Vishnudharmottara Purana · Chapter 1.5

// mārkaṇḍeya uvāca //
bhūrlokaḥ prathamo rājañśṛṇuṣva gadato mama //
pātālena tu tattulyamūrdhvataḥ parikīrttitaḥ

vāyuskandhā vinirdiṣṭāste tu sapta mahātmabhiḥ //
ekaikaṃ niyutāḥ paṃca yojanānāṃ prakīrtitam

paśavaḥ pakṣiṇaḥ kīṭā manuṣyāḥ kinnarāstathā //
yakṣarākṣasagandharvāḥ piśācā bhūmigocarāḥ

sarva ete vinirdiṣṭā annādā bhūmigocarāḥ //
vidyādharāṇāṃ prathamaṃ vāyumārgaḥ prakīrttitaḥ

dvitīyaḥ siddhavidyānāṃ tṛtīyastu garutmatām //
caturtho vāyumārgastu gandharvāṇāṃ prakīrttitaḥ

vināyakāḥ pañcamagā ṣaṣṭhe ca kariṇāṃ gaṇāḥ //
yeṣāṃ śīkaratoyena cāvaśyāyaḥ prakīrttitaḥ

saptame ca mahābhāga siddhāstiṣṭhaṃti yādava //
tasyopariṣṭādaparastāvadeva pramāṇataḥ

bhuvarloka iti khyāto yatra tiṣṭhaṃti devatāḥ //
manvantarādhikāreṣu ye bhaviṣyā mahīpate

tasyopariṣṭādaparastāvadeva pramāṇataḥ //
svarloko vasatiryatra prāyaśaḥ puṇyakarmaṇām

somapānāṃ ca devānāṃ śakrādīnāṃ mahīpate //
maharlokasthitiryatra devatānāṃ mahātmanām

vinivṛttādhikārāṇāṃ siddhānāṃ nṛpasattama //
tasyopariṣṭādaparastāvadeva pramāṇataḥ

janalokaḥ sthitiryatra gavāṃ pārthivasattama //
tiṣṭhanti brahmaṇo rātryāṃ yatra jīvāḥ samantataḥ

tasyopariṣṭādaparastāvadeva pramāṇataḥ //
tapolokaḥ sthitiryatra prāṇeśānāṃ mahātmanām

tasyopariṣṭādaparastāvadeva pramāṇataḥ //
satyalokaḥ sthitiryatra brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ

ityete kathitāḥ sapta tava lokā mahātmanām //
etāvāneva saviturvicaranti marīcayaḥ

eteṣu lokasaṃjñoktā tasmādeva manīṣibhiḥ //
tasyopariṣṭādaparastāvadeva pramāṇataḥ

sthānaṃ rudrasya kathitaṃ rudratejovirājitam //
brahmalokopariṣṭāttu rudraloko mahattamaḥ // १७
yojanānāṃ sahasrāṇi pañcabhirnibiḍaṃ matam //
ādityamandiraṃ proktaṃ yadetaddivi dṛśyate

yadetaddṛśyate nīlaṃ tamastatpṛthivīpate //
tamasastu pare pāre rudralokaḥ svayaṃ prabho

rudratvaṃ samanuprāptaistatra bhaktairmahānagha //
krīḍannāste mahādevaḥ sapatnīko vṛṣadhvajaḥ

tasyopariṣṭādaparastāvadeva pramāṇataḥ //
agamyassarvadevānāṃ viṣṇulokaḥ prakīrttitaḥ

tasyopariṣṭādbrahmāṇḍaḥ kāñcano dīptisaṃyutaḥ //
bhuvarloke tu vasatirvāmanasya mahātmanaḥ

svarloke vasatirviṣṇorvaikuṇṭhasya mahātmanaḥ //
nṛvarāhasya vasatirmaharloke prakīrtitā

nṛsiṃhasya tathā proktā janaloke mahātmanaḥ //
trivikramasya vasatistapoloke prakīrtitā

lokāḥ santānakā nāma satyaloke prakīrttitāḥ //
eteṣu devaṃ paśyanti devāḥ sendrapurogamāḥ

tapasā mahatā rājan bhaktāśca satataṃ prabhum //
rudrasthānopariṣṭāttu viṣṇoḥ sthānaṃ mayoditam

na kaścidenaṃ śaknoti draṣṭuṃ devavaraṃ harim //
na tatra sūryastapati candramā na virājate

tejasā tasya devasya sa tu deśo virājate //
tasyopariṣṭādārabhya yāvadantaṃ mahīpate

proktaṃ varāhasthānasya tatra mānaṃ nibodha me //
yojanānāṃ ca ṣaṭkoṭyastriṃśacca niyutānyatha

etāvaccaiva bhūtānāṃ vasatiḥ parikīrtitā //
etāvadeva candrasya talamuktaṃ samaṃtataḥ

eteṣu devaṃ paśyanti devāḥ sendrapurogamāḥ //
tapasā mahatā rājan bhaktāśca satataṃ prabhum

bāhyato'ṇḍaṃ daśaguṇaṃ tvadbhistu parivāritam //
āpo daśaguṇenaiva bāhyatastejasā vṛtāḥ

tejodaśaguṇenaiva bāhyataḥ pavanena ca //
vāyurdaśaguṇenaiva gaganena tathāvṛtaḥ

ākāśaṃ ca daśaghnena manasā bāhyato vṛtam//
manaśca buddhyā sakalaṃ vṛtaṃ rājan daśaghnayā

ātmanā cāvṛtā buddhirdaśaghnena samantataḥ//
avyaktena tathaivātmā daśaghnenaiva cāvṛtaḥ

avyaktaḥ puruṣeṇātha tvanantenāvṛto'nagha //
evaṃ vidhānāmaṇḍānāmavyaktaḥ puruṣottamaḥ

tiryyagūrdhvamadhaḥ saṃkhyā vaktuṃ rājanna śakyate //
anantatvātpradhānasya puruṣasya mahātmanaḥ

ekarūpāstathaivāṇḍāḥ sarva eva narādhipa //
tulyadeśavibhāgaśca tulyajantava eva ca

deśedeśe samānā ye aṇḍeṣu nṛpasattama //
sukhaduḥkhe same teṣāṃ jīvitaṃ maraṇaṃ tathā

sarvāṇḍānāṃ samā jñeyā kālasaṃkhyā narādhipa //
pauruṣasya dinasyānte sarve hyaṇḍanivāsinaḥ

eko'pyananto rājendra nāntareva prakīrtitaḥ //
ayaṃ mayokto nṛpa sanniveśaḥ saṃkṣepamātreṇa carācarasya //
vyāsena caivaṃ parikīrtyamānaḥ samāpyate naiva kadācideva

iti śrīviṣṇudharmottare prathamakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde lokavarṇanaṃ nāma pañcamo'dhyāyaḥ