Vishnu Purana · Chapter 6.2
iti śrīviṣṇumahāpurāṇe ṣaṣṭhāṃśe prathamo 'dhyāyaḥ
śrīparāśara uvāca
vyāsaścāha mahābuddhiryadatraiva hi vastuni /
tacchrūyatāṃ mahābhāgā gadato mama tattvataḥ
kasminkāle 'lpako dharmo dadāni sumahatphalam /
munīnāṃ puṇyavādo 'bhūtkaiś cāsau kriyate sukham
saṃdehanirṇayārthāya vedavyāsaṃ mahāmunim /
yayuste saṃśayaṃ praṣṭuṃ maitreya munipuṅgavāḥ
dṛdṛśuste muniṃ tatra jāhnavīsalile dvija /
vedavyāsaṃ mahābhāgamardhasnātaṃ sutaṃ mama
snānāvasānaṃ te tasya pratīkṣanto maharṣayaḥ /
tasthus tīre mahānadyās taruṣaṇḍam upāśritāḥ
magno 'tha jāhnavītoyādutthāyāha suto mama /
śudraḥsādhuḥ kaliḥsādhurityevaṃ śṛṇvatāṃ vacaḥ /
teṣāṃ munīnāṃ bhūyaś ca mamajja sa nadījale
sādhusādhviti cotthāya śūdra dhanyosi cābravīt
nimagnaś ca samutthāya punaḥ prāha mahāmuniḥ /
yoṣitaḥ sādhu dhanyāstāstābyo dhanyatarostikaḥ
tataḥ snātvā yathānyāyamācāntaṃ ca kṛtakriyam /
upatasthurmahābhāgaṃ munayaste sutaṃ mama
kṛtasaṃvandanāṃścāha kṛtāsanaparigrahān /
kimartha māgatā yūyamiti satyavatīsutaḥ
śrīparāśara uvāca
tamūcuḥsaṃśayaṃ praṣṭaṃ bhavantaṃ vayamāgatāḥ /
alaṃ tenāstu tāvannaḥ kathyatāmaparaṃ tvayā
kaliḥsādhviti yatproktaṃ śūdraḥ sādhviti yoṣitaḥ /
yadāha bhagavāntsādhu dhanyāśceti punaḥ punāḥ
tat sarvaṃ śrotum icchāmo na ced guhyaṃ mahāmune /
tatkathyatāṃ tato hṛtsthaṃ pṛcchāmastvāṃ prayojanam
śrīparāśa uvāca
ityukto munibhir vyāsaḥ prahasyedamathābravīt /
śrūyatāṃ bho muniśreṣṭhā yaduktaṃ sādhusādhviti
vyāsa uvāca
yatkṛte daśabhir varṣais tretāyāṃ hāyanena tat /
dvāpare tacca māsena hyahorātreṇa tatkalau
tapaso brahmacaryasya japādeś ca phalaṃ dvijāḥ /
prāpnoti puraṣastena kaliḥsādhviti bhāṣitam
dhyāyankṛte yajanyajñais tretāyāṃ dvāparer'cayan /
yadāpnoti tadāpnoti kalau saṃkīrtya keśavam
dharmotkarṣamatīvātra prāpnoti puruṣaḥ kalau /
alpāyāsena dharmajñāstena tuṣṭosmyahaṃ kaleḥ
vratacaryāparair grāhyā vedāḥ pūrvaṃ dvijātibhiḥ /
tataḥsa dharmasaṃprāptair yaṣṭavyaṃ vidhivad dhanaiḥ
vṛthā kathā vṛthā bhojyaṃ vṛthejyā ca dvijanmanām /
patanāya tato bhāvyaṃ tais tu saṃyamibhiḥ sadā
asamyakkaraṇe doṣasteṣāṃ sarveṣu vastuṣu /
bhojyapeyādikaṃ caiṣāṃ necchāprāptikaraṃ dvijāḥ
pāratantryaṃ samasteṣu teṣāṃ kāryeṣu vai yataḥ /
jayanti te nijāṃllokānkleśena mahatādvijāḥ
dvijaśuśrūṣayaivaiṣa pākayajñādhikāravān /
nijāñjayati vai lokāñchūdro dhanyatarastataḥ
bhakṣyābhakṣyeṣu nāsyāsti peyāpeyeṣu vai yataḥ /
niyamo muniśārdūlāstenāsau sādhvitīritaḥ
svadharmasyāvirodhena narair labdhaṃ dhanaṃ sadā /
pratipādanīyaṃ pātreṣu yaṣṭavyaṃ ca yathāvidhi
tasyārjane mahākleśaḥ pālane ca dvijottamāḥ /
tathāsadviniyogena vijñātaṃ gahanaṃ nṛṇām
evamanyais tathā kleśaiḥ puruṣā dvijasattamāḥ /
nijāñjayanti vai lokānprājāpatyādikānkramāt
yoṣicchuśrūṣaṇādbhartuḥ karmaṇā manasā girā /
taddhitā śubhamāpnoti tatsālokyaṃ yato dvijāḥ
nātikleśena mahatā tāneva puruṣo yathā /
tṛtīyaṃ vyāhṛtaṃ tena mayā sādhviti yoṣitaḥ
etadvaḥ kathitaṃ viprāyannimittamihāgataḥ /
tatpṛcchataḥ yathākāmaṃ sava bakṣyāmi vaḥ sphuṭam
ṛṣayaste tataḥ procuryatpraṣṭavyaṃ mahāmune /
asminneva ca tatpraśne yathāvatkathitaṃ tvayā
śrīparāśara uvāca
tataḥ prahasya tānāha kṛṣṇadvaipāyanomuniḥ /
vismayotphullanayanāṃstāpasāṃstānupāgatān
mayaiṣa bhavatāṃ praśro jñāto divyena cakṣuṣā /
tatohaṃ vaḥ prasaṃgena sādhusādhviti bhāṣitam
svalpena hi pratyanenadharmaḥsidhyati vai kalau /
narair ātmaguṇāