Vishnudharmottara Purana · Chapter 1.151

// mārkaṇḍeya uvāca //
tasyaiva parvatendrasya pradeśaṃ sumanoharam //
agamyaṃ mānuṣairanyairdaivayogādupāgataḥ

irāvatī saricchreṣṭhā yasmāddeśā dvinirgatā //
meghaśyāmaṃ ca taṃ deśaṃ drumakhaṇḍairanekaśaḥ

sālaistālaistamālaiśca karṇikāraiḥ saśālmalaiḥ //
nyagrodhaiśca tathāśvatthaiḥ śirīṣaiḥ śiṃśapādrumaiḥ

śleṣmātakairāmalakairharītakavibhītakaiḥ //
ramyaiścandanavṛkṣaiśca kapitthai raktacandanaiḥ

vaṭamāhiṣakākṣoṭairaśvakarṇaistathārjunaiḥ //
hastikarṇaiḥ sapanasaiḥ kovidāraiḥ supuṣpitaiḥ

devadārumahāvṛkṣaistathā kālīyakadrumaiḥ //
padmakaiścandanairbilvaiḥ kuṭajairharicandanaiḥ

prācīnāgurukaiścaiva sthūṇikaiḥ samaśaṇḍikaiḥ //
kharjūrairnārikeraiśca priyālvāmrātakeṅgudaiḥ

terumānairvaṭerbhanyaiḥ kāśmīraiḥ phalibhistathā //
jātīphalaiḥ pūgaphalaiḥ kaṭphalairlavalīphalaiḥ

mandāraiḥ kovidāraiśca kiṃśukaiḥ kusumāṃśubhiḥ //
palāśaiḥ śamisūllāsairvetasairamlavetasaiḥ

raktātiraṅganāriṅgairiṃgudaiḥ sapriyaṃgubhiḥ //
raktāśokaistathā'śokairārukaiḥ sacirārukaiḥ

mucukundaistathā kundairāṭarūṣaparūṣakaiḥ //
kiṃkarātaiḥ kirātaiśca ketakaiśca saketakaiḥ

śobhāñjanairañjanaiśca mukūlakanikocakaiḥ //
supūrṇacāruvasanairdrumaiḥ śreṣṭhaistathāsanaiḥ

manmathasya śarākāraissahakārairmanoharaiḥ //
pītayūthikayā rājañśvetayūthikayā tathā

jātyā campakajātyā ca tumburaiścāpyudumbaraiḥ //
māṣaiścoccaissalakucaistilambalakuśambalaiḥ

tathā supuṣpāva raṇairvaraṇaiḥ kāmivallabhaiḥ//
puṣpākulaiśca bakulaiḥ pāribhadrakabhadrakaiḥ

dhārākadaṃbaiḥ kuṭajaiḥ kadaṃbairgirikūṭajaiḥ//
ākrāntasarvakakubhaiḥ kakubhaiḥ kamanīyakaiḥ//

karkandhubadarairnīpaiḥ dīpairiva mahojjvalaiḥ //
raktaiḥ pālīvataiḥ śvetairdāḍimaiścaṇyakadrumaiḥ

pratānaiḥ pippalīnāṃ ca nāgavalyāśca bhāgaśaḥ //
maricasya tathā gulmairnavamallikayā tathā

mṛdvīkāmaṇḍalairmukhyairatimuktakamaṇḍalaiḥ //
trapusairvārukānāṃ ca pratānaiḥ saphalaiḥ śubhaiḥ

kūṣmāṇḍānāṃ pratānaiśca alābūnāṃ tathā kvacit//
cirbhaṭasya pratānaiśca paṭolaiḥ kāravellakaiḥ

karkoṭakaiḥ pratānaiśca vārtākairbṛhatīphalaiḥ //
kahlārairmūlakairmukhyaiḥ śākaiśca vividhaistathā

suvarcalābhiḥ sarvābhiḥ sarṣapābhistathaiva ca //
kākolīkṣīrakākolī chatrayā cāticchatrayā //२२ /
kākamācīmahābaddhiśaśakarddalakandalaiḥ //
tathā kṣīrikaśākena kālaśākena cāpyatha

śimbidhānyaistathā dhānyaiḥ sarvairniravaśeṣataḥ //
oṣadhībhirvicitrābhidīpyamānābhireva ca

kandairvidāryā ca tathā tarūṭaiḥ svādusaṃyutaiḥ //
suniṣaṇṇāśaṭīśeṣārājakṣayakavāstukaiḥ

āyuṣyābhiryaśasyābhirvarṇyābhiśca narādhipa //
jarāmṛtyubhayaghnābhiḥ kṣudbhayaghnābhireva ca

saubhāgyajananībhiśca vṛṣyābhiścāpyanekaśaḥ //
vetraveṇulatābhiśca tathā kīcakaveṇubhiḥ

kāśaiḥ śaśāṅkasaṃkāśaiḥ śaragulmaistathā kvacit //
kuśagulmaistathā ramyairgulmaiścekṣumanoharaiḥ

kārpāsayā tuvaryā ca dukūlena śubhena ca //
tathā ca kadalīkhaṇḍairmanohāribhiruttamaiḥ

tathā marakataprakhyaiḥ pradeśaiḥ śādvalānvitaiḥ //
irāpuṣpasamāyuktaiḥ kuṅkumasya ca bhāgaśaḥ

tagarātiviṣāmāṃsīgranthiparṇīsurāgadaiḥ //
suvarṇapuṣpaiśca tathā bhūmipuṣpaistathā paraiḥ

jambīrikābhūstṛṇaiśca sarasaiḥ sṛmukaistathā //
śṛṅgaverājamodābhiḥ kuṭherakapriyālukaiḥ

jalajaiśca tathā padmairnānāvarṇaiḥ sugandhibhiḥ //
udayādityasaṃkāśaiḥ pūrṇacandranibhaistathā

tapanīyasavarṇaiśca atasīpuṣpasannibhaiḥ //
śukapatranibhaiścānyaiḥ sthalapadmaiśca bhāgaśaḥ

pañcavarṇaiḥ samākīrṇaṃ bahuvaṇaistathaiva ca //
duṣṭadṛṣṭyāhitamudaiḥ kusumaiścandrasannibhaiḥ

tathā vahniśikhākārai rājanraktotpalaiḥ śubhaiḥ //
nīlotpalaiḥ sakahlārairdurjjātakakaśerukaiḥ

śṛṅgāṭakairmṛṇālaiśca kāvāṭai rākṣasotpalaiḥ //
jalajaiḥ sthalajairmūlaiḥ phalaiḥ puṣpairaśeṣataḥ

vividhaiścaiva nīvārairmunibhojyairnarādhipa //
na taddhānyaṃ na tatsasyaṃ na tacchākaṃ na tatphalam

na tanmūlaṃ na tatkandaṃ na tatpuṣpaṃ narādhipa //
nāgalokodbhavaṃ yacca nākalokodbhavaṃ ca yat

anūpabandhanotthaṃ ca tanna yatrāsti yādava //
sadā puṣpaphalaṃ sarvamajasramṛtuyogataḥ

maheśvaraḥ sa dadṛśe tapaso'rthāya vo gataḥ //
dadṛśe ca tathā tatra nānārūpānpatatriṇaḥ

mayūrāñśatapatrām̐śca kalavācakakokilān //
tathā kādambakānhaṃsānkukkuṭāñjalakukkuṭān

kṛkarānbarkaśāñśyāmāṃstittirānsakapiñjalān //
dhārtarāṣṭrānplavānmadgūnkalaviṅkāñchukānbakān

caṭakāṃścakravākāṃśca āṭakāṃṣṭiṭṭibhānsaṭān //
putrapriyāṃllohapṛṣṭāngonandagirivartakān

pārāvatānkāmalāṃśca śārakāñjīvajīvakān //
lāvavartakavattīrānraktadharmaprabhadrakān

tāmracūḍānvarṇacūḍānkoyaṣṭīnkhañjarīṭakān //
ṛṣiputrānsahārītānkukkuṭānkāṣṭhakukkuṭān

laṭvām̐llaṭeṣūngokṣveḍāṃstathā kuṅkumacūḍakān //
bhṛṅgarājāñchārapādānbhūliṅgānpiṇḍimālavān

maṃjūlīyakadātyūhagopaputrāntsavañjulān //
bhāradvājāṃstathā cāṣānsuvarṇānrajanīyakān

etāṃścānyāṃśca hi bahūnpakṣisaṃghānmanoharān //
śvāpadānvividhākārānmṛgāṃścaiva mahāmṛgān

vyāghrānkesariṇaḥ siṃhānvīcinaḥ śarabhānvṛkān //
ṛkṣāṃstarakṣūnbandhūkāngolāṅgūlānsavānarān

śaśām̐llokācchaśapalānmārjārānmāyavaḥ śunaḥ //
mṛṣikānnākulānkācānsiṃhānnoḍrasuromakān

tathā mattāṃśca mātaṅgānmahiṣāngavayānvṛ ṣān//
caramānsṛmarāṃścaiva tathā gorānnakhānapi

urabhrāṃśca tathā meṣānsāraṅgānatha karkaśān //
rurūnjamṛṣpadānṛṣpānmarkaṭānkarkaṭānmṛgān //
nīlāṃścaiva mahānīlānkarālamṛgamārdakān

śvadaṃṣṭrānrāmaśarabhānkoḍakākapaśambarān

karālānkṛtamālāṃśca kālapucchām̐stathāruṇān //
uṣṭrāngajānvarāhām̐śca turagānkharagardabhān

etānpaśyansa madreśo viruddhāṃśca parasparam //
aviruddhānvane tasminnirvṛtiṃ ca parāṃ yayau //

tadāśramapade mukhyo babhūvātriḥ purā nṛpa //
tatprasādātsadā yuktaṃ sthāvarairjaṅgamaistathā

hiṃsanti na tathā'nyonyaṃ hiṃsakāstu parasparam //
kravyādāḥ prāṇinastatra sarve kṣīraphalāśanāḥ

nirmitāstatra ratyarthamatriṇā sumahātmanā //
śilānāṃ nimnadeśeṣu tatra gāvaḥ svayaṃ nṛpa

payaḥ kṣaranti taddivyamamṛtasvādusannibham //
kvacidrājamahiṣyaśca kvacidrājā ca bhāgaśaḥ

śilāḥ kṣīreṇa saṃpūrṇā dadhnā cānyatra yādava //
sa paśyanparamāṃ prītimavāpa vasudhādhipaḥ

sarāṃsi tatra divyāni nadyaśca vimalodakāḥ //
mṛṇālakāni divyāni śītalāni ca bhāgaśaḥ

kandarāṇi ca śailasya sukhasevyāni yādava //
himapāto na tatrāsti samantātpañcayojanam

upatyakāsu śailasya śikhareṣu tu vidyate //
tatrāpi rājañchikharaṃ parvatendrasya pāṇḍuram

himapātaṃ sadā tatra ghanāḥ kurvanti saṃhatāḥ //
tatrāsti cāparaṃ śṛṅgaṃ yatra toyaṃ ghanā ghanāḥ

nityamevābhivarṣanti śilābhiḥ śikharaṃ kharam //
tadāśramaṃ manohāri yatra kāmadharā dharāḥ

suramukhyopabho gyatvācchākhinaḥ saphalāḥ sadā/ //
sadopagītabhramaraṃ surastrīsevitāmaram

sarvapāpakṣayakaraṃ śailasyeva mahākaram //
vānaraiḥ krīḍamānaiśca deśe deśe narādhipa

haṃsapuñjāḥ kṛtāstatra candrabimbasamaprabhāḥ//
tadāśramasamantācca himasaṃruddhakandaram

śailavāṭaiḥ parivṛtamagamyaṃ manujaiḥ sadā//
pūrvārādhitadeveśo mahārājaḥ purūravāḥ

tadāśramamanuprāpto devadevaprasādataḥ//
tadāśramaṃ śramaśamanaṃ manoharaṃ manoharaiḥ kusumaśatairalaṃkṛtam//
kṛtaṃ ca tatsvayamatha cātriṇā śubhaṃ śubhapradaṃ taṃ dadṛśe sa madrarāṭ

iti śrīviṣṇudharmottare prathamakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde maharṣyāśramavarṇanannāmaikapañcāśadadhikaśatatamo'dhyāyaḥ