Vishnudharmottara Purana · Chapter 1.211.215

1.211
// mārkaṇḍeya uvāca //
dṛṣṭvā gandharvarājasya krodhenākulitaṃ manaḥ //
tamūcurnṛpa gandharvāḥ svabāhubaladarpitāḥ

aparājita uvāca //
sarvamālabhate rājannaśokaḥ śūrabāhuṣu //
tasmācchauryeṇa nidhanaṃ raghūṇāṃ mama rocate

nikumbha uvāca //
yo'yaṃ manyuḥ samudbhūtaḥ kākutsthānprati me prabho //
avināśi jagatkṛtsnaṃ vināśaṃ samupaiṣyati

// kinnara uvāca //
yā lakṣmīranuliptāṅgī vairiśoṇitakuṅkumaiḥ//
kāntāpi sarasāṃ prītiṃ na sā dhatte manasvinām

vasunābha uvāca //
kṛpāṇadhārāvidhvastaśatrusaṅghasamudbhavā //
na yā śrīḥ kiṃ tayā kāryaṃ rājansattvavatāṃ nṛṇām

// ajagara uvāca //
ajitārigaṇopāntasampado bhūṣaṇakriyā //
vipadvarīyasī tābhiryā na sampadvibhūṣaṇā

// ruha uvāca //
śobhante karkaśāḥ śūrāḥ stanā iva samunnatāḥ //
śūrāṇāṃ ca stanānāṃ ca parāvajñākarī ratiḥ

//keśa uvāca //
tejasvināmabhyudayaṃ vandanīyaṃ jagattraye //
yathā bhāskaramudyantaṃ janaḥ sarvo'bhinandati

// paravāraṇa uvāca //
sattvādhikasya siṃhasya līlonmathitapādapāḥ //
na śaktāḥ purataḥ sthātuṃ śailakūṭopamā gajāḥ

// ābhāvaha uvāca //
na jātu śamanaṃ yasya tejastejasi tejasām //
vṛthā jātena kiṃ tena māturvārddhakya kāriṇā

ekalavya uvāca //
nāmni saṃkīrtite yasya na bhavantyarayo bhayāt //
vivarṇavadanacchāyāḥ kā dayā tasya jīvane

viśāla uvāca //
lakṣmīsaṅgamalubdhānāṃ śūrāṇāṃ ca raṇodbhavā //
kīrtirbhavati saivāśu saṃyogakaraṇā sakhī

// kalipriya uvāca //
ripuraktaparā siktā ripustrīnetravāriṇā //
na yasya siñcitā kīrtiḥ kā spṛhā tasya jīvane

// bhīmanāda uvāca //
tejasaiva samākrāntasamastabhuvano raviḥ //
karoti padavinyāsaṃ sarveṣāmeva mūrdhasu

//mahādharma uvāca //
śatrumastakavinyastapadakramavilāsinī //
kavidattakarālambā kīrtiryātu divaṃ tava

// vāsukiruvāca //
māyānihatamātaṅgamadhyadvīpavidāritām //
kṣitiṃ bhittvāviśatkanyā kīrtito vasudhātalam

// panasa uvāca //
hatārilakṣmīsaṃyogavikasadvadanasya te //
prayātu tvaritā kīrtiḥ krodhaneva diśo daśa

gada uvāca///
satoyatoyadākārairnāgairdānapravarṣibhiḥ //
ākrāntadiṅmukhe yuddhe vidyuttvamme karotvasiḥ

mahānāda uvāca //
madīyasiṃhanādena vitrāsitagajākulam //
balaṃ nipātayārīṇāṃ śaraiḥ sannataparvabhiḥ

vasuruvāca //
gajāśvarathapādātacaraṇollikhitaṃ rajaḥ //
draṣṭāsi praśamaṃ yātaṃ paritastvariśoṇitaiḥ

vṛndāraka uvāca //
gajakumbhasamudrasthamuktāphalavikāsiṣu //
tiṣṭhatsu rājankhaḍgeṣu kaḥ saheta parābhavam

