Vishnudharmottara Purana · Chapter 1.162

mārkaṇḍeya uvāca //
atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanam //
mahatyaraṇye yadvṛttaṃ bhūmipāla purātanam

deśā dāśerakā nāma teṣāṃ bhāge tu paścime //
asti rājanmarurdeśaḥ sarvasattvabhayaṅkaraḥ

sutaptasikatā bhūmiryatra duṣṭa mahoragā //
svalpacchāyāsamākīrṇā mṛtaprāṇisamākulā

śamīkhadiraphullāsakarīrāḥ pailubhiḥ saha //
tatra bhīmā drumagaṇāḥ kaṇṭakairāvṛtāḥ samam

caṇḍaprāṇigaṇākīrṇā tatra bhūmistathā kvacit //
atyantatāpaviṣamā nistṛṇā paruṣopalā

nāśrayastatra nāhāro jvalitāgnisame bhṛśam //
tathāpi tatra jīvanti janāḥ karmanibandhanāt

nodakaṃ nodakadharā rājaṃstatra balāhakāḥ //
kadācidapi dṛśyante deśe nirayasannibhe

tatra pakṣāntaragataistṛṣitaiḥ śiśubhiḥ saha //
utkrāntajīvitā rājandṛśyante'tha vihaṅgamāḥ

utplutyotplutya sahasā mṛgāḥ saikatamālayāta //
saikateṣveva naśyanti jale saikatasetuvat

tasmiṃstathāvidhe deśe kaściddaivavaśādvaṇik //
vanamātapavibhraṣṭaḥ praviṣṭastu paribhraman

sa tatra dadṛśe pretānkṣuttṛṣṇāvyākulendriyān //
utkacānmalinānrūkṣānnirmāṃsānbhīmadarśanān

snāyubaddhasthirākāyāndhāvamānānitasstaḥ //
kañcitsamāṃsaṃ tatraikaṃ pretaskandhagataṃ tadā

dadarśa bahubhiḥ pretaiḥ samantātparivāritam //
tatskandhādaparaṃ skaṃdhaṃ nīyamānaṃ kramātkamāt

preto'pi dṛṣṭvā tāṃ ghorāmaṭavīṃ naramāgatam //
pretaskandhānmahīṃ gatvā tasyāntikamupāgamat

so'bhivādya vaṇikachreṣṭhamidaṃ vacanamabravīt //
asminghore mahāraṇye praveśo bhavataḥ katham

tamuvāca vaṇigdhīmānsārthabhraṣṭasya me vane //
praveśo daivayogena pūrvakarmakṛtena tu

tṛṣṇā me bādhate'tyarthaṃ kṣutkṣāmaśca bhṛśaṃ tathā //
prāṇāḥ kaṇṭhamanuprāptā vadanaṃ bhraśyate ca me

atropāyaṃ na paśyāmi dhriye'haṃ yena kena cit //
ityevamuktaḥ pretastu vaṇijaṃ vākyamabravīt

punnāgamimamāśritya pratīkṣasva kṣaṇaṃ mama //
kṛtātithyo mayā yāvadgamiṣyasi yathāsukham

evamuktastadā cakre sa vaṇiktṛṣṇayānvitaḥ //
madhyāhnasamaye prāpte pretastaṃ deśamāgamat

punnāgavṛkṣācchītodāṃ vāridhānīṃ manoramām //
dadhyodanasuyuktena vardhamānena saṃyutām

avatārya tatastvagraṃ pradadāti ca yattadā //
tato'gramātreṇa vaṇikparāṃ tṛptimupāgataḥ

vitṛṣṇo vijvaraścaivaṃ kṣaṇena samapadyata //
tataḥ preteṣu sarveṣu kramādbhāgaṃ tadā dadau

dadhyodanātsapānīyātte'pi tṛptiṃ parāṃ yayuḥ //
atha santarpayitvā tu pretāṃstānsa tu sarvaśaḥ

