Vishnudharmottara Purana · Chapter 1.231.235

1.231
// śeṣa uvāca // //
nṛṇāṃ grahagṛhītānāṃ lakṣaṇaṃ kathayāśu me //
pratiṣedhaṃ ca dharmajña tatra me saṃśayo mahān //

// nāḍāyana uvāca // //
devarṣipitṛbhūtānāṃ satataṃ cāvamānanāt //
guruvṛddhadvijācāryasiddhatāpasamardanāt

balimaṃgalahomādi niyamācāravarjanāt //
vratādhyayanadharmādidhyānayogavyatikramāt

guḍāmiṣatilakṣaudramedhyairuccheṣitasya vā //
śmaśānāyatanābhyāsaviṇmūtrotsarjanādapi

rātrau catuṣpathāraṇyaśūnyaveśmaniveśanāt //
bhojanādbhinnabhāṇḍeṣu tathā maṃtracchalādapi

śmaśānacaityavṛkṣādi maithunādiniṣevaṇāt //
avamānādabhīghātānmaṅgalānāmadarśanāt

īrṣyayā bandhuśāpācca rathyāvaskandhasevanāta //
aiśvaryanāśācchokācca darpotsekātiharṣaṇāt

nirlajjanāstikānāṃ hi trāsitānāṃ viśeṣataḥ //
gurubhiḥ samparityāgātkārttaghnyātsādhunindanāt

duḥkhātprajananātstrīṇāṃ mithyā caiva prabhāṣaṇāt //
tuṣakeśakapālāsthikārpāsādiṣvadhiṣṭhitāt

prāṇināṃ sukhaduḥkheṣu tathā mṛtakasūtake //
atyarthanaktasnāneṣu grahā gṛhṇanti mānavān

balaiśvaryavisaṃyogāddehamāviśati grahaḥ //
jīvaḥ kukṣiṃ yathā dṛśyaḥ praviśanneva dṛśyate

vanaspatīnvā ṛtavo vijñeyāśca tathā grahāḥ //
kāraṇairnavabhidehaṃ graho gṛhṇāti dehinām

raudrasvabhāvāddhiṃsārthī ratyarthī balikāmukaḥ //
vitrāsārthī balodrekādraudrātprāgdaihikādbhayāt

prayuktonyena mantraiśca graho gṛhṇāti mānavān //
kāraṇāni tavoktāni yadyapyetāni pārthiva

tathāpi traya evātra vijñeyāni vipaścitā //
teṣāmantarbhavantyete yasmātpārthivasattama

balikāmastu ratyarthī hiṃsārthī ca tathā grahaḥ //
asādhyaṃ balikāmaṃ tu kṛcchrasādhyaṃ ratigraham

hantukāmamasādhyantu vinā mantrabalaṃ mahat //
sāṃtvapūrvaṃ graho viṣṭo madhuraṃ yaḥ prajāyate

tataścāntaramāsādya vicitraṃ yācate balim //
pānamālyānulepāṃśca vaidyaṃ dṛṣṭvā namasyati

balikāmasya liṅgāni proktānyetāni vai mayā //
ramate nṛtyati śucistathā hasati gāyati

gaṃdhamālyāmbarasnānadhūpodvarttanasevakaḥ //
kathā vicitrāḥ kurute madhuraṃ samprabhāṣate

alaṃkṛtaṃ cāviśati varjayatyanalaṃkṛtam //
ratikāmasya rūpāṇi jñeyānyetāni buddhinā

yaścāviṣṭo vidravati siṃhavyāghratarakṣupam //
yuddhamārabhate karttuṃ gajādibhirabhītavat

bhṛśaṃ tāḍayati svāṅgaṃ patatyagnau pataṅgavat //
rājadveṣāṇi kurute vijane ramate'dhikam

karoti maraṇopāyānhantuṃ kāmārdito naraḥ //
lomaharṣoṅgamāṃdyaṃ ca chāyāvaikṛtyameva ca

amānuṣotsāhabalaṃ vihārāhāraceṣṭitam //
dvau vā trayo vā netre'sya saṃpaśyante kumārakāḥ

nimīlitākṣitātyarthaṃ raktādivamanaṃ tathā //
sāmānyametaduddiṣṭaṃ gṛhītasya tu lakṣaṇam

muktasya lakṣaṇaṃ cātaḥ pravakṣyāmi nibodhata //
bhūmau vinipatatyāśu tathā saṃjñāṃ prapadyate

parāmṛśati keśāṃśca vāsāṃsyābharaṇāni ca //
śubhāśubhaṃ cātmakāryaṃ pṛcchati sma suhṛjjanam

