Language

ENहिગુ
Scripture Library

Vishnu Purana · Chapter 6.6

6.6.1

iti śrīviṣṇumahāpurāṇe ṣaṣṭhāṃśe pañcamo 'dhyāyaḥ (5)
śrīparāśara uvāca
svādhyāyasaṃyamābhyāṃ sa dṛśyate puruṣottamaḥ /
tatprāptikāraṇaṃ brahma tad etad iti paṭhyate

6.6.2

svādhyāyādhyogamāsīta yogātsvādhyāyamāvaset /
svādhyāyayogasaṃpattyā paramātmā prakāśate

6.6.3

tadīkṣaṇāya svādhyāyaścakṣuryogas tathā param /
na māṃ sa cakṣuṣā draṣṭuṃ brahmabhūtaḥsa śakyate

6.6.4

maitreya uvāca
bhagavaṃstamahaṃ yogaṃ jñātumicchāmi taṃ vada /
jñāte yatrākhilādhāraṃ paśyeyaṃ parameśvaram

6.6.5

śrīparāśara uvāca
yathā keśidhvajaḥ prāha khāṇḍikyāya mahātmane /
najakāya purā yoga tamahaṃ kathayāmi te

6.6.6

maitreya uvāca
khāṇḍikya ko 'bhavadbrahmanko vā keśidhvajaḥ kṛtī /
kathaṃ tayoś ca saṃvādo yogasaṃbandhakāraṇāt

6.6.7

śrīparāśara uvāca
dharmadhvajo vai janaka stasya putro 'mitadhvajaḥ /
kṛtadhvajaś ca nāmnāsītsadādhyātmaratirnṛpaḥ

6.6.8

kṛtadhvajasya putro 'bhūtkhyātaḥ keśidhvajo nṛpaḥ /
putromitadhvajasyāpi khāṇḍikyajanako 'bhavat

6.6.9

karmamārgeṇa khāṇḍikyaḥ pṛtivyāmabhavatpatiḥ /
keśidhvajo 'pyatīvāsīdātmavidyāviśāradaḥ

6.6.10

tāvubhāvapi caivāstāṃ vijigīṣū parasparam /
keśidhyajena khāṇḍikyaḥsvarājyādavaropitaḥ

6.6.11

purodhasā mantribhiś ca samaveto 'lpasādhanaḥ /
rājyānnirākṛtaḥso 'tha durgāraṇyacaro 'bhavat

6.6.12

iyāha so 'pi subahūnyajñāñjñānavyapāśrayaḥ /
brahmavidyāmadhiṣṭhāya tarttu mṛtyumavidyayā

6.6.13

ekadā varttamānasya yāgo yogavidāṃ vara /
gharmadhenuṃ jaghānograḥ śārdulo vijane vane

6.6.14

tato rājā hatāṃ śrutvā dhanuṃ vyāghreṇa cartvijaḥ /
prāyaścitaṃ sa papraccha kimatreti vidhīyatām

6.6.15

tepyūcurna vayaṃ vidma kaśeruḥ pṛcchatāmiti /
kaśerurapi tenoktastathaiva prāha bhārgavam

6.6.16

śunakaṃ pṛccha rājaindra nāhaṃ vedmi sa vetsyati /
sa gatvā kamapṛcchacca so 'py āha śṛṇu yanmune

6.6.17

na keśarurna caivāhaṃ na caikaḥsāṃprataṃ bhuvi /
vettyeka eva tvacchatruḥ khāṇḍikyo yo jitastvayā

6.6.18

sa cāha taṃ vrajāmyeṣa praṣṭumātmarīpuṃ mune /
prāpta eva mahāyajño yadi māṃ sa haniṣyati

6.6.19

prāyaścittamaśeṣeṇa sa cetpṛṣṭo vadiṣyati /
tataścāvikalo yogo muniśreṣṭha bhaviṣyati

6.6.20

śrīparāśara uvāca
ityuktvā rathamāruhya kṛṣṇājinadharo nṛpaḥ /
vanaṃ jagāma yatrāste sa khāṇḍikyo mahāmatiḥ

6.6.21

tamāpatantamālokya khāṇḍikyo ripumātmanaḥ /
provāca krodhatāmrākṣaḥsamāropitakārmukaḥ

6.6.22

khāṇḍikya uvāca
kṛṣṇājinaṃ tvaṃ kavacamābadhyāsmānhaniṣyasi /
kṛṣṇājinadhare vetsi na mayi prahariṣyati

6.6.23

mṛgāṇāṃ vada pṛṣṭheṣu mūḍha kṛṣṇājinaṃ na kim /
yeṣāṃ mayā tvāya cogrāḥ prahitāḥ śitasāyakāḥ

6.6.24

sa tvāmahaṃ haniṣyāmi na me jīvanvimokṣyase /
ātatāyyasi durbuddhe mama rājyaharo ripuḥ