// jyotiṣika uvāca //
kāpiśabhrūlatābhaṅgakuṭiladvayakoṭiṣu //
vidyamāneṣu cāpeṣu kaḥ saheta parābhavam

dṛḍhasyuruvāca //
rājaṃstīkṣṇāḥ santi yasya viśikhāḥ pañca māninaḥ //
kimanyaistasya kartavyaṃ pakṣapātibhirāhave

candrāpīḍa uvāca //
kimāyudhaiḥ sattvavatāṃ cārudordaṇḍa śālinām //
sadyaḥ sañjātamanyūnāṃ yuddhavyākṣepakārakaiḥ

gadyuruvāca //
khaḍgāstiṣṭhantu me tucchā bhuktabhaṅgāṭṭahāsinaḥ //
ekadordaṇḍaśeṣo'pi kaḥ saheta parābhavam

kalaviṅka uvāca //
madbāhumandarakṣubdhavairisainyamahārṇavāt //
bhuṅkṣva lakṣmīṃ samutpannāṃ cirāya jagatīpate

// gaja uvāca //
kimāyudhaiḥ sattvavatāṃ kupuṃsāṃ ca kimāyudhaiḥ //
arātiśastrāṇyekeṣāmanyeṣāmaphalāni hi

balaka uvāca //
durbalotkhāta śakrebhadaśanābhihate harau //
mayādya surarāḍastu bhavāṃstribhuvaneśvaraḥ

//
pranaṣṭadevatāpūjaṃ balihīnaṃ sudurdaśam //
mayā kṛtamathādyāstu trailokyamapi suprabho

harika uvāca //
kīnāśamahiṣeṇādya harasya vṛṣabheṇa tu //
ayodhyāṃ vāhayiṣyāmi śeṣāherlāṅgalena ca

mahodara uvāca //
nirastamayamārtaṇḍe mayā loke carācare //
yamasya mahiṣaṃ paśya kramantaṃ sūryavājiṣu

sūrya uvāca //
niḥśeṣadevatāsaṃghe mayā lokatraye kṛte //
durgāsiṃhavinirbhinnaṃ paśyādya maghavadgajam

prabhasa uvāca //
nirastāmbupipāsena samākṛṣṭa dhaneśvarāḥ //
praṇamantu tavādyaiva devasaṃghā hatatviṣaḥ

bhadraka uvāca //
skandaśaṅkaraśūnye'sminmayā tribhuvane kṛte //
śikhī saṃbhakṣayatvadya śarvābharaṇapannagān

mārkaṇḍeya uvāca //
krodhāndhakārakaluṣīkṛtacāruvaktrāngandharvarājatanayānprasamīkṣamāṇaḥ //
jagāda rājānamadīna sattvo nāḍāyanākhyastu tadā purodhāḥ

iti śrīviṣṇudharmottare prathamakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde gandharvagarjanaṃ nāmaikādaśottaradviśatatamo 'dhyāyaḥ

1.212
// nāḍāyana uvāca // //
ekayā dve viniścitya trīṃścaturbhirvaśīkuru //
pañca jitvā vijitvā ṣaṭ sapta hitvā sukhī bhava

ekayā prajñayā rājankāryākāryadvayaṃ naraḥ //
viniścitya tu yaḥ kuryātkāryaṃ tatra sa paṇḍitaḥ

madhyasthaṃ yadi vā mitraṃ śatruṃ vā kāryagauravāt //
jñātvā deśaṃ ca kālaṃ ca hyupāyairabhyupakramet

sāmabhedapradānāśca upāyāḥ parikīrtitāḥ //
upāyaśca caturtho 'tra daṇḍastvagatikā gatiḥ

pañcendriyajayo yena kṛta ādau jigīṣuṇā //
trilokavijayaṃ tasya na dūre pratibhāti me

pañcendriya jayaṃ kṛtvā guṇaṣaṭkamupāśrayet //
buddhvā balābalaṃ samyagātmanaścāparasya ca

rājadoṣāḥ parityaktā yena sapta narādhipa //
siddhiṃ tasya samāyānti yathākālaṃ guṇā nṛpa

mṛgayāyānamukhyāśca striyaśca puruṣā giraḥ //
arthasandūṣaṇaṃ caiva daṇḍapāruṣyameva ca

rājadoṣaiḥ parityaktā rāghavāstatra pārthiva //
guṇāśrayavibhāgajñā vigrahastairna rocate

bharatena vayaṃ sāmnā bale mahati tiṣṭhatā //
prathamaṃ samupākrāntaṃ tadeva tava rocatām

bharatasya vayaṃ sāmnā yadi gacchema parvatam //
hitaṃ tatsyānmahābhāga sakulasya tavā'nagha

tvayā kṛtvā samucchedaṃ rājñāṃ jananivāsinām //
akāraṇānmahadvairaṃ kṛtaṃ bhūpatibhiḥ saha

jane nivāsādasmākaṃ kevalaṃ laghutā bhavet //
mānuṣaiḥ saṃgamaścaiva vigrahaśca punaḥpunaḥ

na kṛṣirna ca vāṇijyaṃ jano'smākaṃ prayojanam //
te vayaṃ sajanāṃ bhūmiṃ tyaktvā yāmaḥ śiloccayam

apekṣya deśakālau ca saṃdhiṃ vigrahameva ca //
phalaṃ ca buddhvā yaḥ kuryātsa rājanpaṇḍito naraḥ

bhūmirhiraṇyaṃ mitraṃ ca trividhaṃ vigrahāspadam //
svayaṃgrāho yadasmākaṃ meruḥ kanakaparvataḥ //

hiraṇyena tadā kāryaṃ na no'sti ripusūdana //
kṛṣirnāsti yato'smākaṃ tato bhūrniṣprayojanā

tasmādbharatamanviccha mitraṃ sāmnā narādhipa //
mitraṃ raghukulaṃ kṛtvā nivāsastu himācale

adṛśyaṃ devasainyānāṃ sukhaṃ ciramavāpnuhi //
na mānuṣo'yamityevaṃ bharataṃ mantumarhasi

duṣṭānāṃ nigrahārthāya caturmūrtirjanārdanaḥ //
jāto raghukule rājanputro daśarathasya tu

aṃśena vāsudevasya jāto rāmo mahāyaśāḥ //
saṃkarṣaṇasya cāṃśena lakṣmaṇaḥ paravīrahā

pradyumnasya tathāṃśena bharato dharmavatsalaḥ //
aniruddhasya cāṃśena śatrughnaḥ sumahābalaḥ //

tatra rāghavasiṃhena rāmeṇākliṣṭakarmaṇā //
rāvaṇo'bhihataḥ saṃkhye sarvasattvabhayaṅkaraḥ

meghanādo nirastaśca saṃgrāme lakṣmaṇena ca //
śatrughnena nirastaśca lavaṇo duṣṭarākṣasaḥ

manye viśiṣṭabhāvatvaṃ bharatasya mahātmanaḥ //
yena mālī hataḥ pūrvaṃ laṅkāvāsī sa rākṣasaḥ

sa eṣa bharato viṣṇurasti te tu raṇaṃgamaḥ

hite sthito yaḥ satataṃ surāṇāṃ daityendranāśāya niviṣṭabuddhiḥ //
tenā'prameyeṇa janārdanena samaṃ vrajasvāśu mahānubhāva

iti śrīviṣṇudharmottare prathamakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde nāḍāyanavākye śailūṣaṃ prati nāḍāyanānuśāsanavarṇano nāma dvādaśottaradviśatatamo'dhyāyaḥ

1.213
// śailūṣa uvāca //
sumālī viṣṇunā pūrvaṃ kathaṃ yuddhe nipātitaḥ //
etanme saṃśayaṃ chindhi śrūyate sa mahābalaḥ

nāḍāyana uvāca //
katheyaṃ rājaśārdūla purāgastyena dhīmatā //
rāmāya kathitā vīra tāṃ me nigadataḥ śṛṇu

purā vinihate vṛtre daityā vigatanāyakāḥ //
abdurgaṃ sāgaraṃ kṛtvā rātrau nighnanti vai prajāḥ

suraiḥ sarvaiḥ samāgamya tathā'yaṃ na parairvadham //
samudrodakapānāya agastyaścoditastadā

devakarmapramuditastadāgastyamunirnṛpa //
pītvā cakāra rājendra nistoyaṃ salilāśayam/

devaiśca nihatā daityā nistoye salilāśaye //
tataḥ kadācidvindhyastu jagādārkaniśākarau

meruṃ tyaktvā mahābhāgau mama yāta pradakṣiṇam //
ūcatustau tadā vindhyamāvayostu vaśaṃ gire

tena panthāḥ kṛto'smākaṃ yenedaṃ nirmitaṃ jagat //
etacchrutvā tu vidhnyastu tapastaptvā pitāmahāt

iṣupātamathocchrāyaṃ pratyahaṃ samavāptavān //
tataḥ katipayāhena diśamāvṛtya dakṣiṇām

āvṛtya tasthau panthānaṃ divākaraniśābhṛtoḥ //
tato'ndhamabhavatsarvo bhūrlokaḥ pārthivottama

prerito devavākyena tato'gastyo mahātapāḥ //
gatvovāca tadā vindhyaṃ tīrthayātrāṃ karomyaham

/
matkṛte hrasvatāṃ gaccha yena yāsyāmyahaṃ sukhī //
jñātvā tataḥ prabhāvaṃ tu so'gastyasya mahāgiriḥ

jagāma hrasvatāṃ śīghramagastyo'pi tadā yayau //
dakṣiṇāśāṃ parityajya na yāvadahamāgataḥ

saputradārastāvattvaṃ hrasva eva bhavā'cala //
evamuktvā sa vindhyantu sadārāpatyabāndhavam

jagāma dakṣiṇāmāśāṃ tamuvāca pitāmahaḥ //
devakāryaṃ mahadbrahmaṃstvayā kṛtamidaṃ śubham

tasmātsthānaṃ ca te dadmi vaiśvānarapathādbahiḥ //
divyadeho bhavāṃstatra vimānavaramāsthitaḥ

dakṣiṇāṃ bhūṣaya diśamastodayasamanvitaḥ //
prasādamambhasāṃ śaityaṃ nirviṣatvaṃ tavodaye

bhaviṣyatyamalaprajña matprasādāttavaiva tu //
śaratsu mudito vasantestamayaṃ vraja

prākāmyayuktaśca tathā samagrāṃ vasudhāṃ cara //
pradhānamūrtiryāvattvaṃ sadārāpatyabāndhavaḥ

nākramiṣyati vai vindhyaṃ tāvadvindhyācalaḥ sthitaḥ //
prākāmyamūrtiyukte tu yatra kvacana saṃsthite

tvayi vindhyo mahāśailo vṛddhiṃ na sa gamiṣyati //
ilvalaścāpi durmedhā bhrātrā vai meṣarūpiṇā //

yadā bhojayate viprānbhuktavatsu dvijātiṣu //
kukṣibhedantu vātāpī kṛtvā nirgacchate punaḥ

evaṃ vinighnatastasya brāhmaṇānyattvayā kṛtam //
śaraṇaṃ tena tuṣṭo'smi vindhyasaṃstambhanena ca

śaratsamayamāsādya yasmādvipra navodaye //
pūjāṃ tvamāpsyase loke matprasādāddvijottama

ye ca tvāṃ pūjayiṣyanti gandhamālyaphalākṣataiḥ //
dadhikāñcanaratnaiśca paramānnena bhūriṇā

pūrṇakumbhaiḥ sakūṣmāṇḍaiśchatropānahayaṣṭibhiḥ //
dhenvā vṛṣeṇa bhakṣyaiśca vāsobhiḥ kanakena ca

saṃvatsaraṃ ca tyāgena phalasyaikasya cāpyatha //
pūjanairbrāhmaṇendrāṇāṃ tvatkarmaparikīrtanaiḥ

te prāpsyanti sadā putrāndhanamārogyameva ca //
āyuragryaṃ tathā loke śatrubhiścāparājayam

saubhāgyaṃ vipulānkāmāndharmavṛddhiṃ tathaiva ca //
evamuktvā sa bhagavāṃstatraivāntaradhīyata

āsasāda tathā sthānamagastyo'pi mahātapāḥ //
yena kratuśatairiṣṭaṃ tapastaptaṃ tathā mahat

tena svatapasā sṛṣṭā lopāmudrā priyaṃvadā //
vidarbharājatanayā dharmapatnī tathātmanaḥ

dṛḍhasyustanayastasya tapasvī ca mahātapāḥ //
pramucurmumucuścaiva tanmucuśca mahātapāḥ

svastyātreyastathā vidvāṃstasya śiṣyo mahātmanaḥ //
abhedyaṃ kavacaṃ dattaṃ tathā'kṣayye maheṣudhī

rāmalakṣmaṇayostena dhanuṣī ca mahābale //
ghoreṇāpyatha saṃyuktaḥ sa ca vaiṣṇavatejasā

karmaṇā kīrtanaṃ yasya naro varṣaśatairapi //
kartuṃ śakto na sahate prākāmye caiva rāvaṇe

