Vishnudharmottara Purana · Chapter 1.135

mārkaṇḍeya uvāca //
urvaśyāgamane yatnaṃ cakruste mantramuttamam //
gandharvastūgrasenākhyastadā mantramabhāṣata

ugrasena uvāca //
samayevasthitā tasminnurvaśī cārubhūṣaṇā //
vyutkrāntasamayaṃ sā tu rājānaṃ tyakṣyate ca tam

tamahaṃ vedmi samayaṃ tatra yāsyāmi cānagha //
yuṣmatkāryaṃ kariṣyāmi sasahāyo na saṃśayaḥ

mārkaṇḍeya uvāca //
evamuktvā yayau tatra yatrāsau nṛpatiḥ sthitaḥ //
rātrau jahāra meṣaṃ ca māyayā sa narādhipa

meṣaṃ jñātvā hṛtaṃ devī rājānamidamabravīt //
meṣo hṛto mahīpāla kenāpyaddhā suto mama

dvitīyaśca hṛto rājam̐stamānaya sutaṃ mama //
evamuktastayā rājā nagna evātha saṃbhramāt

utthāyānveṣaṇaṃ cakre meṣayoḥ puruṣarṣabha //
athāpaśyata sā nagnaṃ rājānamasitekṣaṇā

saṃsmṛtya nāradavacastirobhūtā babhūva sā //
gandharvāṇāṃ yayau sāpi samīpaṃ duḥkhitā tadā

svargaṃ prāpya viśālākṣī nityaṃ nṛpaparāyaṇā //
kāmanunnaśarīrāpi kālaṃ nayati sundarī

ṛṣiśāpabhayādbhītā madanena vaśīkṛtā //
nityamāsa varārohā niḥśvāsaparamā satī / 1.135.१० //
aprāpya meṣayugalaṃ vinivṛtto narādhipaḥ //
nāpaśyacchayane devīṃ sasmāra samayaṃ tadā

viditvā tyaktamātmānaṃ smṛtvā samayamātmanaḥ //
kāmabāṇārdito rājā tathāpi vijane vane

tāṃ mārgati varārohāmunmatta iva sarvataḥ //
ekākī vijane rājā priyayā rahitastadā

vilalāpa mahāsattvaḥ kusattva iva kaścana //
purūravā uvāca //
kva gatāsi viśālākṣi vihāya vijanetra mām

kathaṃ pravekṣyāmi puraṃ pratiṣṭhānaṃ vinā tvayā //
prāṇāstyaktvā gamiṣyanti śarīraṃ mama sundari

anugantuṃ śarīreṇa na śaknomi varānane //
tvaṃ hi me capalāpāṅgi prāṇebhyo'pi garīyasī

tvayā tyakto dhruvaṃ prāṇām̐styakṣyāmi varavarṇini //
kvāsi kvāhaṃ gamiṣyāmi kiṃ karomi vrajāmi kām

śaraṇaṃ kāmataptasya ko me saṃdarśayetpriyām //
kaṃ svitpṛcchāmi vijane kasya sā viditā bhavet

kṣemo vā mama kasya syādyo me saṃdarśayetpriyām //
priyāvirahitasyaiṣa niśāśeṣo gato mama

antardhānaṃ gatāstārā yathā devī mamorvaśī //
devo'ruṇakarasparśācchobhāṃ tyajati candramāḥ

niśākṣaye kṣāmavapuryathāhaṃ tadvinākṛtaḥ //
eṣā hyāvartate pūrvā sandhyā snātvā dvijātayaḥ

nūnaṃ niyamasaṃyuktāstiṣṭhanti vijitendriyāḥ //
ayaṃ hyudayamāyāti savitā raktamaṇḍalaḥ

sarvasattvasamo devaḥ sarveṣāṃ pāpanāśanaḥ //
uditaścāpyayaṃ sūryo vibhāti vimalembare

ekaṃ phullaṃ mahāpadmaṃ sarasīvāmale yathā //
uditaṃ bhāskaraṃ jñātvā nalinīpadmalocanā

unmīlyālokate sarvaṃ vinā tena nimīlitā //
tīkṣṇārkaḥ saṃpravṛtto'yaṃ divasaḥ kāmavardhanaḥ

naidāgho māṃ viśeṣeṇa santāpayati tāṃ vinā //
kaṃ pṛcchāmi varārohāṃ saṃtaptakanakaprabhām

dṛṣṭā mayeti sā devī ko māṃ vakṣyati kānane //
karīndrastvayamabhyeti tatkucābhau samudvahan

kumbhau kaṭhorau sumukhaṃ pṛcchāmyenaṃ mataṅgajam //
tvaddantayugalaprakhyaṃ yadūruyugalaṃ hyabhūt

gatāṃ tāṃ yadi jānīṣe kathayasva mamorvaśīm //
eṣa hastī gatastrāsātsiṃhasyāsya mahātmanaḥ

adattvaivottaraṃ mahyaṃ siṃhaṃ pṛcchāmyahaṃ vane //
madhyastvadupamastasyāḥ kva sā samprati kesarin

urvaśī dayitā mahyaṃ yadi jānāsi kathyatām //
adattvaivottaraṃ siṃhaḥ kathameṣa gato mama

dṛṣṭā kathaya he bimba devīṃ bimbaphalādharām //
anenāpi na cākhyātā pṛṣṭena sudatī mama

