Vishnudharmottara Purana · Chapter 1.53

rāma uvāca //
varāhaṃ narasiṃhaṃ ca vāmanaṃ ca maheśvara//
tvatto'haṃ śrotumicchāmi prādurbhāvānmahātmanaḥ

śaṅkara uvāca//
aditiśca ditiścaiva dve bhārye kaśyapasya ca //
aditirjanayāmāsa devānindrapurogamān

ditiśca janayāmāsa dvau putrau bhīmavikramau //
hiraṇyākṣaṃ durādharṣaṃ hiraṇyakaśipuṃ tathā

tato'bhiṣiktavāñchakraṃ devarājye prajāpatiḥ //
dānavānāṃ tathā rājye hiraṇyākṣaṃ balotkaṭam

abhiṣicya tayoḥ prādātsvargaṃ pātālameva ca//
pātālaṃ śāsati tathā hiraṇyākṣe mahāsure

dharādhārā dharāṃ tyaktvā khamutpetū rayātpurā//
pakṣavanto mahābhāga nūnaṃ bhāvyarthacoditāḥ //

dharādharaparityaktā dharā calanibandhanā //
yadā tadā daityapuraṃ sakalaṃ vyāptamambhasā

dṛṣṭvaiva svapuraṃ vyāptamambhasā ditijottamaḥ //
sainyamudyojayāmāsa jātaśaṅkaḥ surānprati

udyuktena sa sainyena daityānāṃ caturaṃgiṇā //
vijitya tridaśāñjanye ājahāra triviṣṭapam //

hṛtādhikārāstridaśā jagmuḥ śaraṇamañjasā //
devarājaṃ puraskṛtya vāsudevamajaṃ vibhum

tridaśāñcharaṇaṃ prāptā nhiraṇyākṣavivāsitān//
saṃyojyā'bhayadānena visasarja janārdanaḥ

visṛjya tridaśānsarvāñcintayāmāsa keśavaḥ //
kinnu rūpamahaṃ kṛtvā ghātayiṣye surārdanam

tiryaṅmanuṣyadevānāmavadhyaḥ sa surāntakaḥ //
brahmaṇo varadānena tasmāttasya vadhepsayā

nṛvarāho bhaviṣyāmi na devo na ca mānuṣaḥ //
tiryagrūpeṇa caivāhaṃ ghātayiṣyāmi taṃ tataḥ

etāvaduktvā saṃgena nṛvarāho'bhavatprabhuḥ //
cūrṇitāñjanaśailābhastapta jāmbūnadāmbaraḥ

yamunāvarttakṛṣṇāṅgaḥ tadāvartatanūruhaḥ //
tadogha iva durvāryyastatpitrā tejasā samaḥ

tatpravāha ivākṣobhyasta tpravāha ivaughavān //
tatpravāhāmalatanustatpravāhamanoharaḥ

sajalāñjanakṛṣṇāṅgaḥ sajalāmbudasacchaviḥ //
pītavāsāstadā bhāti savi dyudiva toyadaḥ

urasā dhārayanhāraṃ śaśāṅkasadṛśacchaviḥ //
śuśubhe sarvabhūtātmā sabalāka ivāmbudaḥ

śaśāṅkalekhāvimale daṃṣṭre tasya virejatuḥ //
meghāntaritabimbasya dvau bhāgau śaśino yathā

karābhyāṃ dhārayanbhāti śaṅkhacakre janārdanaḥ /
candrārkasadṛśe rāma pādacārīva parvataḥ

mahājīmūtasaṃkāśo mahājīmūtasannibhaḥ //
mahajīmūtavadvegī mahābalaparākramaḥ

dānavendravadhākāṅkṣī hiraṇyākṣasabhāṃ yayau //
hiraṇyākṣo'pi taṃ dṛṣṭvā nṛvarāhaṃ janārdanam

dānavām̐ścodayāmāsa tiryagjātamapūrvakam //
gṛhyatāṃ vadhyatāṃ caiva krīḍārthaṃ sthāpyatāṃ tathā

ityevamuktaḥ saṃrabdhaḥ pāśahastām̐stu dānavān //
jighṛkṣamāṇāṃścakreṇa jaghāna śataśo raṇe

hanyamāneṣu daityeṣu hiraṇyākṣo'tha dānavān //
codayāmāsa saṃrabdhānvarāhādhikakāraṇāt

coditā dānavendreṇa dāna vā śastrapāṇayaḥ //
pravavarṣustathā devaṃ śastravarṣeṇa keśavam

daityāḥ śastranipātena devadevasya cakriṇaḥ //
naiva śekurvṛthā kartuṃ yatnavanto'pi nirbhayāḥ

hanyamāno'pi daityendrairdānavānmadhusūdanaḥ//
jaghāna cakreṇa tadā śataśo'tha sahasraśaḥ

hanyamāneṣu sainyeṣu hiraṇyākṣaḥ svayaṃ tataḥ //
utthāya dhanuṣā devaṃ pravavarṣa surottamam

hiraṇyākṣastu tāndṛṣṭvā viphalām̐śca śilī mukhān //
śilīmukhābhānsaṃpaśyansamapaśyanmahadbhayam

tato'strairyuyudhe tena devadevena cakriṇā //
tānyasya phalahīnāni cakāra bhagavān svayam

tato gadāṃ kāñcanapaṭṭanaddhāṃ vibhūṣitāṃ kiṃkiṇijālasaṃghaiḥ //
cikṣepa daityādhipatiḥ sa ghorāṃ tāṃ cā'pi devo viphalīcakāra

śaktiṃ tataḥ paṭṭavinaddhamadhyāmulkānalābhāṃ tapanīyacitrām //
cikṣepa daityassa varāhakāye huṅkāradagdhā nipapāta sā ca//

tatastriśūlaṃ jvalitāgraśūlaṃ sa śīghragaṃ devagaṇasya saṃkhye //
daityādhipastasya sajarja vegādavekṣitaḥ so'pi jagāma bhūmim

śaṅkhasvanenā'pi janārdanaśca vidrāvya daityānsakalānmahātmā //
sakuṇḍalaṃ daityagaṇādhipasya ciccheda cakreṇa śiraḥ prasahya

nipātite daityapatau sa devaḥ saṃpūjitaḥ śakrapitāmahābhyām //
mayā ca sarvaistridaśaiḥ sametaijargāma kāṣṭhāṃ manasā tvabhīṣṭām

śakropi labdhvā tridivaṃ mahātmā ciccheda pakṣāndharaṇīdharāṇām //
rarakṣa cemāṃ sakalāṃ trilokīṃ dharmeṇa dharmajñabhṛtāṃ variṣṭhaḥ

//
iti śrīviṣṇudharmmottare prathamakhaṇḍe mārkaṇḍeya vajrasaṃvāde śaṅkaragītāsu nṛvarāhaprādurbhāve hiraṇyākṣavadho nāma tripañcāśattamo'dhyāyaḥ