Vishnudharmottara Purana · Chapter 1.196.200

1.196
vajra uvāca //
ātmarakṣā tvayoktā me sarvabādhāvināśinī //
kṛpānvitaiḥ kathaṃ kāryā pararakṣā bhṛgūttama

etanme saṃśayaṃ chindhi tvaṃ vijñānamayo nidhiḥ //
vaiṣṇavāni rahasyāni sarvāṇi viditāni te

mārkaṇḍeya uvāca //
stotreṇānena dharmajña kuśāgrairmārjayannaram //
upaspṛśya śuciḥ kuryādrakṣā pārthivasattama

sopavāsena sampūjya devadevaṃ janārdanam //
amoghaiṣā bhavedrakṣā kṛtā nāstyatra saṃśayaḥ

yathākathañcitkṛtvaināṃ naro mocayate rujaḥ //
ādhivyādhigṛhītānāṃ rakṣaiṣā bheṣajaṃ param

ॐ namaḥ paramārthāya puruṣāya mahātmane

arūpabahurūpāya vyāpine paramātmane //
niṣkalmaṣāya śuddhāya dhyātṛpāpaharāya ca

namaskṛtya pravakṣyāmi yattatsidhyatu me vacaḥ //
varāhanārasiṃhāya vāmanāya mahātmane

vakṣyāmi tvāṃ namaskṛtya yattatsidhyatu me vacaḥ //
trivikramāya rāmāya vaikuṇṭhāya narāya ca

vakṣyāmi tvāṃ namaskṛtya yattatsidhyatu me vacaḥ

varāha narasiṃheśa vāmaneśa trivikrama

hayagrīveśa sarveśa hṛṣīkeśa harā'śubham //
aparājita cakrādyaiścaturbhiḥ paramāyudhaiḥ

akhaṇḍitānubhāvaistvaṃ sarvaduḥkhaharo bhava //
harā'mukasya duritaṃ duṣkṛtaṃ durupoṣitam

mṛtyubandhātibhayadaṃ duriṣṭasya ca yatphalam //
parāpadhyānasahitaṃ prayuktaṃ cābhicārikam

garasparśamahārogaprayogaṃ jarayājara //
ॐnamo vāsudevāya namaḥ kṛṣṇāya śārṅgiṇe

namaḥ puṣkaranetrāya keśavāyādicakriṇe //
namaḥ kamalakiñjalkapītanirmalavāsase

mahāhavaripuskandhapṛṣṭhacakrāya cakriṇe //
daṃṣṭroddhṛtakṣitibhṛte trayīmūrtimate namaḥ

mahāyajñavarāhāya śeṣabhogoruśāyine //
taptahāṭakakeśāya jvalatpāvakalocana

vajrādhikanakhasparśa divyasiṃha namo'stu te //
kāśyapāyātihrasvāya ṛgyajuḥsāmarūpiṇe

tubhyaṃ vāmanarūpāya kramate gāṃ namonamaḥ //
varāhā'śeṣaduṣṭāni sarvapāpaphalāni vai

mardamarda mahādaṃṣṭa mardamarda ca yatphalam //
narasiṃha karālāsya dantaprāntānalojjvala

bhañjabhañja ninādena duṣṭānbhaktārtināśana //
ṛgyajuḥsāmagarbhābhirvāgbhirvāmanarūpadhṛk

praśamaṃ sarvaduḥkhāni nayaitasya janārdana //
ekāhnikaṃ dvyahnikaṃ ca tathā tridivasajvaram

cāturthikaṃ tathātyugraṃ tathaiva satatajvaram //
doṣotthaṃ sannipātotthaṃ tathaivāgantukaṃ jvaram

śamaṃ nayatu govindaśchittvā chittvāsya vedanām //
netraduḥkhaṃ śiroduḥkhaṃ duḥkhaṃ codarasambhavam

anucchvāsamatiśvāsaṃ paritāpaṃ ca vepathum //
gudaghrāṇādirogāṃśca kuṣṭharogaṃ tathā kṣayam

kāmalādīṃstathā rogānpramehāṃścātidāruṇān //
bhagandarātisārāṃśca mukharogaṃ savalgulim

aśmarīmūtrakṛcchrāṃśca rogānanyāṃśca dāruṇān //
ye vātaprabhavā rogā ye ca pittasamudbhavāḥ

kaphodbhavāśca ye kecidye kecitsānnipātikāḥ //
āgantavaśca ye rogā lūtāvisphoṭakādayaḥ

te sarve praśamaṃ yāntu vāsudevāpamārjitāḥ //
vilayaṃ yāntu te sarve viṣṇoruccāraṇena ca

kṣayaṃ gacchantu cāśeṣāste cakrābhihatā hareḥ//
astutānantagovindanāmoccāraṇabheṣajāt

naśyanti sakalā rogāḥ satyaṃsatyaṃ vadāmyaham //
sthāvaraṃ jaṅgamaṃ caiva kṛtrimaṃ cāpi yadviṣam

dantodbhavaṃ nakhabhavamākāśaprabhavaṃ viṣam//
lūtādiprabhavaṃ yacca viṣamatyantaduḥkhadam

śamaṃ nayatu tatsarvaṃ kīrtito hi janārdanaḥ //
grahānpretagrahāṃścaiva tathā caivāryakagrahān

mukhamaṇḍalikānkrūrānrevatīṃ vṛddharevatīm //
vṛddhikākhyāngrahāṃścogrāṃstathā mātṛgrahānapi

bālasya viṣṇoścaritaṃ hantu bālagrahānimān //
vṛddhānāṃ ye grahāḥ kecidye ca bālagrahāḥ kvacit

narasiṃhasya dṛṣṭyā te dagdhā ye cāpi yauvane //
saṭākarālavadano narasiṃho mahāravaḥ

grahānaśeṣānniḥśeṣānkarotu jagato hitaḥ //
narasiṃha mahāsiṃha jihvājvālojjvalānana

grahānaśeṣānsarveśa khādakhādāgnilocana //
ye rogā ye mahotpātā yadviṣaṃ ye mahāgrahāḥ

yāni ca krūrabhūtāni grahapīḍāśca dāruṇāḥ //
śastrakṣateṣu ye doṣā jvālāgardabhikādayaḥ

tāni sarvāṇi sarvātmanparamātmañjanārdana //
kañcidrūpaṃ samāsthāya vāsudevāśu nāśaya

kṣiptvā sudarśanaṃ cakraṃ jvālāmālāvibhīṣaṇam //
sarvaduṣṭopaśamanaṃ kuru devavarā'cyuta

sudarśana mahājvāla cchindhicchindhi ca māraya //
sarvāṇi duṣṭarakṣāṃsi kṣapayā'tivibhīṣaṇa

prācyāṃ pratīcyāṃ diśi dakṣiṇottaratastathā //
rakṣāṃ karotu sarvasmānnarasiṃhaḥ svagarjitaiḥ

bhuvyantarikṣe ca divi pārśvataḥ pṛṣṭhato'grataḥ //
rakṣāṃ karotu bhagavānbahurūpī janārdanaḥ

yasmādviṣṇurjagatsarvaṃ sadevāsuramānuṣam //
tena satyena duṣṭāni śamamasya vrajantu vai

yathā viṣṇusmṛtau sadyaḥ saṃkṣayaṃ yāti pātakam //
satyena tena sakalaṃ duṣṭamasya praśāmyatu

paramātmā yathā viṣṇurvedānteṣvabhigīyate //
tena satyena sakalaṃ yanmayoktaṃ tathā'stu tat

śāntirastu śivaṃ cāstu praṇaśyatvasukhaṃ ca yat //
vāsudevaśarīrotthaiḥ kuśaiḥ saṃmārjito mayā

apāmārjati govindo naro nārāyaṇastathā //
tathāstu sarvaduḥkhānāṃ praśamo vacanāddhareḥ