pretādhipaḥ sa bubhuje paścādannaṃ yathāsukham //
tasya bhuktavatastvannaṃ pānīyaṃ ca kṣayaṃ yayau

pretādhipaṃ tatastṛptaṃ vaṇigvacanamabravīt //
āścaryametatparamaṃ vane'sminpratibhāti me

annapānasya samprāptiḥ paramasya kutastava //
stokena ca tathānnena bibharṣi ca bahūnkatham

tṛptā api kathaṃ sarve nirmāṃsā bhinnakukṣayaḥ //
kaścittvamasyāṃ ghorāyāmaṭavyāṃ tu kṛtālayaḥ

etanme saṃśayaṃ chindhi paraṃ kautūhalaṃ hi me //
evamuktaḥ sa vaṇijā preto vacanamabravīt

vāṇijyasaktasya purā kālo 'tīto mamānagha //
śākale nagare ramye nāstikasya durātmanaḥ

dhanalobhānmayā tatra na kadācidapi prabho //
dattāsīdbhikṣave bhikṣā kṛpaṇena kathañcana

prātiveśyaśca tatrāsīdbrāhmaṇo guṇavānmama //
śravaṇadvādaśīyoge māsi bhādrapade tadā

sa kadācinmayā sārdhaṃ tauṣīṃ nāma nadīṃ yayau//
tasyāśca saṅgamaḥ puṇyo yatrāsīccandrabhāgayā

candrabhāgāsaricchreṣṭhā yatra śītāmalodakā //
mahādevajaṭājūṭe gaṅgā nipatitā purā

candreṇa bhāgato nyastā candrabhāgā smṛtā tataḥ //
tatkālataptasalilā tauṣī tatrārkanandinī

śītoṣṇe codake tasminsaṃgame sumanohare//
taṃ sa deśaṃ samāsādya prātiveśyamasau dvijaḥ

śravaṇadvādaśīyoge snānārcana upoṣitaḥ//
cāndrabhāgasya toyasya vāridhānī navā dṛḍhā

dadhyodanayutaiḥ sārdhaṃ sampūrṇairvardhamānakaiḥ //
chatraiścopānahai ramyairvastraiśca vividhairyutā/३८//
pradadau vipramukhyebhyo rahasyajño mahīpatiḥ//
cittasaṃrakṣaṇārthāya tasyāpi ca tadā mayā

sopavāsena dattaikā vāridhānī navā dṛḍhā//
cāndrabhāgasya toyasya dadhyodanayutā tadā

gatvā gṛhamanuprāpya tataḥ kālena kenacit//
pañcatvamahamāsādya nāstikyātpretatāṃ gataḥ

asyāmaṭavyāṃ ghorāyāṃ yo vā hyakuśalastadā //
śravaṇadvādaśīyoge dattā yāsau mayānagha// /४२/
dadhyodanayutā ramyā vāridhānī navā dṛḍhā//
seyaṃ madhyāhnasamaye divase divase mama

upatiṣṭhetsadaiveha yathā dṛṣṭā tvayānagha //
brahmasvahāriṇastvete pāpāḥ pretatvamāgatāḥ

paridāraratāḥ kecitsvāmidroharatā pare//
mitradroharatāḥ keciddeśe'sminbhṛśadāruṇe

mamānuyānaṃ kurvanti annapāna kṛte'nagha //
akṣayo bhagavānviṣṇuḥ paramātmā sanātanaḥ

tamuddiśya tu yaddattaṃ tadakṣayyaṃ prakīrtitam//
akṣayyena tathānnena tṛptā api hi mānada

pretabhāvena daurbalyaṃ na vimuñcanti karhicit //
ahaṃ ca pūjayitvā tvāmatithiṃ samupasthitam

pretabhāvādvinirmukto yāsyāmi paramāṃ gatim //
mayā vihīnāḥ pretāstu vane'sminbhṛśadāruṇe

