વિષ્ણુધર્મોત્તરપુરાણમ્ · અધ્યાય 1.196.200

1.196
વજ્ર ઉવાચ ॥
આત્મરક્ષા ત્વયોક્તા મે સર્વબાધાવિનાશિની ॥
કૃપાન્વિતૈઃ કથં કાર્યા પરરક્ષા ભૃગૂત્તમ

એતન્મે સંશયં છિન્ધિ ત્વં વિજ્ઞાનમયો નિધિઃ ॥
વૈષ્ણવાનિ રહસ્યાનિ સર્વાણિ વિદિતાનિ તે

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
સ્તોત્રેણાનેન ધર્મજ્ઞ કુશાગ્રૈર્માર્જયન્નરમ્ ॥
ઉપસ્પૃશ્ય શુચિઃ કુર્યાદ્રક્ષા પાર્થિવસત્તમ

સોપવાસેન સમ્પૂજ્ય દેવદેવં જનાર્દનમ્ ॥
અમોઘૈષા ભવેદ્રક્ષા કૃતા નાસ્ત્યત્ર સંશયઃ

યથાકથઞ્ચિત્કૃત્વૈનાં નરો મોચયતે રુજઃ ॥
આધિવ્યાધિગૃહીતાનાં રક્ષૈષા ભેષજં પરમ્

ૐ નમઃ પરમાર્થાય પુરુષાય મહાત્મને

અરૂપબહુરૂપાય વ્યાપિને પરમાત્મને ॥
નિષ્કલ્મષાય શુદ્ધાય ધ્યાતૃપાપહરાય ચ

નમસ્કૃત્ય પ્રવક્ષ્યામિ યત્તત્સિધ્યતુ મે વચઃ ॥
વરાહનારસિંહાય વામનાય મહાત્મને

વક્ષ્યામિ ત્વાં નમસ્કૃત્ય યત્તત્સિધ્યતુ મે વચઃ ॥
ત્રિવિક્રમાય રામાય વૈકુણ્ઠાય નરાય ચ