mayūra yadi jānīṣe bālāṃ bālamṛgekṣaṇām //
urvaśīṃ kathayasvādya kva priyā mama vartate

antaḥśarīraṃ kāmāgnirbahirdahati bhāskaraḥ //
tāpārttā niḥśvasantyete siṃhā giriguhāgatāḥ

nirastajihvāḥ srastāṅgā vivṛtāsyā muhurmuhuḥ //
yūthāni mahiṣīṇāṃ ca śerate nalinījale

sūryoddhatajalāsvanye paṅkaśeṣā su śerate //
gaganaṃ cātakaścāyaṃ tṛṣṇārto lokate muhuḥ

su bhṛśaṃ toyapānārthī urvaśyarthe yathā tvaham //
yāntyete padminī khaṇḍānkuñjarāstāparūṣitāḥ

suhastamuktaiśca jalaiḥ siṃcantyātmānamātmanā //
mahādrumāṇāṃ skandheṣu viṣaṇṇāścāpare gajāḥ

tāpaṃ nayanti madhyāhne muñcantaḥ śīkaraṃ muhuḥ //
śākhāparṇāntarāṇyete vihagāstāpatāpitāḥ

viśanti caiva trāṇārthaṃ madhyāhnasamaye bhṛśam //
drumaśākhāgatā hyete vihagānāṃ ca bālakāḥ

raktāntacakrāḥ subhṛśaṃ viśantīha muhurmuhuḥ //
tyaktāhārakriyāścaite mṛgayūthā mahāvane

drumacchāyāsu tiṣṭhanti romanthaṃ kurvuto muhuḥ //
anveṣamāṇo dayitāṃ śrīto'smi vijaye bhṛśam

chāyāyāṃ viśramiṣyāmi śirīṣasyāsya sāmpratam //
tadgātrasukumārāṇi puṣpāṇyasya vanaspateḥ

śirīṣavṛkṣo ramyo'yaṃ manohṛdayanandanaḥ//
kintu māṃ pīḍayatyeṣa śirīṣastadvinākṛtam

sūryaścāstamupāyāti kva gamiṣyāmi śarvarīm //
astaṃ yātaḥ sahasrāṃśurniśā prāptā sudāruṇā

rātrimenāṃ vivatsyāmi nyagrodhe'sminmahādrume //
urvaśyā ṛddhiracite varaveśmani pārthivaḥ

sa krīḍati tayā sārdhaṃ sarvakāmaiḥ supūjitaḥ //
nūnaṃ māṃ sa jano vetti pratiṣṭhānapure tu me

etāmavasthāṃ kaścinme na vijānāti sāmpratam //
pauro jānapadaḥ kaścijjano me dayitaḥ sadā

nidre bhajasva mannetre dhruvaṃ svapne varānanāma //
tāṃ tu prāpsyāmyahaṃ saumyāṃ manasaḥ prītivardhinīm

kathamabhyuditaścandraḥ pīḍāṃ janayate mama //
tadvaktravijitaḥ pūrvaṃ vikarotyadhunā mayi

tuda candra yathākāmaṃ mama dehaṃ vinākṛtam //
tvayā tu nāthaṃ saṃprāpya sāpatnyaṃ mama darśaya

hā hato'smi vinaṣṭo'smi urvaśyā rahito vane //
candra pautre kuru dayāṃ darśayasva mama priyām

śaśāṅka deva śītāṃśo nṛṇāṃ dṛṣṭimanohara //
ākrandāmi tavādyāhaṃ darśayasva priyāṃ mama

atṛpta darśanasyaiva sā gatā sundarī mama //
antardhānaṃ viśālākṣī tāṃ darśaya mamorvaśīm

kadā'dhararasaṃ tasyāḥ pāsyāmyamṛtasannibham //
kadā draṣṭāsmi tāṃ bhūyaḥ kamalodarasannibhām

mṛṇālabāhuyugalāṃ padmavaktrāṃ kadā priyām //
nīlotpalākṣīmāliṅgya tāpaṃ tyakṣyāmyanaṅgajam

anaṅgaśaranunnasya bāle bhava gatirmama //
dadasva darśanaṃ subhrūḥ kā mamānyā gatirbhavet

kāmamohagṛhītasya tvamevābhūrgatirmama //
bhūyastvameva subhage gatirbhava mamānaghe

eṣā viralitā rātrirmama varṣaśatopamā //
anveṣṭuṃ kva gamiṣyāmi nirghṛṇāṃ tāṃ mamopari

yasyāḥ kopaṃ na jānāmi svapne'pi varavarṇini //
daivenopahatasyādya tyaktā sā subhagā gatā

mārkaṇḍeya uvāca //
evaṃ sa vilapanrājā tyaktāhāraḥ paribhraman /
āsasāda kurukṣetraṃ dvādaśāhena pārthiva

puṣkariṇyāstaṭaplakṣe puṣkarairupaśobhite /
niṣasāda tadā śrāntaḥ kṣutpipāsāsamanvitaḥ//
vilalāpa sa tatrāpi madanena vaśīkṛtaḥ

kadā nu taccandramaso'nukānti mukhaṃ smitaṃ cāruvilocanāyāḥ//
unnāmya pāsyāmyadharaṃ tṛṣārto vārīva pānthaḥ pathi kṛcchralabhyam

iti śrīviṣṇudharmottare prathamakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde purūravāpralāpavarṇano nāma pañcatriṃśadu ttaraśatatamodhyāyaḥ