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi devādigrahalakṣaṇam //
cikitsitena saṃyuktaṃ tannibodha janādhipa

nadīkūlādriśikhararuciḥ prāsādameva ca //
śuciśīla samācāro jñeyo devagrahārdditaḥ

devānāṃ pūjanaṃ tasya puṣpadhūpaphalākṣataiḥ //
gandhadīpapradānaiśca vahnisantarpaṇaistathā

gorasaiśca sa śālyannairbrāhmaṇaiḥ svastivācanaiḥ //
karttavyaṃ viduṣā nityaṃ tataḥ saṃpadyate sukhī

ucchiṣṭānbhairavānrāvānvirasaṃ kurute'dhikam //
tasmiṃstathotsavānyakṣānvratānadhyayanāni ca

bahuśo vaṭucāśnāti vastraṃ pāṭayati svakam //
asuragrahaduṣṭasya rūpametadvinirddiśet

daityasaṃpūjanaṃ tasya kāryaṃ māṃsasurāsavaiḥ //
raktaiḥ puṣpairdhūpadīpaistathā bījasamudbhavaiḥ

gandharvavādyanirghoṣaṃ śrutvā hṛṣṭaḥ pranṛtyati //
tīrthodyānanadītīragandhamālyādisevanāt

yathākāmaṃ vicarati gandharvonmādito naraḥ //
gandhairmālyaiśca vividhairgītavādyaistathaiva ca

gandharvapūjanaṃ kāryaṃ tena saṃpadyate sukhī //
nidrāluralaso duṣṭo darvīvatkurute karau

garbhavāsaguhāsevī naronmattaṃ vidurbudhāḥ //
nāgānāṃ pūjanaṃ tasya kāryaṃ kulmāṣaparpaṭaiḥ

pāyasollopikāpūpaiḥ padmotpalabisaistathā //
amatsarī mṛdurvīraḥ priyavāgbahubhojanaḥ

pṛthuvihvalatāmrākṣaḥ tathā vai gorasapriyaḥ //
bhūtonmādasamāviṣṭo liṅgairetairvinirdiśet

kusumairbahuvarṇaiśca gorasairvividhaistathā //
bhūtapūjā tu karttavyā tena sampadyate sukhī

śūnyāgāraśmaśānādricatuṣpathaniṣevakaḥ //
rātrau carati yocchiṣṭaḥ piśāconmādito naraḥ

piśācayajanaṃ tasya karttavyaṃ palalāmiṣaiḥ //
kaṇṭakīsambhavaiḥ puṣpaiḥ kṛṣṇavarṇaistathaiva ca

avyaktabhāṣī raktākṣo hāsye coccasvarastathā //
raudraṃ nirīkṣate'tyarthaṃ yakṣenonmādito naraḥ

kulmāṣaghṛtapiṇyākapalalollopikāguḍaiḥ //
yakṣāṇāṃ pūjanaṃ tasya kartavyaṃ doṣaśāntaye

udvignacetāḥ śītaśca nātiśokaparāyaṇaḥ //
rākṣasena gṛhītaśca bhavatyoṣṭhavilehakaḥ

pakvāmiṣeṇa māṃsena rudhireṇa tathaiva ca //
rākṣasānāṃ baliḥ kāryastasya doṣapraśāntaye

bhasmapāṃśurajodhvasto malino malināmbaraḥ //
pretagṛhīto bhavati vikṛto dhvastamastakaḥ

odanaṃ madhupānīyaṃ sarpiḥ kṣīrasamanvitam

pretānāṃ tatra dātavyaṃ tena saṃpadyate sukhī //
śuciḥ śucisamācāraḥ sandhyācārī tilapriyaḥ

pitṛgrahagṛhītasya rūpametadvinirdiśeta //
tilagorasapuṣpānnamadhumūlaphalaiḥ śubhaiḥ

dīpairdānaistathā nityaṃ praṇipātena cājñayā //
pitṝṇāṃ pūjanaṃ tasya karttavyaṃ doṣaśāntaye

adhīte japate caiva śucistiṣṭhati cāpyatha //
yogāsaktastathārṣeṇa gṛhīto mānavo bhavet

havirgorasapuṣpādyaistathā'dhyayanasaṃstavaiḥ //
ṛṣīṇāṃ pūjanaṃ kāryaṃ tasya doṣapraśānnaye

karmaprasakto bhavati na nidrāṃ bhajate divā //
pauruṣeṇa gṛhītasya lakṣaṇaṃ samudāhṛtama

brāhmaṇānbhojayettatra miṣṭamannaṃ susaṃskṛtam //
gandhamālyojvalānrājaṃstasya doṣapraśāntaye

skandagrahagṛhītānāṃ bālānāṃ śṛṇu lakṣaṇama //
roditi stanati dhyāti bhūmau svapiti cāsakṛt

asambaddhapralāpī vā jñeyaḥ skandagrahārdditaḥ //
raktaiḥ puṣpaiḥ phalairmūlaiḥ bālakrīḍanakaistathā

ghaṇṭā ca kukkuṭaiḥ pūjā balinā vividhena ca //
patākābhiśca karttavyā kumārasya mahātmanaḥ

ataḥ paraṃ lokahitaṃ tavādya sarvagrahaghnānnipuṇānprayogān //
vakṣyāmi yeṣāṃ hi niṣevaṇena grahairvimucyanti narā narendrān

iti śrīviṣṇudharmottare prathamakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde śailūṣaṃ prati nāḍāyana vākye grahaliṅgāni nāmaikatriṃśaduttaradviśatatamo'dhyāyaḥ

1.232
// nāḍāyana uvāca //
abhyaṅgotsādanaṃ snānaṃ dhūpo rakṣābalirghṛtama //
netrāñjanaṃ pradhavanaṃ navagrahaharāḥ kriyāḥ

sarpagandhā vacā kuṣṭhamustākṣepaṇacandanaiḥ //
sakṣīramūtrairvipacettailaṃ sarvagrahāpaham

bilvamadhyaṃ brahmadatta gavākṣībṛhatīphalam //
utsādanamidaṃ śreṣṭhaṃ ślakṣṇapiṣṭaṃ jalena tu

uśīrakuṣṭhamañjiṣṭhādevadārumanaḥśilāḥ //
śrīveṣṭakastathā kauntī haritālailavāluke

etaccūrṇīkṛtaṃ sarvaṃ pañcagavyāṃśamiśritam //
sarvagrahapraśamanaṃ snānamāyuṣyamuttamam

sarṣapāśca khuraṃ kuṣṭaṃ ghṛtaṃ bhallātakaṃ vacā//
pūtīkamajamodā ca dhūpaḥ sarvagrahāpahaḥ

śastraṃ vā rocanaṃ śastaṃ suvarṇaṃ maṇimauktikam //
viṣaṃ savatsāṃ dhenuṃ ca mattaṃ chāgaṃ tathaiva ca

pūrṇakumbhaṃ ca maṃtrāśca vīṇā candanameva ca //
mayūrapakṣānrajataṃ samārgaṇaguṇaṃ dhanuḥ

bhallātakāni sarpiśca rakṣārthaṃ dhārayedgṛhe //
puṣpairdhūpaistathā gandhairbhakṣyairnānāvidhaistathā

pūrṇakumbhaiḥ sakulmāṣairgorasaiścandanena ca //
dhūpairannaprakāraiśca baliḥ kāryo vijānatā

kāyasthāṃ ja ṭilāṃ vīrāṃ vayasthāṃ nakulīdvayam //
jayāṃ ca vijayāṃ caiva mānāṃ parpaṭakambarīm

markaṭīṃ sūkarīṃ chatrāmaticchatrāṃ palaṅkaṣām //
rāmāṃ pūtanakāṃ keśīṃ māraṭāṃ kaṭukāṃ vacām

caurakāṃ viṣṇudattāṃ ca vṛṣṭikāṇḍīṃ ca cūrṇayet //
purāṇamebhirvipacedghṛtaṃ toye caturguṇe

mahāpaiśācakaṃ nāma sarvagrahanivāraṇam //
rasāñjanaṃ trikaṭukaṃ mañjiṣṭhā samanaḥśilā

samāni cchāgamūtreṇa piṣṭvā vartintu kārayet //
chāyā śuṣkaṃ tu taṃ kuryādañjanaṃ grahanāśanam

śvetajyotiṣmatīṃ vyoṣaṃ vastrasūtreṇa veṣṭitam //
chāyāśuṣke punaḥ piṣṭaṃ jñeyaṃ praśamanaṃ hitam //

saṃpūjanaṃ devagurudvijānāṃ bhaktiḥ parā cakragadādharasya //
yeṣāṃ na teṣāṃ prabhavanti dīpā grahodbhavā bhūmipatipradhāna

iti śrīviṣṇudharmottare prathamakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde grahabādhāpratiṣedho nāma dvātriṃśaduttaradviśatatamo'dhyāyaḥ

1.233
// śailūṣa uvāca // //
skandasya śaraṇaṃ prāptāngrahāñśrutvā śatakratuḥ //
yaścakāra mahābhāga tanmamācakṣva pṛcchataḥ

// nāḍāyana uvāca //
skandasya śaraṇaṃ prāptāñśrutvā śatamakho yayau //
devadevagaṇaiḥ sārddhaṃ skando yatra vyavasthitaḥ

skandaṃ deveśvaro dṛṣṭvā dīptatejaḥsamadyutim //
tuṣṭāva rājaśārdūla prayataḥ susamāhitaḥ

// śakra uvāca // //
devadevaṃ namasyāmi kumāraṃ varamacyutam //
kārtikeyaṃ durārādhyaṃ vahnitejaḥ samudbhavam

umāśaṅkarajaṃ bhīmaṃ gaṅgayā jaṭhare dhṛtam //
śaktihastaṃ viśālākṣaṃ ṣaṇmukhaṃ dīptatejasam

bhaktānukampinaṃ dāṃtaṃ brahmaṇyaṃ varadaṃ prabhum //
kākapakṣadharaṃ śāṃtaṃ śikhaṇḍakavibhūṣitam

raktāmbaraṃ mahābāhuṃ mayūravaragāminam //
ghaṇṭāpriyaṃ gaṇādhyakṣaṃ mahābalaparākramam //

devasenāpatiṃ devaṃ sarvalokahitepsayā //
ṣaṣṭhyāntu śuklapakṣasya ye ca tvāṃ bhaumavāsare

kṛttikāsvarcayiṣyanti yathālābhaṃ pṛthakpṛthak //
na teṣāṃ durllabhaṃ kiñcidbhaviṣyati surottama

dviyoge dviguṇaṃ teṣāṃ phalaṃ skanda bhaviṣyati //
triyoge pūjanaṃ kṛtvā bhavataḥ surasattama

akṣayaṃ phalamāpsyanti nātra kāryā vicāraṇā //
vaiśākhamāsādārabhya pañcamyāṃ ya upoṣitaḥ

bhavantaṃ pūjayetṣaṣṭhyāṃ saṃvatsaramatandritaḥ //
putrārthī labhate putrāndhanakāmo dhanāni ca

mṛtaśca prāpnuyātsvargaṃ tvayi tuṣṭe harātmaja //
stotreṇa ca madīyena ye stoṣyanti tava prabho //

lokadvaye'pi te kāmānprāpsyanti manasepsitān //
// skanda uvāca // //
pitā me daivataṃ śakra mahādevaḥ pratāpavān

tasyājñayā kariṣyāmi yanmāṃ vakṣyati vāsava //
// nāḍāyana uvāca // //
tataḥ prādurabhūttatra devadevastrilocanaḥ

abhyaṣiñcatkumāraṃ ca brahmaṇā sahitaḥ prabhuḥ //
senāpatyena devānāṃ so'bhiṣiktastadā prabho

jaghāna mahiṣaṃ nāma dānavaṃ devakaṇṭakam //
mahiṣena samānvīrye jaghānāyutaśo'parān

bahutvāddānavānvīraḥ skandaḥ parabalārddanaḥ //
yadā hantuṃ na śaknoti tadā devastrilocanaḥ

jaghāna manasā tatra tataḥ śūlavarāyudhaḥ //
jaghāna dānavānanyāñśataśo'tha sahasraśaḥ

bhaktā'nukampī bhagavāṃstrinetro devārisaṃghānvinipātya saṃghe //
kṛtvā trilokīṃ ca tadā prahṛṣṭāṃ jagāma kailāsagiriṃ mahātmā