વક્ષ્યામિ ત્વાં નમસ્કૃત્ય યત્તત્સિધ્યતુ મે વચઃ

વરાહ નરસિંહેશ વામનેશ ત્રિવિક્રમ

હયગ્રીવેશ સર્વેશ હૃષીકેશ હરાઽશુભમ્ ॥
અપરાજિત ચક્રાદ્યૈશ્ચતુર્ભિઃ પરમાયુધૈઃ

અખણ્ડિતાનુભાવૈસ્ત્વં સર્વદુઃખહરો ભવ ॥
હરાઽમુકસ્ય દુરિતં દુષ્કૃતં દુરુપોષિતમ્

મૃત્યુબન્ધાતિભયદં દુરિષ્ટસ્ય ચ યત્ફલમ્ ॥
પરાપધ્યાનસહિતં પ્રયુક્તં ચાભિચારિકમ્

ગરસ્પર્શમહારોગપ્રયોગં જરયાજર ॥
ૐનમો વાસુદેવાય નમઃ કૃષ્ણાય શાર્ઙ્ગિણે

નમઃ પુષ્કરનેત્રાય કેશવાયાદિચક્રિણે ॥
નમઃ કમલકિઞ્જલ્કપીતનિર્મલવાસસે

મહાહવરિપુસ્કન્ધપૃષ્ઠચક્રાય ચક્રિણે ॥
દંષ્ટ્રોદ્ધૃતક્ષિતિભૃતે ત્રયીમૂર્તિમતે નમઃ

મહાયજ્ઞવરાહાય શેષભોગોરુશાયિને ॥
તપ્તહાટકકેશાય જ્વલત્પાવકલોચન

વજ્રાધિકનખસ્પર્શ દિવ્યસિંહ નમોઽસ્તુ તે ॥
કાશ્યપાયાતિહ્રસ્વાય ઋગ્યજુઃસામરૂપિણે

તુભ્યં વામનરૂપાય ક્રમતે ગાં નમોનમઃ ॥
વરાહાઽશેષદુષ્ટાનિ સર્વપાપફલાનિ વૈ

મર્દમર્દ મહાદંષ્ટ મર્દમર્દ ચ યત્ફલમ્ ॥
નરસિંહ કરાલાસ્ય દન્તપ્રાન્તાનલોજ્જ્વલ

ભઞ્જભઞ્જ નિનાદેન દુષ્ટાન્ભક્તાર્તિનાશન ॥
ઋગ્યજુઃસામગર્ભાભિર્વાગ્ભિર્વામનરૂપધૃક્

પ્રશમં સર્વદુઃખાનિ નયૈતસ્ય જનાર્દન ॥
એકાહ્નિકં દ્વ્યહ્નિકં ચ તથા ત્રિદિવસજ્વરમ્

ચાતુર્થિકં તથાત્યુગ્રં તથૈવ સતતજ્વરમ્ ॥
દોષોત્થં સન્નિપાતોત્થં તથૈવાગન્તુકં જ્વરમ્

શમં નયતુ ગોવિન્દશ્છિત્ત્વા છિત્ત્વાસ્ય વેદનામ્ ॥
નેત્રદુઃખં શિરોદુઃખં દુઃખં ચોદરસમ્ભવમ્

અનુચ્છ્વાસમતિશ્વાસં પરિતાપં ચ વેપથુમ્ ॥
ગુદઘ્રાણાદિરોગાંશ્ચ કુષ્ઠરોગં તથા ક્ષયમ્

કામલાદીંસ્તથા રોગાન્પ્રમેહાંશ્ચાતિદારુણાન્ ॥
ભગન્દરાતિસારાંશ્ચ મુખરોગં સવલ્ગુલિમ્

અશ્મરીમૂત્રકૃચ્છ્રાંશ્ચ રોગાનન્યાંશ્ચ દારુણાન્ ॥
યે વાતપ્રભવા રોગા યે ચ પિત્તસમુદ્ભવાઃ

કફોદ્ભવાશ્ચ યે કેચિદ્યે કેચિત્સાન્નિપાતિકાઃ ॥
આગન્તવશ્ચ યે રોગા લૂતાવિસ્ફોટકાદયઃ

તે સર્વે પ્રશમં યાન્તુ વાસુદેવાપમાર્જિતાઃ ॥
વિલયં યાન્તુ તે સર્વે વિષ્ણોરુચ્ચારણેન ચ

ક્ષયં ગચ્છન્તુ ચાશેષાસ્તે ચક્રાભિહતા હરેઃ॥
અસ્તુતાનન્તગોવિન્દનામોચ્ચારણભેષજાત્

નશ્યન્તિ સકલા રોગાઃ સત્યંસત્યં વદામ્યહમ્ ॥
સ્થાવરં જઙ્ગમં ચૈવ કૃત્રિમં ચાપિ યદ્વિષમ્

દન્તોદ્ભવં નખભવમાકાશપ્રભવં વિષમ્॥
લૂતાદિપ્રભવં યચ્ચ વિષમત્યન્તદુઃખદમ્

શમં નયતુ તત્સર્વં કીર્તિતો હિ જનાર્દનઃ ॥
ગ્રહાન્પ્રેતગ્રહાંશ્ચૈવ તથા ચૈવાર્યકગ્રહાન્

મુખમણ્ડલિકાન્ક્રૂરાન્રેવતીં વૃદ્ધરેવતીમ્ ॥
વૃદ્ધિકાખ્યાન્ગ્રહાંશ્ચોગ્રાંસ્તથા માતૃગ્રહાનપિ

બાલસ્ય વિષ્ણોશ્ચરિતં હન્તુ બાલગ્રહાનિમાન્ ॥
વૃદ્ધાનાં યે ગ્રહાઃ કેચિદ્યે ચ બાલગ્રહાઃ ક્વચિત્