pīḍāmanubhaviṣyanti dāruṇāṃ karmayogajām//
eteṣāṃ tvaṃ mahābhāga bhadanugrahakāmyayā

pratyekaṃ gotranāmāni gṛhṇīṣva likhitena ca //
asti kakṣyāgataveṣā tava sā pustikā śubhā

himavantamathāsādya tatra tvaṃ lapsyase nidhim //
gayāśīrṣe tato gatvā śrāddhaṃ kuru mahāmate

ekaikaṃ tvamathoddiśya pretaṃ pretaṃ yathāsukham //
tatastu te vimokṣyanti preta bhāvamasaṃśayam

ityevaṃ sa vadanneva taptajāmbūnadaprabhaḥ //
vimānavaramāsthāya svargalokaṃ tato gataḥ

svarcite pretanāthe tu pretānāṃ sa vaṇikkramāt //
nāmagotrāṇi saṅgṛhya prayātaḥ sa himālayam

tatra prāpya nidhiṃ gatvā nikṣipya ca tathā gṛhe //
dhanaṃ kiñcidupādāya gayāśīrṣaṃ tato yayau

pretānāṃ kramaśastatra cakre śrāddhaṃ dinedine //
yasyayasya yadā śrāddhaṃ karoti sa mahānvaṇik

sasa tasya tadā svapne darśayatyātmanastanum //
bravīti ca mahābhāga prasādena tavānagha

pretabhāvo mayā tyaktaḥ prāpto'smi tridivaṃ dhuvam //
kṛtvā sa dhanadānena pretānāṃ niṣkṛtiṃ vaṇik

jagāma svagṛhaṃ tatra māsi bhādrapade tadā //
śravaṇadvādaśīyoge pūjayitvā janārdanam

dhanaṃ ca dattvā viprebhyaḥ sopavāso jitendriyaḥ //
puṇyeṣu satataṃ rājannadīnāṃ saṅgameṣu ca

gaṅgāsarayvorgaṅgāyāḥ śoṇasya ca mahāmatiḥ //
ikṣumatyāśca gaṅgāyā gaṅgāyamunayostathā

gomatyāśca sarayvāśca kauśikīgaṇḍakyostathā //
vipāśayā devahradā yatra yogaṃ prapadyate

vipāśā ca tathā yogaṃ yatra yāti śatadruṇā //
irāvatī tathā yogaṃ yatra vrajati sindhunā

candrabhāgā ca vrajati yatra yogaṃ vitastayā //
mahāsindhuśca saṃyogaṃ yatra yāti vitastayā

pratyabdaṃ yāvadeteṣu saṃgameṣu mahāvaṇik //
karoti vidhivaddānaṃ yāvaddiṣṭāntamāgataḥ

avāpa paramaṃ sthānaṃ durlabhaṃ yattu jantubhiḥ //
yatra kāmaphalā vṛkṣā nadyaḥ pāyasakardamāḥ

śītalāmalapānīyāḥ puṣkariṇyo manoharāḥ //
suvarṇasikatā rājanmaṇisopānabhūṣitāḥ

ānantyāya sa saṃprāpto deśaṃ taṃ bhūridakṣiṇaḥ //
taṃ deśamāsādya vaṇiṅmahātmā sutaptajāmbūnadabhūṣitāṅgaḥ //
kalpaṃ samagraṃ mudito yadātmā reme sa rāmābhiyutaḥ kṛtātmā

vimānairapsarobhiśca siddhagandharvasevitaḥ //
viṣṇulokamavāpnoti yāvadābhūtasaṃplavam

rājasūyādibhiryajñairyatphalaṃ samavāpyate //
śravaṇadvādaśīṃ kṛtvā tatphalaṃ labhate naraḥ

iti śrīviṣṇudharmottare prathamakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde piśācamokṣaṇe śravaṇadvādaśīmāhātmyavarṇanaṃ nāma dviṣaṣṭyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