śāntāḥ samagrarogāste grahāḥ sarve viṣāṇi ca //
bhūtāni ca praśāntāni saṃsmṛte madhusūdane

etatsamastarogeṣu sarvabhūtabhayeṣu ca //
apāmārjanakaṃ śastraṃ viṣṇunāmā'bhimantritam

śāntirastu śivaṃ cāstu duṣṭamasya praśāmyatu //
yadasya duritaṃ kiñcittatkṣiptaṃ lavaṇāmbhasi

svāsthyamasya sadaivā'stu hṛṣīkeśasya kīrtanāt //
yata evā''gataṃ pāpaṃ tatraiva pratigacchatu

etadrogādipīḍāsu jantūnāṃ hitamicchatā //
viṣṇubhaktena kartavyamapāmārjanakaṃ param

anena sarvaduḥkhāni praśamaṃ yāntyasaṃśayam //
sarvabhūtahitārthāya kuryāttammātsadaiva hi

nādyantavantaḥ kavayaḥ purāṇāssūkṣmā bṛhanto hyanuśāsitāraḥ //
sarvajvarāndyantu tavāniruddhapradyumnasaṃkarṣaṇavāsudevāḥ

ete kuśā viṣṇuśarīrasambhavā janārdano'haṃ svayameva cāgataḥ //
hataṃ mayā duṣṭamaśeṣamasya svastho bhavatveṣa yathā vaco hareḥ

iti śrīviṣṇudharmottare prathamakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde sattvabādhāpraśamanaṃ nāma ṣaṇṇavatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ

1.197
vajra uvāca //
jagatsaṣṭiprasaṃgena corvaśīsambhavastvayā //
kathitastu mahābhāga tatprasaṅgena cāparāḥ///

kathitāśca kathā brahmandharmayuktā manoharāḥ //
viṣṇormāhātmyasaṃyuktāḥ sarvapāpabhayāpahāḥ

kaśyapasya tu yā patnī khaśānāmnī tvayeritā//
yasyāḥ putrau mahātmānau kathitau yakṣarākṣasau

tayorutpattimicchāmi śrotuṃ vaṃśaṃ tathaiva ca //
prastutā jagadutpattiṃ nikhilena prakīrtaya

mārkaṇḍeya uvāca //
rākṣasaṃ pūrvasandhyāyāṃ janayāmāsa sā khaśā //
daṃṣṭrākarālavadanaṃ piṅgalodbaddhalocanam

ākarṇadāritā'syaṃ ca sthūlanāsāgramulbaṇam //
vikacaṃ vikaṭāṭopaṃ śaṅkukarṇaṃ vibhīṣaṇam

tathaivāparasandhyāyāṃ saiva yakṣaṃ vyajāyata //
tādṛśenaiva rūpeṇa yādṛśenaiva rākṣa sam

kṣiṇomi mātaraṃ yakṣaḥ kṣubhitastāmabhāṣata //
rakṣeti mātaraṃ tāṃ tu yakṣaṃ vai rākṣaso'bravīt

rakṣaṇādrākṣasaḥ proktaḥ kṣaṇādyakṣaḥ sa ucyate //
bhāryā babhūva yakṣasya devarāmā kṛtasthalā

yakṣo rājatanābhākhyastasyāstasya sutaḥ smṛtaḥ //
anurhrādasutā bhāryā tasyāsīnnṛpa guhyakā

vīro maṇicaraścaiva vīrabhadrastathaiva ca//
tasyāḥ putrāvubhau khyātau devatulyau manīṣiṇau

kakutsthatanaye bhārye tayorāstāṃ narādhipa///
rājanpuṇyajanīnāma prathamasya babhūva sā

tathā devajanīnāma dvitīyasyā'pi yādava //
tasyāḥ puṇyajanā yakṣā deva devajanāstathā //
kathitā bahusāhasrā mahābalaparākramāḥ

śubhairvivāhairnṛpa yakṣavaṃśairyakṣāstu jātā bahuśīlayuktāḥ //
dharmasthitāḥ satyaparā vinītā mahānubhāvā varadā vareṇyāḥ

iti śrīviṣṇudharmottare prathamakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde yakṣotpattirnāma saptanavatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ

1.198
mārkaṇḍeya uvāca //
ajaḥ ṣaṇḍaḥ piśācau dvau bhūpāla kapiśāsutau //
piśācī brahmadhānākhyā tatrājasya sutā matā

piśācī yātudhānākhyā ṣaṇḍasya tanayā matā //
ajaśca rājaṣaṇḍaśca niśīthe kṣudhitāvubhau

bahirbhṛtyau tu sahitau dṛṣṭavantau nareśvara //
rākṣasaṃ kṣudhitākāraṃ patantaṃ kṣudhitaṃ niśi

gṛhītaḥ sa piśācābhyāṃ kṣudhitābhyāṃ yadā balī //
pṛṣṭaḥ sa tābhyāṃ yatnena dṛṣṭvā tasya tadā balam

jagāda bhūmipaśreṣṭha cobhayorjanmakāraṇam //
janma karma ca tau tasya śrutvā piśitabhojanau

dadatuḥ kanyake tasya rākṣasasya narāśinaḥ //
bhāryādvayasya vaṃśau dvau rākṣasasya prakīrtitau

brahmadhānānvaye tasya brahmadhānā niśācarāḥ //
yātudhānānvaye tasya yātudhānāḥ prakīrtitāḥ

brahmadhānānvaye jātānādau vakṣyāmi rākṣasān //
yajñahā nirdhanikṣepā brahmapūto'tha nighnavān

śvānakṛtkuntalaḥ sarpo brahmadhānātmajāḥ smṛtāḥ //
teṣāmanvayasambhūtāḥ śataśo'tha sahasraśaḥ

śleṣmātakavanasthānāḥ kathitā brahmarākṣasāḥ //
hetiḥ prahetirugraśca pauruṣādo vadhastathā

vidyutsphūrjaśca vātaśca naso vyāghrastathaiva ca //
susakṛcca karālaśca yātudhānātmajā daśa

sūryasyānucarā hyete saha tena bhramanti vai //
teṣāmanvayasambhūtā yātudhānāḥ prakīrtitāḥ

hetiprahetivaṃśau dvau tava vakṣyāmi yādava //
hetiputraḥ smṛto laṅkuryasya sālakaṭaṅkaṭāḥ

sandhyāsutā smṛtā bhāryā sukeśastatsutaḥ smṛtaḥ //
mālī sumālī ca tathā mālyavāṃśca mahābalaḥ

sukeśatanayā hyete devāsurabhayaṅkarāḥ //
tapasā taiḥ samārādhya devadevaṃ janārdanam

vīryamapratimaṃ prāptaṃ laṅkā caiva mahāpurī //
sumālitanayā tatra kaikasī nāma rākṣasī

bhāryā viśravasaḥ putro yasyā rāvaṇasaṃjñakaḥ //
trilokavijayī tasya rāvaṇasya durātmanaḥ

sumālī vasunā yuddhe dhareṇa vinipātitaḥ //
mālī ca devadevena keśavena nipātitaḥ

mālyavāṃstatra varṣātmā jīvatyadyāpi yādava //
śrāvitau bhrātarau yena purā devaraṇotsukau

hitaṃ dharmyaṃ śubhaṃ vākyaṃ na ca tātasya cakratuḥ //
tena tau nidhanaṃ prāptau rākṣasau samaradvaye

saṃśrāvitastena tathaiva vākyaṃ sa rāvaṇo nāma virodhakāle //
ullaṃghya vākyaṃ nidhanaṃ jagāma dharme sthitasyā pratimaprabhāvaḥ

iti śrīviṣṇudharmottare prathamakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde hetivaṃśavarṇanaṃ nāmāṣṭanavatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ /

1.199
mārkaṇḍeya uvāca //
prahetitanayo rājanpulomā nāma viśrutaḥ //
krodhadṛṣṭyā tu yaḥ śīghraṃ cyavanena vināśitaḥ

vajra uvāca //
cyavanena kimarthaṃ vai pulomā rākṣaso hataḥ //
kathaṃ ca bhṛguśārdūla tanmamācakṣva pṛcchataḥ

mārkaṇḍeya uvāca //
pulomno dānavendrasya dve kanye bhuvi viśrute//
pulomā bhṛgave dattā śacī dattā ca vāsave

kanyābhāve rudantīṃ tu kadācidyadunandana //
pulomāmuktavānrājanpulomā dānaveśvaraḥ

he rakṣaḥ kanyakāmetāṃ gṛhṇīṣva rudatīṃ balāt //
etasminneva kāle tu pulomno bhavanājire

chidrānveṣī durācāraḥ pulomā sa vyatiṣṭhata //
anusṛtya ca jagrāha tāṃ kanyāṃ cārulocanām

nirbhartsya taṃ durācāraṃ pulomā dānavottamaḥ //
kālena pradadau kanyāṃ bhṛgave tāṃ sumadhyamām // /७ //
antarvatnīṃ tu rahitāṃ bhṛguṇā tāmaninditām //
agnihotragatāṃ dṛṣṭvā pulomāgnimathābravīt

paulomī yadi matpūrvā seyaṃ pāvaka śaṃsa me //
tāmagnirabravīttasya seyaṃ patnī bhṛgoḥ śubhā

evamagnerbhṛgoḥ śrutvā tāṃ jahāra sa rākṣasaḥ //
tasyāṃ tu dṛśyamānāyāṃ garbhaḥ kukṣestadā cyutaḥ

cyavanāccyavano nāma babhūva sa mahātapāḥ //
dṛṣṭamātrastu tenā'sau pulomā bhasmasādgataḥ

pulomāśrunipātena nadī jātā vadhūvarā //
vahniśca sarvabhakṣyatvaṃ bhṛguśāpādupāgataḥ

hutāśanastu saṃkuddhaśśāpaṃ prāpya dvijottamāt //
lokakāryaratirbrahmā svayaṃ vacanamabravīt

vahne tavārcibhiḥ spṛṣṭaṃ śuci sarvaṃ bhaviṣyati //
śucibhūtaṃ tataḥ paścādbhakṣayiṣyatyasaṃśayam

etattavoktaṃ cyavanasya janma nāśastathā rākṣasapuṅgavasya //
vahneḥ śucitvaṃ ca tathārciṣāṃ vai vaṃśaṃ pulomno'tha nibodha rājan

iti śrīviṣṇudharmottare prathamakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde cyavanotpattivarṇano nāma navanavatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ

1.200
// mārkaṇḍeya uvāca // //
pulomnastanayaḥ śrīmānmadhurnāma niśācaraḥ //
viniṣkṛṣya svakācchūlācchūlaṃ prādādvṛṣadhvajaḥ

tapasā toṣito yasya saputrasya mahātmanaḥ //
trailokyavijayāsakte tena rājendra rāvaṇe

dīkṣite meghanāde ca tathā yāte nikumbhilām //
antarjalagate vīre tathaiva ca vibhīṣaṇe

nidrāvaśagate rājankumbhakarṇe suradviṣi //
mālinastanayā tena rāvaṇasya svasā hṛtā

kumbhīlasī mahābhāgā rūpadraviṇasaṃyutā //
yasyāmasya suto jajñe lavaṇo nāma rākṣasaḥ

yena śūlaprabhāveṇa māndhātā vinipātitaḥ //
na tasya putro bhāryā vā babhūvātidurātmanaḥ

prāṇināṃ puruṣādyānāṃ sahasrairdaśabhirnṛpa //
āhāramāhnikaṃ tasya bhavatyaudarikasya tu

rāmājñayā tasya babhūva rājanrāmānujo mṛtyuradīnasattvaḥ//
śatrughnanāmā bhuvanasya vīro mahāntarastho hariraprameyaḥ

iti śrīviṣṇudharmottare prathamakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde prahetivaṃśānukīrtanaṃ nāma dviśatatamo'dhyāyaḥ