Vishnudharmottara Purana · Chapter 1.176.180

1.176
// indra uvāca //
yasminkāle vyatītā ye ṣaḍindrā bhūritejasaḥ //
teṣāṃ caritamicchāmi śrotuṃ vistaraśaḥ śubhe

prati śakraṃ manuṃ bhadre manuputrāṃstathaiva ca //
devānsaptaṛṣīṃścaiva tathā dāyādabāṃdhavān

śakrasya teṣāṃ ca vadhaṃ tathā devājjanārdanāt //
tvattohaṃ śrotu micchāmi sarvaṃ tvaṃ vetsi sundari

śāmbarāyaṇyuvāca//
brahmaṇo mānasaḥ putraḥ prathamastu manuḥ smṛtaḥ //
daśa putrāśca tasyeme khyātāstribhuvaneśvara //

agnīdhraścātibāhuśca medhā medhātithirvasuḥ //
jyotiṣmāndyutimānhavyaḥ savanaḥ satra eva ca

marīciratryaṅgirasau pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ //
vasiṣṭhaśca mahātejā ṛṣayaḥ sapta kīrtitāḥ

jayākhyāścājitākhyāśca śukrayāmāstathaiva ca //
gaṇā dvādaśakā ete catvāraḥ somapīthinaḥ

viśvabhuṅnāma devānāṃ teṣāmindro babhūva ha //
āsaṃstasyāsurā ghorāstadā dāyādabāndhavāḥ

babhūva nṛpatiryeṣāṃ bāṣkalo nāma nāmataḥ //
yasya hastādubhau lokau vāmanena hṛtau purā

kramadvayena tu hṛtaṃ pātālaṃ ca sureśvara //
yasya putravatastvāsītkeśī nāma balotkaṭaḥ

jahāra bhūyastrailokyaṃ śakrasyākramya durmatiḥ //
tamāhūya raṇe viṣṇustārkṣyapravaravāhanaḥ

dvidhā cakāra cakreṇa trailokyahitakāmyayā

evaṃ hatastena purārimukhyo mahātmanā kālasamaprabhāvaḥ //.
śakrapriyārthaṃ jagatāṃ hitārthaṃ deveśvareṇāpratimena tena

iti śrīviṣṇudharmottare prathamakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde śāmbarāyaṇīvākye prathamamanvaṃtaravarṇanaṃ nāma ṣaṭsaptatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ

1.177
// śāmbarāyaṇyuvāca //
manuḥ svārociṣo nāma babhūva tadanantarama //
yasyāsansumahābhāgāḥ putrā bhūmaṇḍaleśvarāḥ

caitraḥ kavirutaścaiva kṛtānto vidyuto raviḥ //
bṛhadgraho nabhaścaiva mahābalaparākramaḥ

ūrjastasya tathā prāṇa ṛṣabho niścalastathā //
dantobhiḥ śākvarīvāṃśca ṛṣayaḥ sapta kīrtitāḥ

bhūṣitā dvādaśa proktāstathā pārāvatāśca ye //
teṣāmindro vipaścicca mahātmā lokaviśrutaḥ

āsaṃstasyāsurā ghorāstadā dāyādabāndhavāḥ //
teṣāmāsīttadā rājā purukutso balādhikaḥ

śakrasya vipriyāsakto mṛgayāyai vanaṅgataḥ //
vyadhamatkuñjarānmattānbahuvīryasamāśrayaḥ //
hastī bhūpālasacivaḥ sa jaghāna harīnvane

jaghāna saḥ śaila ivātivarṣmā nīlāñjanābho racitāgrahastaḥ //
jaghāna taṃ daityavaraṃ prasahya devāsurāṇāṃ samareṣvavadhyam

iti śrīviṣṇudharmottare prathamakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde śakramprati śāmbarāyaṇyupākhyāne dvitīyamanvantarakathāvarṇanannāma saptasaptatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ

1.178
// śāmbarāyaṇyuvāca // //
auttamasya manoḥ putrāstṛtīyasya nibodha me //
ajaśca paraśuścaiva devadevo vṛdho nayaḥ

devāvṛdhaścāpratimo mahotsāho gajastathā //
vinītaśca suketuśca sumitraḥ subalaḥ śuciḥ

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi ṛṣayaḥ sapta vai tadā //
rajobāhūrdhvabāhū ca savanaścānaghaśca yaḥ

sutapāḥ śaktirityete ṛṣayaḥ sapta kīrtitāḥ //
vaśavartinaḥ svadhāsāno vaśā satyahā matārdanāḥ

pañca devagaṇāḥ proktāḥ sarve dvādaśakāstu te //
teṣāṃ sucittirnāmā'bhūcchakraḥ parapurañjayaḥ

āsaṃstasyāsurā ghorāstadā dāyādabāndhavāḥ //
yeṣāmāsīdbalī rājā pralambo nāma nāmataḥ

śakrasya vipriyāsaktaṃ taṃ samudrāmbuvāhinam //
matsyarūpadharo viṣṇurgrastavānbalavattaram

kālānalābhaṃ tu videśaśatruṃ rūpeṇa mātsyena jagatpracāraḥ //
jaghāna taṃ parvatakūṭamātraṃ samudra madhye śaradānatṛptam

iti śrīviṣṇudharmottare prathamakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde tṛtīyamanvantaravarṇanannāmāṣṭasaptatyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ

1.179
//śāmbarāyaṇyuvāca // //
tāmasasya manoḥ putrāṃścaturthasya nibodha me //
jānujaṅghaḥ śāntabhayo naraḥ khyātirnarastathā

priyabhṛtyo hyavikṣicca prasthilaśca dṛḍheṣudhiḥ //
kṛtaśca kṛtagandhaśca tāmasasya manoḥ sutāḥ

ṛṣirvanaḥ kaṭhīyānvai gātraścaitro'gnireva ca //
jyotirvāsāḥ pṛthuḥ kārya ṛṣayaḥ sapta kīrtitāḥ

satyāḥ supādāḥ surihā haraśceti prakīrtitāḥ //
devatānāṃ gaṇā ete catvāraḥ pañcaviṃśakāḥ

satyānāmapi bhedau dvau satyā viśvāśca kīrtitāḥ //
satyā dvādaśa nirdiṣṭā viśvā proktāstrayodaśa

teṣāmāsīnmahātejā śibiriṃdraḥ pratāpavān//
āsaṃstasyāsurā ghorāstadā dāyādabāndhavāḥ

yeṣāmāsīnmahātejā rājā bhīmarathaḥ prabhuḥ //
prasādya yena brahmāṇamavadhyatvaṃ sthale vṛtam //

jalaṃ sa varjayāmāsa tataḥ prabhṛti durmatiḥ //
sa dadarśa marau kūrmaṃ parvatākāradarśanam

tamāruroha durbuddhiḥ kautūhalasamanvitaḥ //
samārūḍhaṃ mahākāyamādāya bhagavānhariḥ

kūrmarūpadharo vegātpātālajalamāviśat //
pātālajalamānīya majjayitvā jaghāna tam //
ākramya taṃ mahākāyaṃ mahatā kūrmavarṣmaṇā

evaṃ sa kūrmeṇa jale prasahya deveśvarasyāpratimasya śatruḥ //
nipātitaḥ sarvasurapradhānaḥ sarveśvareṇā pratimena tena

iti śrīviṣṇudharmottare prathamakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde caturthatāmasamanvantaravarṇanannāmaikonāśītyadhikaśatatamo' dhyāyaḥ

1.180
śāmbarāyaṇyuvāca //
raivatasya manoḥ putrānpañcamasya nibodha me //
mahāpurāṇaḥ sambhāvyaḥ pratyaṅgaḥ parahā śuciḥ

calabindurnirāmitraḥ ketuśṛṃgo dṛḍhavrataḥ //
raivatasya manoḥ putrā ṛṣayastasya vacmi te

vedaśrutirvedabāhurūrdhvabāhuryajustathā //
hiraṇyaromā parjanyaḥ satyanetrastathaiva ca

ābhūtarājasaścaiva tathā devāḥ sumedhasaḥ //
vaikuṇṭhāścāmṛtāścaiva catvāro devatāgaṇāḥ

ekaikasmingaṇe devāḥ kathitāstu caturdaśa //
teṣāmindro vibhurnāma loke vikhyātavikramaḥ

āsaṃstasyāsurā ghorāstadā dāyādabāndhavāḥ //
teṣāmasīnmahātejāḥ śaṃbhurnāma maheśvaraḥ

brahmalokena maraṇaṃ vṛtaṃ yena pitāmahāt //
sa kadācinmahākāyaṃ samudrajalacāriṇam

haṃsaṃ dṛṣṭvaiva jagrāha tañcārohati durmatiḥ //
ārūḍhamātramādāya brahmalokaṃ jagāma saḥ //
haṃsarūpeṇa tatraiva jaghāna bhagavānhariḥ

evaṃ sa haṃsena hato mahātmā sarveśvareṇāpratimena tena //
mahābalaḥ parvatamātrakāyaḥ surāntakārī samareṣvajeyaḥ

iti śrīviṣṇudharmottare prathamakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde indraśāmbarāyaṇīyasaṃvāde pañcamaraivatamanvantaravarṇanannāmāśītyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