Vishnudharmottara Purana · Chapter 1.140

vajra uvāca //
bhagavañchrotumicchāmi kathyamānamahaṃ tvayā //
vidhiṃ śrāddhasya dharmajña tanmamācakṣva pṛcchataḥ

mārkaṇḍeya uvāca //
vakṣyamāṇaguṇānviprānpūrvedyurupamantrayet //
kartrā sametaistairbhāvyaṃ saṃyataiśca nimantritaiḥ

śrāddhāhe prayataḥ snātaḥ svācāntaḥ susamāhitaḥ //
śuklavāsāḥ samabhyarcya nṛvarāhaṃ janārdanam

āmaśrāddheṣu kāmyeṣu hutvā prathamapañcakam //
(madhyamaṃ pañcakaṃ hutvā paśuśrāddheṣvasaṃśayam

amāvasyāsu sarvāsu hutvā cottamapañcakam //)
hutvā ca pañcakānetānaṣṭakātritayaṃ kramāt

anvaṣṭakāsu ca tathā bhojayetprayato dvijān //
dvau divye prāktrayaḥ pitre caikaikamubhayatra vā

udaṅmukhām̐śca pitrarthe snātānvidyādguṇa kramāt //
tiladarbhāvakīrṇeṣu cāsaneṣūpaveśayet

pitṝnāvāhayāmīti svayamuktvā samāhitaḥ //
āvāhayasveti tato dvijairukto'tha tanmanāḥ

apayāntvasurā dvābhyāṃ yātudhānavisarjanam //
tilaiḥ kuryātprayatnena tvathavā gaurasarṣapaiḥ

ete pitara ityeva sarvāṃstānagna āvaha //
āgneyantu tathodīrya etadvaḥ pitarastathā

kuśām̐stilāvamiśreṇa tathā gandhayutena ca //
yāstiṣṭhanti dhārayanti amṛtāvāgiti tryṛcā

yanme māteti ca tathā pādyamarghyañca kārayet //
nivedya vipreṣu tathā pādyārthaṃ prayataḥ kramāt

gandhairvastraiśca puṣpaiśca dhūpaiścāpyatha bhūṣaṇaiḥ //
arcayedbrāhmaṇāñchaktyā śraddadhānaḥ samāhitaḥ

ādau samarcayedviprānvaiśvadevaniveśitān //
niveśitām̐śca pitrarthe tataḥ paścātsamarcayet

vaiśvadevaniviṣṭānāṃ caramaṃ hastadhāvanam //
visarjanaṃ ca nirdiṣṭaṃ teṣu rakṣā yataḥ sthitā

sarvamanyatpradātavyamādau teṣāṃ narādhipa //
saṃpūjya gandhapuṣpaiśca brāhmaṇānprayatastadā

ādityā vasavo rudrā dvijānvīkṣya tato japet //
agnau ca karavāṇīti tairuktaṃ ca kuruṣviti

paristīrya tato vahnimagnimuddhṛtya sarvataḥ //
āhitāgnistu juhuyāddakṣiṇāgnau samāhitaḥ

anāhitāgniścaupasade agnyabhāve tathāpsu vā //
somāyādau pitṛmate kavyavāhanāya cāgnaye

yamāya caivāṅgirase hutvā prayatamānasaḥ //
ye māmakāśca pitara etadvaḥ pitarastathā

ayaṃ yajñastathaiveti eṣā vo gītirapyatha //
prayatastanmanāḥ kṛtvā rājam̐ścaivābhimantraṇam

āmā supakveti tato ghṛtaṃ vāpyathavā payaḥ //
niṣicya raupyapātreṣu rajatākteṣu bhāvataḥ

yathopapanneṣvathavā tūṣṇīmannaṃ nivedayet //
namo viśvebhya iti ca satilenodakena ca

prāṅmukheṣu ca yaddattaṃ tadannamupamantrayet //
udaṅmukheṣu yaddattaṃ nāmagotraprakīrtanaiḥ

mantrayetprayataḥ prājñaḥ svadhāntaiḥ susamāhitaḥ //
yanme prakāmāhorātrairyadvā kravyāttathaiva ca

itihāsapurāṇāni dharmaśāstrāṇi cāpyatha //
saptarcaṃ paramaṃ mantraṃ śrāvayedagrato dvijān

dakṣiṇāgrāṃstato darbhāṃllūnāṃścaivopamūlataḥ //
mantritānbrahmamantreṇa vikiretsusamāhitaḥ

piṇḍanirvapaṇaṃ kuryātteṣu darbheṣvasaṃśayam //
madhvājyatilamiśreṇa cānne nāgryeṇa yādava

pitṛpiṇḍe bhavenmantraḥ pṛthivī darvirakṣitā //
paitāmahe bhavenmantrastvantarikṣeti pārthiva

prapitāmahake mantraṃ dyaurdarviriti kīrtayet //
ye tatra pitaraḥ pretā mantreṇānena dharmavit

sūtraṃ nivedayedbhaktyā kṣīrānnaṃ ca nivedayet //
ūrjaṃ vahantīti tataḥ sānnaṃ dadyādathodakam

apasavyena piṇḍeṣu śraddhayā parayā yutaḥ //
gandhaiḥ puṣpaistathā dhūpairdīpairbhakṣyaiśca bhojanaiḥ

pānaiḥ samarcayetpiṇḍānsādaraḥ prayataḥ sadā //
yatkiñcitpacyate gehe bhakṣyaṃ vā bhojyameva vā

anivedya na bhoktavyaṃ tasminnāyatane sadā //
bhuktavatsvatha vipreṣu vidhiṃ me gadataḥ śṛṇu

annaṃ satṛṇamabhyukṣya māmekṣiṣṭheti yatnataḥ //
udaṅmukhānāṃ viprāṇāṃ purataḥ sodakaṃ tataḥ

/
annantu vikiredbhaktyā pitṛbhāgastu saḥ smṛtaḥ //
praṣṭavyā brāhmaṇā bhaktyā bhūniviṣṭena jānunā

tṛptā bhavantaḥ saṃpanno bhavatāṃ kaścideva tu //
tṛptāḥ smeti ca tairuktaḥ saṃpannamiti cāpyatha

dadyādācamanaṃ bhaktyā śraddadhānaḥ samāhitaḥ //
yanme rāmaśca śakraśca iti kṛtvā pradakṣiṇāma

pratyekaṃ tarpayedvidvāndakṣiṇābhiḥ svaśaktitaḥ //
bhavanto'bhiramanviti vācyā viprāstvanantaram

tairukto'bhiratāḥ smeti dvijānāṃ purataḥ sthitaḥ //
devāśca pitaraśceti japenmantramatandritaḥ

pitṝṇāṃ nāmagotreṇa jalaṃ deyamanantaram //
brāhmaṇānāṃ dvijairvācyaṃ cākṣayaṃ manujeśvara

tatastu prārthanā kāryā mantreṇānena bhūmipa //
dātāro no'bhivardhantāṃ vedāḥ santatireva ca //
śraddhā ca no mā vyagamadbahu deyaṃ ca nosviti //
vājevājeti tūtthāpya kṛtvā caiṣāṃ pradakṣiṇām

jānubhyāmavaniṃ gatvā praṇipatya, visarjayet //
apasavyena kartavyaṃ pitṛkāryaṃ narādhipa

brāhmaṇairnaiva vaktavyā yadi pṛṣṭā havirguṇāḥ //
yāvadūṣmā bhavatyanne yāvadaśnanti vāgyatāḥ /

/
tāvadaśnanti pitaro yāvannoktā havirguṇāḥ//
ucchiṣṭamārjanaṃ yāvanna kṛtaṃ nṛpasattama

tāvadaśnanti pitaraḥ svadhā rasavimiśritam //
hastadattāni lehyāni lavaṇaṃ vyañjanāni ca

dātāraṃ nopatiṣṭhanti bhoktā bhuṅkte ca kilbiṣam //
sauvarṇarājatābhyāntu phalgupātreṇa cāpyatha

dattamakṣayatā yāti khaḍgenodumbareṇa vā //
māṃsaṃ nāśnāti yaḥ paṅktyāṃ yathāvadviniyojitam

sa pretya narakaṃ yāti nātra kāryā vicāraṇā

śrāddhe dātā ca bhoktā ca maithunaṃ yadi gacchataḥ //
tanmāṃsaṃ pitarastasya bhuñjate retasā yutam //
evaṃ śrāddhaṃ tathā kāryaṃ śūdreṇāpi narādhipa

mantravarjyaṃ hi śūdrasya sarvametadvidhīyate //
vajra uvāca //
yasya jīvetpitā śrāddhaṃ kasyāsau kartumarhati

tvameva saṃśayacchettā saṃśayaṃ chindhi me dvija //
mārkaṇḍeya uvāca //
yeṣāṃ śrāddhaṃ pitā kuryātteṣāmeva sa kārayet //
mantrahīnaṃ prakartavyaṃ tena śrāddhaṃ yathā vidhi

mātāmahānāṃ śrāddhaṃ tu mantrahīnaṃ ca kārayet //
śrāddhaṃ ca suhṛdāṃ kuryātstrīṇāṃ cākṣayavācakam

vajra uvāca //
pitā pitāmahaścaiva jīvetāṃ yasya dehinaḥ //
tena śrāddhaṃ kathaṃ kāryaṃ tanmamācakṣva pṛcchataḥ

mārkaṇḍeya uvāca//
yeṣāṃ pitāmahaḥ kuryātteṣāṃ śrāddhaṃ narādhipa //
tena kāryaṃ mahāprājña yathāvadanupūrvaśaḥ

vajra uvāca //
pitā pitāmahaścaiva tathaiva prapitāmahaḥ //
yasya jīvanti kartavyaṃ tena śrāddhaṃ kathaṃ dvija

mārkaṇḍeya uvāca //
tena śrāddhaṃ na kartavyaṃ vidhilopaṃ tu yādava //
pūjanīyāśca pitaraḥ pitāmahapituḥ svayam

vajra uvāca //
jīvetpitāmaho yasya pituścaiva pitāmahaḥ //
pitā pretastathā yasya tasya śrāddhavidhiṃ vada

mārkaṇḍeya uvāca //
piṇḍanirvapaṇaṃ kṛtvā sa piturmanujeśvara //
pituḥ pitāmahādūrdhvaṃ dvābhyāṃ piṇḍaṃ nivedayet

vajra uvāca //
pitā pitāmahau pretau yasya syātāṃ dvijottama //
pituḥ pitāmaho jīvettasya śrāddhavidhiṃ vada

mārkaṇḍeya uvāca //
pitre sapitre kṛtvā tu piṇḍanirvapaṇaṃ tataḥ //
piṇḍanirvapaṇaṃ kuryātpitāmahapitāmahe

vajra uvāca //
pretaḥ pitā bhavedyasya pituścaiva pitāmahaḥ //
tena kāryaṃ kathaṃ śrāddhaṃ tanmamācakṣva pṛcchataḥ

mārkaṇḍeya uvāca//
sa tu dattvā pituḥ piṇḍaṃ tataḥ ūrdhvaṃ pitāmahāt //
dvābhyāṃ dadyātsadā piṇḍaṃ tvevamāhurmanīṣiṇaḥ

vajra uvāca //
pretaḥ pitāmaho yasya pitā jīveddvijottama //
pituḥ pitāmaho jīvettasya śrāddhavidhiṃ vada

mārkaṇḍeya uvāca //
dattvā pitāmahe piṇḍaṃ sa tūrdhvaṃ prapitāmahāt //
piṇḍanirvapaṇaṃ kuryāddvābhyānnityamatandritaḥ