//
iti śrīviṣṇudharmottare prathamakāṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde mahiṣavadho nāma trayastriṃśaduttaradviśatatamo'dhyāyaḥ

1.234
// nāḍāyana uvāca // //
tasyaiva devadavasya prabhāvamaparaṃ śṛṇu //
yaṣṭukāmaiḥ suraiḥ pūrvaṃ yajñe bhāgo na kalpitaḥ

yadā rājaṃstrinetrasya tadā kruddhena śaṃbhunā //
yajñavāṭaṃ tato gatvā devā vitrāsitā balāt

puroḍāśaṃ bhakṣayitvā pūṣṇo dantānaśātayata //
bhagasya nayanaṃ vāmaṃ babhañja paravīrahā

kruddhaṃ dṛṣṭvā mahādevaṃ mṛgarūpadharastadā //
prādravatsahasā yajño naranārāyaṇāśramam

tamanvayo mahātejā bāṇacāpadharo haraḥ //
yajñānusāriṇaṃ prāptaṃ haraṃ bāṇadhanurdharam

nārāyaṇastu taṃ cakre vihvalaṃ kaṇṭhapīḍanāt //
vihvale tu mahādeve yajño divamathāśritaḥ

haro'pi labdhasaṃjñastamanvayau divi sattvaraḥ //
na śaśāka mṛgaṃ veddhuṃ yadā dharmaśca tejasā

tatastaṃ bodhayāmāsa brahmā śubhacaturmukhaḥ //
bhagasya pūrṇaṃ ca tadā prasādamakarotpunaḥ

yajñasya cābhayaṃ dattvā krīḍayānveti taṃ punaḥ //
tārāmṛgaśca gagane mahādevānugaḥ sadā

dṛśyate sa mahābhāga rātrau gaganabhūṣaṇaḥ

kruddhena rudreṇa surā nirastāḥ svasthāḥ prasannena kṛtāśca bhūyaḥ //
tasmātprasannāstu bhavāya loke kruddhaśca lokāntakaraḥ pradiṣṭaḥ

iti śrīvipṇudharmottare prathamakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde yajavidhvaṃsano nāma catustriṃśaduttaradviśatatamo'dhyāya

1.235
// nāḍāyana uvāca //
tasyaiva devadevasya prabhāvamaparaṃ śṛṇu //
tena vidhvaṃsito yajño yadā dakṣasya dhīmataḥ

dakṣasya yajamānasya gaṅgādvāre purā prabho //
anāhvāne ca śarvasya devīprakupitā'bhavata

devyāḥ prakopācca tathā kruddhaḥ śūladharastadā //
vīrabhadreti vikhyātaṃ krodhajaṃ sṛṣṭavāngaṇam

bhadrakālī svakāddehātsṛṣṭavatyatha pārvatī //
gaṇairanugato rājanvīrabhadro mahāyaśāḥ

bhadrakālīṃ tathā gatvā dakṣayajñamaśātayat //
vidhvasyamānaṃ yajñantu pārvatyā sahitaḥ śivaḥ

dṛṣṭavāṃstatra rājendra bhadrakarṇeśvaraḥ sthitaḥ //
vidhvasyamāne yajñe tu dakṣo vacanamabravīt

vīrabhadraṃ mahābhāgaṃ bhadrakālīṃ tathaiva ca //
kau bhavantāviha prāptau mama yajñopaghātakau

vīrabhadra uvāca //
kruddhena śaṅkareṇāvāṃ bhāgasyāparikalpanāt //
yajñavidhvaṃsanārthāya preṣitau te parantapau

bhadrakarṇeśvaraṃ śarvaṃ gaccha śīghraṃ prasādaya //
nāḍāyana uvāca //
vīrabhadravacaḥ śrutvā gatvā tuṣṭāva śaṅkaram

aśvamedhasahasrāgryaṃ phalaṃ lebhe trilocanāt //
trilocanastadā tuṣṭo vīrabhadramabhāṣata

yatrasthena tvayā yajño dakṣasyādya vināśitaḥ //
tatra sthāne tu satataṃ sānnidhyaṃ tvaṃ kariṣyasi

pūjāṃ ca vipulāṃ tatra prāspyase matprasādajām //
ye ca tvāṃ pūjayiṣyanti vīrabhadra gaṇeśvara