નરસિંહસ્ય દૃષ્ટ્યા તે દગ્ધા યે ચાપિ યૌવને ॥
સટાકરાલવદનો નરસિંહો મહારવઃ

ગ્રહાનશેષાન્નિઃશેષાન્કરોતુ જગતો હિતઃ ॥
નરસિંહ મહાસિંહ જિહ્વાજ્વાલોજ્જ્વલાનન

ગ્રહાનશેષાન્સર્વેશ ખાદખાદાગ્નિલોચન ॥
યે રોગા યે મહોત્પાતા યદ્વિષં યે મહાગ્રહાઃ

યાનિ ચ ક્રૂરભૂતાનિ ગ્રહપીડાશ્ચ દારુણાઃ ॥
શસ્ત્રક્ષતેષુ યે દોષા જ્વાલાગર્દભિકાદયઃ

તાનિ સર્વાણિ સર્વાત્મન્પરમાત્મઞ્જનાર્દન ॥
કઞ્ચિદ્રૂપં સમાસ્થાય વાસુદેવાશુ નાશય

ક્ષિપ્ત્વા સુદર્શનં ચક્રં જ્વાલામાલાવિભીષણમ્ ॥
સર્વદુષ્ટોપશમનં કુરુ દેવવરાઽચ્યુત

સુદર્શન મહાજ્વાલ ચ્છિન્ધિચ્છિન્ધિ ચ મારય ॥
સર્વાણિ દુષ્ટરક્ષાંસિ ક્ષપયાઽતિવિભીષણ

પ્રાચ્યાં પ્રતીચ્યાં દિશિ દક્ષિણોત્તરતસ્તથા ॥
રક્ષાં કરોતુ સર્વસ્માન્નરસિંહઃ સ્વગર્જિતૈઃ

ભુવ્યન્તરિક્ષે ચ દિવિ પાર્શ્વતઃ પૃષ્ઠતોઽગ્રતઃ ॥
રક્ષાં કરોતુ ભગવાન્બહુરૂપી જનાર્દનઃ

યસ્માદ્વિષ્ણુર્જગત્સર્વં સદેવાસુરમાનુષમ્ ॥
તેન સત્યેન દુષ્ટાનિ શમમસ્ય વ્રજન્તુ વૈ

યથા વિષ્ણુસ્મૃતૌ સદ્યઃ સંક્ષયં યાતિ પાતકમ્ ॥
સત્યેન તેન સકલં દુષ્ટમસ્ય પ્રશામ્યતુ

પરમાત્મા યથા વિષ્ણુર્વેદાન્તેષ્વભિગીયતે ॥
તેન સત્યેન સકલં યન્મયોક્તં તથાઽસ્તુ તત્

શાન્તિરસ્તુ શિવં ચાસ્તુ પ્રણશ્યત્વસુખં ચ યત્ ॥
વાસુદેવશરીરોત્થૈઃ કુશૈઃ સંમાર્જિતો મયા

અપામાર્જતિ ગોવિન્દો નરો નારાયણસ્તથા ॥
તથાસ્તુ સર્વદુઃખાનાં પ્રશમો વચનાદ્ધરેઃ

શાન્તાઃ સમગ્રરોગાસ્તે ગ્રહાઃ સર્વે વિષાણિ ચ ॥
ભૂતાનિ ચ પ્રશાન્તાનિ સંસ્મૃતે મધુસૂદને

એતત્સમસ્તરોગેષુ સર્વભૂતભયેષુ ચ ॥
અપામાર્જનકં શસ્ત્રં વિષ્ણુનામાઽભિમન્ત્રિતમ્

શાન્તિરસ્તુ શિવં ચાસ્તુ દુષ્ટમસ્ય પ્રશામ્યતુ ॥
યદસ્ય દુરિતં કિઞ્ચિત્તત્ક્ષિપ્તં લવણામ્ભસિ