6.6.25

keśidhvaja uvāca
khāṇḍikya saṃśayaṃ praṣṭuṃ bhavantamahāmāgataḥ /
na tvāṃ hantuṃ vicāryaitatkopaṃ bāṇaṃ vimuñca vā

6.6.26

śrīparāśara uvāca
tataḥsa mantribhiḥ sārdhamekānte sapurohitaḥ /
mantrayāmāsa khāṇḍikyaḥsarvair eva mahāmatiḥ

6.6.27

tamūcurmatriṇo vadhyo ripureṣa vaśaṃ gataḥ /
hate 'smin pṛthivī sarvā tava vaśyā bhaviṣyati

6.6.28

khāṇḍikyaścāha tānsarvānevametanna saṃśayaḥ /
hatesminpṛtivī sarvā mama vaśyā bhaviṣyati

6.6.29

paralokajayastasya pṛthivī sakalā mama /
na hanmi cellokajayo mama tasya vasuṃdharā

6.6.30

nāhaṃ manye lokajayādadhikā syādvasuṃdharā /
paralokajayo 'nantaḥsvalpakālo mahījayaḥ

6.6.31

tasmānnainaṃ haniṣyāmi yatpṛcchati vadāmi tat

6.6.32

śrīparāśara uvāca
tatastamabyupetyāha khāṇḍikyajanako ripum /
praṣṭavyaṃ yattvāya sarvaṃ tatpṛcchasva vadāmyaham

6.6.33

śrīparāśara uvāca
tataḥ sarvaṃ yathāvṛttaṃ gharmadhenuvadhaṃ dvija /
kathāṃyatvā sa papraccha prāyaśtittaṃ hi tadgatam

6.6.34

sa cācaṣṭa yathānyāyaṃ dvija keśidhvajāya tat /
prāyaścittamaśeṣeṇa yaddhai tatra vidhīyate

6.6.35

viditārthaḥsa tenaiva hyanujñāto mahātmanā /
yāgabhūmim upāgamya cakre sarvāḥ kriyāḥ kramāt

6.6.36

krameṇa vidhivadyāgaṃ nītvā so 'vabhṛthāplutaḥ /
kṛtakṛtyastato bhūtvā cintayāmāsa pārthivaḥ

6.6.37

pūjitāś ca dvijāḥsarve sadasyā mānitā mayā /
tathaivārthijano 'py arthair yo 'rjito 'bhimatair mayā

6.6.38

yathārhamasya lokasya mayā sarvaṃ viceṣṭitam /
aniṣpannakriyaṃ cetastathāpi mama kiṃ yathā

6.6.39

itthaṃ saṃcintayannaiva sasmāra sa mahīpatiḥ /
khāṇḍikyāya na datteti mayā vai gurudakṣiṇā

6.6.40

sa jagāma tadā bhūyo rathamāruhya pārthivaḥ /
maitreya durgagahanaṃ khāṇḍikyo yatra saṃsthitaḥ

6.6.41

khāṇḍikyo 'pi punardṛṣṭvā tamāyāntaṃ dhṛtāyudham /
tasthau hantuṃ kṛtamatistamāha sa punarnṛpaḥ

6.6.42

bho nāhaṃ te 'parādhāya prāptaḥ khāṇḍikya mā kruddhāḥ /
gurornikrayadānāya māmavehi tvamāgatam

6.6.43

niṣpādito mayā yāgaḥ samyaktvadupadeśataḥ /
so 'haṃ te dātumicchāmi vṛṇīṣva gurudakṣiṇām

6.6.44

śrīparāśara uvāca
bhūyasya mantribhiḥ sārdhaṃ mantrayāmāsa pārthivaḥ /
guruniṣkrayakāmo 'yaṃ kiṃ mayā prārthyatāmiti

6.6.45

tamūcurmatriṇo rājyamaśaṃṣaṃ prārthyatāmayam /
śatribhiḥ prārthyate rājyamanā yāsitasainikaiḥ

6.6.46

prahasya tānāha nṛpaḥsa khāṇḍikyo mahāmatiḥ /
svalpakālaṃ mahīpālyaṃ mādṛśaiḥ prārthyate katham

6.6.47

evametadbhavanto 'tra hyarthasādhanamantriṇaḥ /
paramārthaḥ kathaṃ ko 'tra yūyaṃ nātra vicakṣaṇāḥ

6.6.48

śrīparāśara uvāca
ityuktvā samupetyainaṃ sa tu keśidhvajaṃ nṛpaḥ /
uvāca kimavaśyaṃ tvaṃ dadāsi gurudakṣiṇām

6.6.49

bāḍhamityeva tenoktaḥ khāṇḍikyastamathābravīt /
bhavānadyātma vijñānaparamārthavicakṣaṇaḥ

6.6.50

yadi ceddīyate mahyaṃ bhavatā guruniṣkrayaḥ /
tatkleśapraśamāyālaṃ yatkarma tadudīraya

Original text: Viṣṇupurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press 1910 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc