Vishnudharmottara Purana · Chapter 1.110

mārkaṇḍeya uvāca //
antardhānaḥ pṛthoḥ putro havirdhānastadātmajaḥ //
prācīnabarhistatputraḥ pṛthivyāmekarāḍ babhau

upayeme samudrasya lavaṇasya sa vai sutām//
suvarṇāyāṃ tu sāmudryāṃ daśa prācīnabarhiṣaḥ

sarve prācetaso nāma dhanurvedasya pāragāḥ //
apṛthagdharmacaraṇāste'tapyanta mahattapaḥ

daśavarṣasahasrāṇi samudrasalileśayāḥ //
samudrageṣu daśasu tapasyatsu mahīruhāḥ

arakṣamāṇāṃ gāṃ vavrurbabhūvetthaṃ prajākṣayaḥ //
na śakyo māruto vātuṃ vṛttaṃ khamabhavaddrumaiḥ

tadupaśrutya rājānaḥ sarve yuktāḥ pracetasaḥ //
mukhebhyo vāyumagniṃ ca sasṛjurjātamanyavaḥ

nirmūlānatha vṛkṣāṃstānkṛtvā vāyuraśoṣayat

tānagniradahatkruddha evamāsīdrumakṣayaḥ //
drumakṣayamatho dṛṣṭvā kiñciddagdheṣu śākhiṣu //
upagamyābravīdetānsomo rājā pracetasaḥ

/
kopaṃ tyajata rājānaḥ sarve prācīnabarhiṣaḥ //
kṛtā mahī vṛkṣaśūnyā śāmyetāmagnimārutau

ratnabhūtā ca kanyeyaṃ vṛkṣāṇāṃ varavaṇiṃnī //
bhaviṣyaṃ jānatā hyeṣā dhṛtā garbheṇa vai mayā

māriṣā nāma bhavatāṃ patnyarthe pradadāmyaham //
tataḥ somasya vacanājjagṛhuste pracetasaḥ

saṃhṛtya kopaṃ vṛkṣebhyaḥ patnīdharmeṇa māriṣām //
manasā ca dadhustasyāṃ garbhaṃ sarve pracetasaḥ

daśabhyastu pracetobhyo māriṣāyāṃ prajāpatiḥ //
bhavaśāpena saṃbhūto bhūyo dakṣaprajāpatiḥ

asṛjanmanasā dakṣaḥ prajāḥ pūrvaṃ caturvidhāḥ //
notpadyante ca tāstasya apadhyātā hareṇa tu

maithunena tataḥ sṛṣṭiṃ kartumicchanprajāpatiḥ //
asiknīmavahadbhāryāṃ vīraṇasya prajāpate.

sutāṃ sumahatīṃ yuktāṃ tapasā lokadhāriṇīm //
tasya putrasahasraṃ tu vīriṇyāṃ samapadyata

tāṃstu dṛṣṭvā mahātejā vivardhayiṣavaḥ prajāḥ /
tānuvāca mahātejā brahmaputraḥ sa nāradaḥ

kiṃ pramāṇaṃ tu medinyāṃ sraṣṭavyasya tathaiva ca//
ajñānāttu kathaṃ sargaṃ bhavantaḥ kartumudyatāḥ

mahīmānamathānveṣṭuṃ gatā dakṣasutāstataḥ //
lokālokasya parato garbhodasya tathopari

vāyumaṇḍalamāsādya bhramaṇānnāśamāgatāḥ //
dakṣo'pi teṣu naṣṭeṣu vīriṇyāmeva dharmavit

sahasraṃ janayāmāsa putrāṇāmaparaṃ tataḥ //
vivardhayiṣavaste tu śabalāśvāḥ punaḥ prajāḥ

pūrvamuktaṃ vacastadvai śrāvatā nāradena tu //
anyonyamūcuste sarve samyagāha mahānṛṣiḥ

bhrātṝṇāṃ padavīṃ caiva gantavyā nātra saṃśayaḥ//
gate'pi haryaśvamārgeṇa prayātāḥ pṛthivīmimām

tameva vāyumāsādya vinaṣṭāḥ śāśvatīssamāḥ //
tadāprabhṛti vai bhrāntā bhrāturanveṣaṇe ratāḥ

prayāto naśyati vibho tannaḥ kāryaṃ vijānatā //
atha teṣu vinaṣṭeṣu dakṣaḥ kopasamanvitaḥ

śaśāpa nāradaṃ kruddhaḥ tulyaṃ janma na cāpsyasi //
dehaṃ tyaktvā saśāpena tena dakṣasya nāradaḥ

bhūyo munisuto jātaḥ kaśyapasya mahātmanaḥ //
aśvamedhaṃ ca vitataṃ dakṣasyādbhutakarmaṇaḥ

vidhvaṃsayāmāsa haraḥ pūrvavaireṇa bhrāvitaḥ //
dakṣo'pi śaptavānudraṃ śaptāste brāhmaṇottamāḥ

adyaprabhṛti yakṣyanti natvā sārdhaṃ divaukasaiḥ //
janmāntare'pi vairāṇi vinaśyanti na pārthiva

tasmādvairaṃ na kartavyaṃ kadācidapi kenacit //
haryaśveṣvapi naṣṭeṣu mahātmasu purā tadā

asiknyāṃ janayāmāsa dakṣo duhitarastadā //
ṣaṣṭiḥ kanyā rūpayuktāstapasā mahatā yutāḥ

dve dadau bāhuputrāya catasro'riṣṭanemine //
dve prādātsa kṛśāśvāya daśa dharmāya cāpyatha

caturdaśa kaśyapāya cāṣṭāviṃśatimindave //
pradadau bāhuputrāya suprabhāṃ bhāminīṃ tadā

manoramāṃ bhānumatīṃ viśālāṃ bāhudāmatha //
dakṣaḥ prādānmahābhāgaścatasro'riṣṭanemine

sa kṛśāśvāya ca prādātsuprabhāṃ ca tathā jayām //
arundhatīṃ vasuṃ jāmiṃ lambāṃ bhānumirāvatīm

saṃkalpāṃ ca muhūrtāṃ ca sādhyāṃ viśvāṃ tathaiva ca //
dadau sa daśa dharmāya mahātmā lokaviśrutaḥ

aditirditirdanuḥ kālā danāyuḥ siṃhikā muniḥ //
kadrūḥ krodhā irā prādhā vinatā surabhiḥ khagā

caturddaśaitāḥ pradadau kaśyapāya prajāpatiḥ //
nāmabhiḥ pūrva vikhyātāḥ kṛttikādyāstathaiva ca

dadau nakṣatrayoginya aṣṭāviṃśatimindave //
devatāstvabhimāninyo nakṣatrāṇāṃ mahīpate

etāvaduktaṃ tava dakṣavaṃśamṛkṣodbhavaṃ cāpyatha bhūmipāla //
ataḥ paraṃ kiṃ kathayāmi tubhyaṃ tanme vāsvāyata lohitākṣa

iti śrīviṣṇudharmottare prathamakhaṇḍe mā० saṃ० dakṣavaṃśavarṇanaṃ nāma daśottaraśatatamo'dhyāyaḥ