te nākapṛṣṭhaṃ yāsyanti nātra kāryā vicāraṇā //
dakṣeṇa ca samāhūtā bhadrakarṇeśvare tvayā

sarasvatī mahābhāgā praviṣṭā jāhnavījalam //
saṅgame ca tayoḥ snātvā pūjāṃ mama kariṣyati

yaḥ pumānsa gaṇeśatvaṃ mama prāpsyatyasaṃśayam//
gaṅgādvāraṃ kuśāvartaṃ bilvakaṃ nīlaparvatam

tathā kanakhalaṃ tīrthaṃ sarvapāpapramocanam //
bhaviṣyati mahābhāga tathaiva ca manoharam

prajāpateryajñabhuvaṃ samāsādya yatastataḥ //
mokṣyate pātakaṃ sarvaṃ tridivaṃ ca gamiṣyati

bhūmiṣṭhamuddhṛtātpuṇyaṃ tasmātprasravaṇodakam//
tasmādapi tathā puṇyaṃ sārasaṃ parikīrtitam //
sārasānnairjharaṃ puṇyaṃ nādeyamapi nairjharāt

tasmādapi ca gāṅgeyaṃ tadihāpi viśeṣataḥ //
sarvatra durlabhā gaṅgā triṣu sthāneṣu durlabhā/

gaṅgādvāre prayāge ca gaṅgāsāgarasaṅgame//
gaṅgādvāre kuśāvartte bilvake nīlaparvate

snātvā kanakhale tīrthe na punarjanmabhāgbhavet //
tīrthapañcakametaddhi yatraiva gaṇanāyakaḥ

tatra sannihito brahmā tatrāhaṃ tatra keśavaḥ //
tatra devagaṇāḥ sarve ṛṣayaśca tapodhanāḥ

tatsamīpe ca te sthānaṃ tvidaṃ dattaṃ mayā tava //
tatra tvaṃ satataṃ vatsa lokātpūjāmavāpsyasi

evamuktvā mahātejā vīrabhadraṃ maheśvaraḥ //
uvāca vacanaṃ devo bhadrakālīṃ maheśvaraḥ

maheśvara uvāca //
namostu te mahābhāge varade kāmarūpiṇi //
aṣṭādaśabhuje svasti śūlamudgaradhāriṇi

pītakauśeyavasane śaśāṅkasadṛśānane //
nīlotpaladalaśyāme gajakumbhopamastani

varade cārusarvāṅgi sarvābharaṇabhūṣite//
kamaṇḍaludhare devi devāribalanāśini

aditiśca ditiścaiva vanitā siddhireva ca//
rātrirnidrā prabhā kāntirbuddhirlakṣmīḥ sarasvatī

dhṛtiḥ kīrtiḥ svadhā svāhā tvameva varavarṇinī //
tvāṃ janāḥ pūjayiṣyanti sarvakāmapradāṃ śubhām

navamyāṃ śuklapakṣasya lokātpūjāmavāpsyasi //
navamyāṃ pūjayiṣyanti ye tvā samyagupoṣitāḥ

teṣāṃ tvaṃ kāmyadā saumye bhaviṣyasi na saṃśayaḥ //
kandareṣu ca śailānāṃ vanānāṃ gahaneṣu ca

raṃsyase tvaṃ viśālākṣi tadā pūjāmavāpsyasi //
ye ca tvāṃ matprabhāvajñāḥ pūjayiṣyanti mānavāḥ

na teṣāṃ durlabhaṃ kiñcidihaloke paratra ca //
ye cedaṃ matkṛtaṃ stotramabhidāsyanti bhaktitaḥ

te sarve bhayanirmuktā bhaviṣyanti na saṃśayaḥ //
nāḍāyana uvāca//
etāvaduktvā vacanaṃ tatraivāntaradhīyata

dakṣopi ca varaṃ labdhvā mudaṃ lebhe trilocanāt

evaṃ prabhāvo varadaḥ sa devo bhaktānukampī jagato nivāsaḥ //
kasyāsya vaktuṃ nṛpavarya tasya guṇānpravaktuṃ sakalā hi śaktiḥ

iti śrīviṣṇudharmottare prathamakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde śailūṣaṃ prati nāḍāyanavākye dakṣayajñavidhvaṃsano nāma pañcatriṃśaduttaradviśatatamo'dhyāyaḥ