સ્વાસ્થ્યમસ્ય સદૈવાઽસ્તુ હૃષીકેશસ્ય કીર્તનાત્ ॥
યત એવાઽઽગતં પાપં તત્રૈવ પ્રતિગચ્છતુ

એતદ્રોગાદિપીડાસુ જન્તૂનાં હિતમિચ્છતા ॥
વિષ્ણુભક્તેન કર્તવ્યમપામાર્જનકં પરમ્

અનેન સર્વદુઃખાનિ પ્રશમં યાન્ત્યસંશયમ્ ॥
સર્વભૂતહિતાર્થાય કુર્યાત્તમ્માત્સદૈવ હિ

નાદ્યન્તવન્તઃ કવયઃ પુરાણાસ્સૂક્ષ્મા બૃહન્તો હ્યનુશાસિતારઃ ॥
સર્વજ્વરાન્દ્યન્તુ તવાનિરુદ્ધપ્રદ્યુમ્નસંકર્ષણવાસુદેવાઃ

એતે કુશા વિષ્ણુશરીરસમ્ભવા જનાર્દનોઽહં સ્વયમેવ ચાગતઃ ॥
હતં મયા દુષ્ટમશેષમસ્ય સ્વસ્થો ભવત્વેષ યથા વચો હરેઃ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે પ્રથમખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે સત્ત્વબાધાપ્રશમનં નામ ષણ્ણવત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ

1.197
વજ્ર ઉવાચ ॥
જગત્સષ્ટિપ્રસંગેન ચોર્વશીસમ્ભવસ્ત્વયા ॥
કથિતસ્તુ મહાભાગ તત્પ્રસઙ્ગેન ચાપરાઃ॥।

કથિતાશ્ચ કથા બ્રહ્મન્ધર્મયુક્તા મનોહરાઃ ॥
વિષ્ણોર્માહાત્મ્યસંયુક્તાઃ સર્વપાપભયાપહાઃ

કશ્યપસ્ય તુ યા પત્ની ખશાનામ્ની ત્વયેરિતા॥
યસ્યાઃ પુત્રૌ મહાત્માનૌ કથિતૌ યક્ષરાક્ષસૌ

તયોરુત્પત્તિમિચ્છામિ શ્રોતું વંશં તથૈવ ચ ॥
પ્રસ્તુતા જગદુત્પત્તિં નિખિલેન પ્રકીર્તય

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
રાક્ષસં પૂર્વસન્ધ્યાયાં જનયામાસ સા ખશા ॥
દંષ્ટ્રાકરાલવદનં પિઙ્ગલોદ્બદ્ધલોચનમ્

આકર્ણદારિતાઽસ્યં ચ સ્થૂલનાસાગ્રમુલ્બણમ્ ॥
વિકચં વિકટાટોપં શઙ્કુકર્ણં વિભીષણમ્

તથૈવાપરસન્ધ્યાયાં સૈવ યક્ષં વ્યજાયત ॥
તાદૃશેનૈવ રૂપેણ યાદૃશેનૈવ રાક્ષ સમ્

ક્ષિણોમિ માતરં યક્ષઃ ક્ષુભિતસ્તામભાષત ॥
રક્ષેતિ માતરં તાં તુ યક્ષં વૈ રાક્ષસોઽબ્રવીત્

રક્ષણાદ્રાક્ષસઃ પ્રોક્તઃ ક્ષણાદ્યક્ષઃ સ ઉચ્યતે ॥
ભાર્યા બભૂવ યક્ષસ્ય દેવરામા કૃતસ્થલા

યક્ષો રાજતનાભાખ્યસ્તસ્યાસ્તસ્ય સુતઃ સ્મૃતઃ ॥
અનુર્હ્રાદસુતા ભાર્યા તસ્યાસીન્નૃપ ગુહ્યકા