ayodhyāṃ rāghavaṃ draṣṭuṃ jagāma tvarito muniḥ //
tamāgatamabhiprekṣya pūjayāmāsa rāghavaḥ

pādyārghyācamanīyādyaiḥ sarvai rājyanivedanaiḥ //
saṃpūjitastadā tena tatra cakre kathāḥ śubhāḥ

tataḥ kathānte kasmiṃścittamapṛcchattu rāghavaḥ //
viṣṇunā mālinidhanaṃ tenoktaṃ tasya tacchrṛṇu

yaduktavānrāghavanandanasya candrārkavahnipratimaprabhāvaḥ //
rakṣogaṇeśasya vadhaṃ sughoraṃ munirmahātmā tadidaṃ nibodha

iti śrīviṣṇudharmottare prathamakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde nāḍāyanavākye śailūṣaṃ prati nāḍāyanoktāgastyamāhātmyavarṇano nāma trayodaśottaradviśatatamo'dhyāyaḥ

1.214
agastya uvāca //
mālī sumālī rājendra mālyavāṃśca raṇotkaṭaḥ //
laṅkādurgamathāsādya citramūṣuḥ parasparam

mālī sumālī durvṛttau pīḍayantau ca devatāḥ //
vāryamāṇāvapi sadā tena mālyavatā nṛpa

tayorbhītaiḥ surairbrahmā jñāpitaḥ saprayojanam //
brahmaṇā sahitairgatvā jñāpitastripurāntakaḥ

brahmeśasahitā devā viṣṇuṃ śaraṇamīyuṣaḥ //
jagmurlavaṇatoyasthaṃ vijñāpayitumacyutam

dadṛśuśca raghuśreṣṭha samudraṃ pītamambhasām //
ūrmivargaiḥ pranṛtyadbhirvalgantamiva vāyunā

hasantamiva phenaughaiḥ skhalantaṃ kandarāsu ca //
apāramiva garjantaṃ nānāyādogaṇāvṛtam

vīcihastaiḥ pracalitairāhvayānamivā'marād //
phenavatyaḥ prakīrṇāśca saṃhatāśca samucchritāḥ

ūrmayaścāsya dṛśyante calanta iva parvatāḥ //
timiṅgilāḥ kacchapāśca tathā timi timiṅgilāḥ

makarāścāpi dṛśyante jale magnā ivādrayaḥ //
śaṅkhānāṃ ca sahasrāṇi magnānyapsu samantataḥ /

dṛśyante sma yathā rātrau tārāstanvabhrasaṃvṛtāḥ //
kvacitsuptaḥ kvacidgarjankvacidghūrṇankvacitskhalan

kṣībopamaṃ taṃ dadṛśuḥ samudraṃ tridaśādhipāḥ //
kvaciccāvāsitairdaityaiḥ kvaciddaityāriṇā tathā /

kvacicca bhujagairbhīmairmahāgāmbhīryasaṃyutam //
viṣṇorvarāhavapuṣā vikṣobhitajalāvilam

anāsāditabādhaṃ ca varṣāṇāṃ śatapatriṇā //
tena devātidevena viṣṇunā prabhaviṣṇunā

nityamantarasaṃsthena nirmalīkṛtavigraham //
śakravajrabhayatrasyamānaśailaśatā kulam

vidrumāmbaramāpluṣṭasadṛśākāravidrumam //
pūrṇacandrakalaṅkasya kṣālanepsurivoddhataiḥ

khamākramati kallolaiḥ paurṇamāsīṣu yaḥ sadā //
asaṃkhyātaṃ taraṅgaughaiḥ saṃkrāntaśaśimaṇḍalam

hasantaṃ vāntarikṣasya śriyamevendudhāriṇaḥ //
digbhāgadānakāleṣu yuktaścandanavā riṇā //
supyate ca yathā yatra satataṃ dānavāriṇā

tamantarikṣapratimaṃ viśālalolormimālākuladigvibhāgam //
samudramāsādya divaukasasta mātasthurugraṃ tapasograsattvāḥ

iti śrīviṣṇudharmottare prathamakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde śailūṣaṃ prati nāḍāyanavākye samudravarṇano nāma caturdaśo ttaradviśatatamo'dhyāyaḥ

1.215
agastya uvāca //
tapasā toṣito devairdevadevo janārdanaḥ //
mahodavāsaṃ saṃtyajya surāṇāṃ darśanaṃ dadau

te ca taṃ vibudhārighnaṃ dharaṇīpātapāṃsulaiḥ //
jānupāṇilalāṭāntaiḥ praṇemurmuditā harim

tuṣṭuvuśca tathā vāgbhirathocuḥ svaprayojanam //
vadhārthaṃ devadevasya sukeśatanayānprati

pratijajñe tadā teṣāṃ devo mālivadhaṃ hariḥ //
yūyaṃ sumālinidhane śaktāḥ stha surasattamāḥ

mālyavānapyavadhyo'sau satataṃ dharmavatsalaḥ //
evamuktvā tatastārkṣyamāhvayāmāsa keśavaḥ

tamāruroha sarvātmā kāñcanaṃ vinatāsutam //
śaṃkhacakragadāpadmalācchito madhusūdanaḥ//

atasīkusumaśyāmaḥ kāñcane khagame sthitaḥ //
śriyamūhe satoyasya toyadasya savidyutaḥ

kirīṭakaustubhadharaṃ varabhūṣaṇabhūṣitam //
vihaṅga varamārūḍhamanujagmurdivaukasaḥ

sudhāvadātasatpakṣairvitatāmbaradhāvibhiḥ //
haṃsaistamanvayādbrahmā jaṭāmaṇḍaladurdṛśaḥ

candraraśmipratīkāśanibiḍāṅgakakudmikaḥ //
harastṛtīyanetrārcirvidāritanabho yayau

mahendranetrasaṃkāśakalāpāṭoparodhinā //
skandastamanvayau tasmā nmayūreṇa ṣaḍānanaḥ

vināyakānkartumanā rākṣasendrānvināyakaḥ //
vāyumaṇḍalamārūḍhaḥ prayayāvanumādhavam

vahrijvālāvalī puñjasamakesaramālinā //
siṃhenānuyayau devī bhadrakālī janārdanam

varastrīkucasaṃkāśakumbhairāvaṇapṛṣṭagaḥ //
kirīṭī vajrapāṇistamanvayau tridaśādhipaḥ

vahnistamanvayau devaṃ śukayānena pārthiva //
sendragopagaṇākīrṇaśādvalasthalaśobhinā

girikūṭasamākāraṃ śṛṅga bhūṣitamastakam //
vaivasvato'pi mahiṣamāruhyānuyayau harim

śaṅkukarṇo mahāgrīvo varebhaskandhasaṃsthitaḥ //
paścādanuyayau devaṃ virūpākṣo mahābalaḥ

mahāyānena ramyeṇa manomārutaraṃhasā //
varuṇo'nuyayau paścātsnigdhavaidūryasannibhaḥ

manaḥśīghragatirdevo vāyu maṇḍalamadhyagaḥ //
vāyuścānuyayau paścādvāyupūrṇaśubhāṃśukaḥ

dhanado narayānena sarvaratnojvalātmanā //
govindamanuvavrāja śriyā paramayā yutaḥ

saptāśvamekacakraṃ ca rathamāruhya bhānumān //
tathaivānuyayau devaṃ prabhāmaṇḍaladurdṛśaḥ

candraścaṇḍaprabhāvāro daśabhisturago ttamaiḥ //
manojavena ca tathā rathenānuyayau harim

turaṅgavaramāruhya bhāskarapratimākṛtiḥ //
tamanvayau tadā rājanpracaṇḍo ravinandanaḥ //

caturbhiḥ kuñjarairyuktaṃ rathamāsthāya satvarā //
tamanvayau dharādevī devaṃ tridaśapūjitam

saṅkalparathamāruhya vyavasāya puraḥsaraḥ //
manorathenānuyayau kāmadevo'pi keśavam

puṣpeṣorapi yasyājñāṃ bibharti sakalaṃ jagat //
anālasyaṃ samārūḍhā tathā devī sarasvatī //

anyayā puṇḍarīkākṣaṃ śaraṇāgatavatsalama //
bhaumajñajīvaśukrāśca rāhuḥ ketūḥ śanaiścaraḥ

vājiyuktai rathaiḥ śīghraramanvayuḥ puruṣo ttamam//
devāścaikonapañcāśanmarutaścārumaṇḍalāḥ

anujagmuḥ surāḥ kṛṣṇaṃ vāyumaṇḍalamadhyagāḥ //
anujagmustamādityā rathaiḥ kāñcana suprabhaiḥ