vajra uvāca//
saptārciṣamahaṃ mantraṃ śrotumicchāmi bhārgava //
śrāddhakālepu niyataṃ rakṣoghnaṃ yasya kīrtitam

mārkaṇḍeya uvāca //
pāpāpahaṃ pāvanīyamaśvamedhasamaṃ tathā //
mantraṃ vakṣyāmyahaṃ tasmādamṛtaṃ brahmanirmitam

devatābhyaḥ pitṛbhyaśca mahāyogibhya eva ca //
namaḥ svadhāyai svāhāyai nityameva bhavatviha

ādyevasāne śrāddhasya trivāraṃ tu japetsadā //
aśvamedhaphalaṃ hyateddvijaiḥ satkṛti pūjitam

piṇḍanirvapaṇe cāpi japedetatsamāhitaḥ //
pitaraḥ kṣipramāyānti rākṣasāḥ pradravanti ca

pitṝm̐śca triṣu lokeṣu mantro'yaṃ tārayatyuta //
paṭhyamānaḥ sadā śrāddhe niyatairbrahmavādibhiḥ

rājyakāmo japedetatsadā mantramatandritaḥ //
vīryasarvārthaśauryādiśryāyurbuddhivivardhanam //

prīyante pitaronena japena niyamena ca //
saptārciṣaṃ pravakṣyāmi sarvakāmapradaṃ śubham

amūrtānāṃ samūrtānāṃ pitṝṇāṃ dīptatejasām//
namasyāmi sadā teṣāṃ dhyānināṃ yogacakṣuṣām

indrādīnāṃ ca netāro dakṣamārīcayostathā //
saptarṣīṇāṃ pitṝṇāṃ ca tānnamasyāmi kāmadān

manvādīnāṃ ca netāraḥ sūryācandramasostathā //
tānnamaskṛtya savārnvai pitṝnapsvarṇaveṣu ca

nakṣatrāṇāṃ grahāṇāṃ ca vāyvagnipitarastathā //
dyāvāpṛthivyośca tathā namasye tānkṛtāñjaliḥ

//
devarṣīṇāṃ ca netāraḥ sarvalokanamaskṛtān //
trātāraḥ sarvabhūtānāṃ namasye tānpitāmahān

prajāpatergavāṃ vahneḥ somāya ca yamāya ca //
yogeśvarebhyaśca tathā namasye tānkṛtāñjaliḥ

pitṛgaṇebhyaḥ saptabhyo namo lokeṣu saptasu //
svayambhuve namaskṛtya brahmaṇe lokacakṣuṣe

etattaduktaṃ saptārcirbrahmarṣigaṇapūjitam//
pavitraṃ paramaṃ hyetacchrīmadrakṣovināśanam

etena vidhinā yuktaḥ trīṇyeva labhate naraḥ //
annamāyuḥ sutām̐ścaiva vadanti pitaro bhuvi

bhaktyā paramayā yuktaḥ śraddadhāno jitendriyaḥ //
saptārciṣaṃ japedyastu nityameva samāhitaḥ //
saptadvīpasamudrāyāṃ pṛthivyāmekarāḍ bhavet

vajra uvāca//
brahmanmantraṃ samācakṣva sarvarakṣonibarhaṇam//
piṇḍanirvapaṇe yena mantraṇīyāḥ kuśottamāḥ

mārkaṇḍeya uvāca //
nihanmi sarvaṃ yadamedhyavadbhaveddhatāśca sarve suradānavā mayā //
ye rākṣasā yakṣapiśācaguhyakā hatā mayā yātudhānāśca sarve

etena mantreṇa susaṃyatātmā tilānkireddikṣu tathā vidikṣu//
yasmindeśe paṭhate mantra eṣa taṃ vai deśaṃ rākṣasā varjayanti

iti śrīviṣṇudharmottare prathamakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde śrāddhavivaraṇo nāma catvā riṃśaduttaraśatatamo'dhyāyaḥ