વીરો મણિચરશ્ચૈવ વીરભદ્રસ્તથૈવ ચ॥
તસ્યાઃ પુત્રાવુભૌ ખ્યાતૌ દેવતુલ્યૌ મનીષિણૌ

કકુત્સ્થતનયે ભાર્યે તયોરાસ્તાં નરાધિપ॥।
રાજન્પુણ્યજનીનામ પ્રથમસ્ય બભૂવ સા

તથા દેવજનીનામ દ્વિતીયસ્યાઽપિ યાદવ ॥
તસ્યાઃ પુણ્યજના યક્ષા દેવ દેવજનાસ્તથા ॥
કથિતા બહુસાહસ્રા મહાબલપરાક્રમાઃ

શુભૈર્વિવાહૈર્નૃપ યક્ષવંશૈર્યક્ષાસ્તુ જાતા બહુશીલયુક્તાઃ ॥
ધર્મસ્થિતાઃ સત્યપરા વિનીતા મહાનુભાવા વરદા વરેણ્યાઃ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે પ્રથમખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે યક્ષોત્પત્તિર્નામ સપ્તનવત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ

1.198
માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
અજઃ ષણ્ડઃ પિશાચૌ દ્વૌ ભૂપાલ કપિશાસુતૌ ॥
પિશાચી બ્રહ્મધાનાખ્યા તત્રાજસ્ય સુતા મતા

પિશાચી યાતુધાનાખ્યા ષણ્ડસ્ય તનયા મતા ॥
અજશ્ચ રાજષણ્ડશ્ચ નિશીથે ક્ષુધિતાવુભૌ

બહિર્ભૃત્યૌ તુ સહિતૌ દૃષ્ટવન્તૌ નરેશ્વર ॥
રાક્ષસં ક્ષુધિતાકારં પતન્તં ક્ષુધિતં નિશિ

ગૃહીતઃ સ પિશાચાભ્યાં ક્ષુધિતાભ્યાં યદા બલી ॥
પૃષ્ટઃ સ તાભ્યાં યત્નેન દૃષ્ટ્વા તસ્ય તદા બલમ્

જગાદ ભૂમિપશ્રેષ્ઠ ચોભયોર્જન્મકારણમ્ ॥
જન્મ કર્મ ચ તૌ તસ્ય શ્રુત્વા પિશિતભોજનૌ

દદતુઃ કન્યકે તસ્ય રાક્ષસસ્ય નરાશિનઃ ॥
ભાર્યાદ્વયસ્ય વંશૌ દ્વૌ રાક્ષસસ્ય પ્રકીર્તિતૌ

બ્રહ્મધાનાન્વયે તસ્ય બ્રહ્મધાના નિશાચરાઃ ॥
યાતુધાનાન્વયે તસ્ય યાતુધાનાઃ પ્રકીર્તિતાઃ

બ્રહ્મધાનાન્વયે જાતાનાદૌ વક્ષ્યામિ રાક્ષસાન્ ॥
યજ્ઞહા નિર્ધનિક્ષેપા બ્રહ્મપૂતોઽથ નિઘ્નવાન્

શ્વાનકૃત્કુન્તલઃ સર્પો બ્રહ્મધાનાત્મજાઃ સ્મૃતાઃ ॥
તેષામન્વયસમ્ભૂતાઃ શતશોઽથ સહસ્રશઃ

શ્લેષ્માતકવનસ્થાનાઃ કથિતા બ્રહ્મરાક્ષસાઃ ॥
હેતિઃ પ્રહેતિરુગ્રશ્ચ પૌરુષાદો વધસ્તથા

વિદ્યુત્સ્ફૂર્જશ્ચ વાતશ્ચ નસો વ્યાઘ્રસ્તથૈવ ચ ॥
સુસકૃચ્ચ કરાલશ્ચ યાતુધાનાત્મજા દશ

સૂર્યસ્યાનુચરા હ્યેતે સહ તેન ભ્રમન્તિ વૈ ॥
તેષામન્વયસમ્ભૂતા યાતુધાનાઃ પ્રકીર્તિતાઃ

હેતિપ્રહેતિવંશૌ દ્વૌ તવ વક્ષ્યામિ યાદવ ॥
હેતિપુત્રઃ સ્મૃતો લઙ્કુર્યસ્ય સાલકટઙ્કટાઃ

સન્ધ્યાસુતા સ્મૃતા ભાર્યા સુકેશસ્તત્સુતઃ સ્મૃતઃ ॥
માલી સુમાલી ચ તથા માલ્યવાંશ્ચ મહાબલઃ

સુકેશતનયા હ્યેતે દેવાસુરભયઙ્કરાઃ ॥
તપસા તૈઃ સમારાધ્ય દેવદેવં જનાર્દનમ્

વીર્યમપ્રતિમં પ્રાપ્તં લઙ્કા ચૈવ મહાપુરી ॥
સુમાલિતનયા તત્ર કૈકસી નામ રાક્ષસી

ભાર્યા વિશ્રવસઃ પુત્રો યસ્યા રાવણસંજ્ઞકઃ ॥
ત્રિલોકવિજયી તસ્ય રાવણસ્ય દુરાત્મનઃ

સુમાલી વસુના યુદ્ધે ધરેણ વિનિપાતિતઃ ॥
માલી ચ દેવદેવેન કેશવેન નિપાતિતઃ

માલ્યવાંસ્તત્ર વર્ષાત્મા જીવત્યદ્યાપિ યાદવ ॥
શ્રાવિતૌ ભ્રાતરૌ યેન પુરા દેવરણોત્સુકૌ

હિતં ધર્મ્યં શુભં વાક્યં ન ચ તાતસ્ય ચક્રતુઃ ॥
તેન તૌ નિધનં પ્રાપ્તૌ રાક્ષસૌ સમરદ્વયે

સંશ્રાવિતસ્તેન તથૈવ વાક્યં સ રાવણો નામ વિરોધકાલે ॥
ઉલ્લંઘ્ય વાક્યં નિધનં જગામ ધર્મે સ્થિતસ્યા પ્રતિમપ્રભાવઃ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે પ્રથમખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે હેતિવંશવર્ણનં નામાષ્ટનવત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ ।

1.199
માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
પ્રહેતિતનયો રાજન્પુલોમા નામ વિશ્રુતઃ ॥
ક્રોધદૃષ્ટ્યા તુ યઃ શીઘ્રં ચ્યવનેન વિનાશિતઃ

વજ્ર ઉવાચ ॥
ચ્યવનેન કિમર્થં વૈ પુલોમા રાક્ષસો હતઃ ॥
કથં ચ ભૃગુશાર્દૂલ તન્મમાચક્ષ્વ પૃચ્છતઃ

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
પુલોમ્નો દાનવેન્દ્રસ્ય દ્વે કન્યે ભુવિ વિશ્રુતે॥
પુલોમા ભૃગવે દત્તા શચી દત્તા ચ વાસવે

કન્યાભાવે રુદન્તીં તુ કદાચિદ્યદુનન્દન ॥
પુલોમામુક્તવાન્રાજન્પુલોમા દાનવેશ્વરઃ

હે રક્ષઃ કન્યકામેતાં ગૃહ્ણીષ્વ રુદતીં બલાત્ ॥
એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ પુલોમ્નો ભવનાજિરે

છિદ્રાન્વેષી દુરાચારઃ પુલોમા સ વ્યતિષ્ઠત ॥
અનુસૃત્ય ચ જગ્રાહ તાં કન્યાં ચારુલોચનામ્

નિર્ભર્ત્સ્ય તં દુરાચારં પુલોમા દાનવોત્તમઃ ॥
કાલેન પ્રદદૌ કન્યાં ભૃગવે તાં સુમધ્યમામ્ ॥ ।૭ ॥
અન્તર્વત્નીં તુ રહિતાં ભૃગુણા તામનિન્દિતામ્ ॥
અગ્નિહોત્રગતાં દૃષ્ટ્વા પુલોમાગ્નિમથાબ્રવીત્