vasavo'ṅgirasaḥ sādhyā viśvedevāstathāśvinau //
bhṛgavaścāśvasaṃyuktai rathaistaṃ devamanvayuḥ

rudrāścānuyayurdevaṃ balodagraiḥ kakudmibhiḥ //
tathaivānye balodagrā devā devānuyāyinaḥ

gardabhaiḥ śiśumāraiśca mahoṣṭrairmahiṣoragaiḥ //
siṃhavyāghratarakṣvṛkṣagajavānara markaṭaiḥ

camaraiḥ sṛmaraiścaiva godhāmārjāraśallakaiḥ //
vividhaiḥ pakṣiyānaiśca te'nujagmurjanārdanam

siddhamārgeṇa siddhāśca prayayurmunayastathā //
stuvantaḥ puṇḍarīkākṣaṃ devasaṃghabhayāpaham

gītavādyaiḥ sumadhuraiḥ sevamānā janārdanam //
prahṛṣṭāḥ prayayustatra gandharvāpsarasāṃ gaṇāḥ

tapaḥ satyaṃ kṣamā dānaṃ vratāni vividhāni ca //
yajñāṅgāni ca sarvāṇi kālasyāvayavāstathā

saṃvatsarāstathā māsāḥ pakṣau ca karaṇaiḥ saha //
yugāyanamuhūrtāśca śāstrāṇi vividhāni ca

mūrtimanti tathāstrāṇi śastrāṇi ca jagatpateḥ //
samudrapathataddvīpaśākhināṃ vigrahāṇi ca

varṣāṇāṃ ca śarīrāṇi pitṝṇāṃ ca tathā gaṇāḥ //
nakṣatrāṇi diśaścaiva vidiśaśca mahīpate

devā vanaspatiścaiva yāśca lokasya mātaraḥ //
devadaityagaṇā ye ca tathā pitṛgaṇāśca ye

gandharvayakṣanāgānāṃ gaṇā ye ca nareśvara //
ghorā vyādhigaṇāścaiva kālapāśaiḥ sudāruṇaiḥ

mṛtyurdaṇḍastathā krodho jarā ca manujeśvara //
anvayuḥ puṇḍarīkākṣaṃ rakṣogaṇavadhaiṣiṇam

/
jayaśrīragratastasya prayāti raghunandana //
saritaśca tathā yānaiḥ sarvalokasya mātaraḥ

makareṇa yayau gaṅgā kālindī kacchapena tu//
sārasenāpi sarayūḥ śiśumāreṇa gomatī

godāvarī ca khaḍgena mayūreṇa sarasvatī //
kakudminā śatadruśca vipāśā turageṇa ca

candrabhāgā ca siṃhena dantinerāvatī tathā //
sindhurvyāghreṇa matsyena vitastā ca tathā yayau

devikā caiva haṃsena puruṣeṇa ca gaṇḍakī //
mahiṣeṇa payoṣṇī ca kāverī vṛṣabheṇa tu

hiraṇvatī suparṇena cakreṇekṣumatī nadī //
bhujagena ca pārṇāśā varāheṇa ca kauśikī

vedasmṛtirmayūreṇa sāraṅgeṇa ca narmadā //
jīvajīvakamārūḍhā sītāpi prayayau nadī

hrādinī ca sarorūḍhā sṛmareṇa ca pāvanī //
śaśakenāpi lauhityā nadī sindhurgajena ca

urabhreṇa tathā cakṣuḥ sītā cājena rāghava //
gautamī kukkuṭenāpi cāṣeṇa ca dṛṣadvatī

svaiḥ svairyānaistathaivānyāḥ prayayurnimnagā harima //
devānuyātrāghoṣeṇa vāditrāṇāṃ raveṇa ca

stūyamāno dvijāgryaiśca prayayau kamalekṣaṇaḥ //
tadbalo yamaparyantaṃ devagandharvasaṃkulam

ātapatraiḥ patākābhiḥ svacihnaiśca virājitam //
kiṅkiṇīśatasaṃghoṣaṃ prayayāvanukeśavam

/
raśmyutkarairdevavibhūṣaṇānāṃ pradīpyamānaṃ kalanakādicitram//
balaṃ yayau tattridaśottamānāṃ nārāyaṇenā'pratimena guptam

iti śrīviṣṇudharmottara purāṇe prathamakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde devaprayāṇavarṇano nāma pañcadaśottaraśatatamo'dhyāyaḥ