Vishnudharmottara Purana · Chapter 1.170

mārkaṇḍeya uvāca //
atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanam //
phalamāsādya yadgītaṃ devaveśmopalepane

babhūva śūdrajātīyaḥ kaścidbhāgyavivarjitaḥ //
kṛtavānsa tu vāṇijyaṃ dhanaśeṣeṇa kenacit

tasminvipanne sa kṛṣiṃ cakāra nṛpasattama //
tasyāmapi vipannāyāṃ cakre sevāṃ punaḥpunaḥ

tato'pyanāsādya phalaṃ siddhiṃ tīramupāśritaḥ //
gaṅgāyāḥ saptamo bhāgaḥ sindhurnaranarottama

śītalāmalapānīyaḥ svargalokapradāyakaḥ //
yatra snātvā gatiṃ yānti brāhmaṇāśca tapasvinaḥ

tasya tīre varāhārcā purāṇarṣivinirmitā //
tāṃ samāsādya śūdrastu nityaṃ bhaikṣyaparāyaṇaḥ

nityopalepanaparastadarcādevaveśmani //
uvāsa bhāryayā sārdhaṃ tatra nityānuraktayā

etasminneva kāle tu varāhārcādidṛkṣayā //
sauvīrarājaḥ samprāptastaṃ deśaṃ citravāhanaḥ

sindhau snānaṃ samāsādya pūjayitvā jagatpatim //
sabhāryaḥ pṛthivīpālaḥ prāyādrājanyathāgataḥ

śriyaṃ tasya tu tāṃ dṛṣṭvā sa śūdro bhāryayā saha //
bhūpālatvaspṛhāṃ kṛtvā kālātkālavaśaṅgataḥ

vanātkāṣṭhānyupāhatya kṛtvā bhartustataścitim //
anvāruroha taṃ bhāryā śūdraṃ pañcatvamāgatam

sa śūdro bhāryayā sārdhaṃ nākapṛṣṭhamito gataḥ //
satataṃ dharmaśīlastu devaveśmopalepanāt

etasminneva kāle tu yuvanāśvo mahīpatiḥ //
viṣṇuṃ sampūjayāmāsa putrīyeṇa vratena tu

rājñastasya vratasyānte svapne prāha janārdanaḥ //
bhārgavaṃ cyavanaṃ gaccha tataḥ putramavāpsyasi

yuvanāśvastathoktastu svapne devena cakriṇā //
prātaḥ padbhyāṃ yayau tasya cyavanasyāśramaṃ śubham

sampūjayitvā cyavanaṃ cyavanena ca pūjitaḥ //
vratasvapnāvubhau tasya jagāda nṛpasattamaḥ

ṛṣisaṅghānupādāya cyavano'pi mahātapāḥ //
avijñātaṃ narendreṇa putrīyaṃ kṛtavāñjalam

kalaśasthaṃ jalaṃ tacca sthāpayāmāsa bhārgavaḥ //
tato niśīthe saṃprāpte tṛṣārtaḥ sa mahīpatiḥ

ṛṣimadhye tu sa suptānṛṣīnvākyamathā'bravīt //
tṛṣārto'smi bhṛśaṃ viprāḥ pānīyaṃ me prayacchata

ṛṣistasya na śuśrāva kaścidbhāvyarthacoditaḥ //
tataḥ khinno mahīpālaḥ kalaśasthaṃ jalaṃ papau

pītvā suṣvāpa ṛṣayaḥ prātaḥ sarve samutthitāḥ //
apaśyamānāḥ kalaśaṃ papracchuste para sparam

putrīyaṃ kalaśaṃ rājñaḥ kṛtaṃ yattadgataṃ kva nu //
tadovāca sa rājendrastānṛṣīnsaṃśitavratān

tṛṣārtena mayā pītaḥ kalaśastvapavāhitaḥ //
te hocustaṃ nṛpaśreṣṭhaṃ bhāvyaṃ karma kṛtaṃ tvayā

bhāryā pītvaiva tattoyaṃ putraṃ te janayiṣyati //
ityevaṃ mantrakalaśaḥ so'smābhirbhūpate kṛtaḥ

putrīyamudakaṃ tacca tvayā pītamabuddhinā //
tasmāttvameva tanayaṃ svakukṣau janayiṣyasi

nāvāpsyasi tathā mṛtyuṃ varadānāddvijanmanām //
evamuktastu sampūjya brāhmaṇānsvagṛhaṅgataḥ

rājñaḥ kukṣiṃ vinirbhidya jajñe bālārkasannibhaḥ //
punaḥ putravatāṃ śreṣṭha śūdro'sau nākavicyutaḥ

jātamātrasya tasyendro dadau prādeśinīṃ mukhe //
āsādya yāṃ sa bālatvaṃ śiśustatyāja tatkṣaṇāt

///
kukṣiṃ pasparśa rājñastu rājasiṃhaśatakratuḥ //
rājā śakrakarāmṛṣṭo vijvaraścāvraṇo'bhavat

yuvanāśvaḥ sa tasyāpi nāma cakre śatakratuḥ ///
māṃ dhāsyatīti māndhātā khyātiṃ tribhuvane gataḥ

tamāviveśa bhagavāṃstejasā svena mādhavaḥ //
sāpi svargacyutā bhāryā tasya śūdrasya yādava

kāśirājasutā jātā bhīmavegasya mānada //
nāmnā prabhāvatī subhrūstryailokyasyaikasundarī

yuvanāśvastu tāṃ vavre māndhāturlakṣaṇānvitām //
sa rājā pradadau tāṃ tu māndhātuścitravāhanaḥ

ekaiva bhāryā sā tasya babhūvātyantasundarī //
rūpayauvanasampannā prāṇebhyo'pi garīyasī //
kṛtvodvāhamayodhyāyāmabhiṣicya sa taṃ nṛpam

yuvanāśvo vanaṃ prāyādvanādapi triviṣṭapam //
rājyastho'pi sa māndhātā trailokyaṃ saptabhirdinaiḥ

rathenaikena vaśagaṃ cakāra khaḍgadarpitaḥ //
pātāle gagane śaile samudre ca mahātmanaḥ

āsīttasyāpratihatā gatiścakrasya pārthiva //
cakravartī sa dharmātmā vaiṣṇavaśca tathā'bhavat

samāyutānāṃ bubhuje sa rājyaṃ daśa mānada //
brahmāṇḍamaṇḍapaṃ yāvatsūryastapati raśmibhiḥ //
tāvatkṣetraṃ mahībharturyuvanāśvasya kīrtyate

evaṃ sa rājā vijitāripakṣo devājirālepanakṛdbabhūva ///
bhāryā ca sā tasya babhūva bhāryā loke variṣṭhā pramadāvarābhyaḥ

iti śrīviṣṇudharmottare prathamakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde māndhātrupākhyānaṃ nāma saptatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