પૌલોમી યદિ મત્પૂર્વા સેયં પાવક શંસ મે ॥
તામગ્નિરબ્રવીત્તસ્ય સેયં પત્ની ભૃગોઃ શુભા

એવમગ્નેર્ભૃગોઃ શ્રુત્વા તાં જહાર સ રાક્ષસઃ ॥
તસ્યાં તુ દૃશ્યમાનાયાં ગર્ભઃ કુક્ષેસ્તદા ચ્યુતઃ

ચ્યવનાચ્ચ્યવનો નામ બભૂવ સ મહાતપાઃ ॥
દૃષ્ટમાત્રસ્તુ તેનાઽસૌ પુલોમા ભસ્મસાદ્ગતઃ

પુલોમાશ્રુનિપાતેન નદી જાતા વધૂવરા ॥
વહ્નિશ્ચ સર્વભક્ષ્યત્વં ભૃગુશાપાદુપાગતઃ

હુતાશનસ્તુ સંકુદ્ધશ્શાપં પ્રાપ્ય દ્વિજોત્તમાત્ ॥
લોકકાર્યરતિર્બ્રહ્મા સ્વયં વચનમબ્રવીત્

વહ્ને તવાર્ચિભિઃ સ્પૃષ્ટં શુચિ સર્વં ભવિષ્યતિ ॥
શુચિભૂતં તતઃ પશ્ચાદ્ભક્ષયિષ્યત્યસંશયમ્

એતત્તવોક્તં ચ્યવનસ્ય જન્મ નાશસ્તથા રાક્ષસપુઙ્ગવસ્ય ॥
વહ્નેઃ શુચિત્વં ચ તથાર્ચિષાં વૈ વંશં પુલોમ્નોઽથ નિબોધ રાજન્

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે પ્રથમખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે ચ્યવનોત્પત્તિવર્ણનો નામ નવનવત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ

1.200
॥ માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥ ॥
પુલોમ્નસ્તનયઃ શ્રીમાન્મધુર્નામ નિશાચરઃ ॥
વિનિષ્કૃષ્ય સ્વકાચ્છૂલાચ્છૂલં પ્રાદાદ્વૃષધ્વજઃ

તપસા તોષિતો યસ્ય સપુત્રસ્ય મહાત્મનઃ ॥
ત્રૈલોક્યવિજયાસક્તે તેન રાજેન્દ્ર રાવણે

દીક્ષિતે મેઘનાદે ચ તથા યાતે નિકુમ્ભિલામ્ ॥
અન્તર્જલગતે વીરે તથૈવ ચ વિભીષણે

નિદ્રાવશગતે રાજન્કુમ્ભકર્ણે સુરદ્વિષિ ॥
માલિનસ્તનયા તેન રાવણસ્ય સ્વસા હૃતા

કુમ્ભીલસી મહાભાગા રૂપદ્રવિણસંયુતા ॥
યસ્યામસ્ય સુતો જજ્ઞે લવણો નામ રાક્ષસઃ

યેન શૂલપ્રભાવેણ માન્ધાતા વિનિપાતિતઃ ॥
ન તસ્ય પુત્રો ભાર્યા વા બભૂવાતિદુરાત્મનઃ

પ્રાણિનાં પુરુષાદ્યાનાં સહસ્રૈર્દશભિર્નૃપ ॥
આહારમાહ્નિકં તસ્ય ભવત્યૌદરિકસ્ય તુ

રામાજ્ઞયા તસ્ય બભૂવ રાજન્રામાનુજો મૃત્યુરદીનસત્ત્વઃ॥
શત્રુઘ્નનામા ભુવનસ્ય વીરો મહાન્તરસ્થો હરિરપ્રમેયઃ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે પ્રથમખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે પ્રહેતિવંશાનુકીર્તનં નામ દ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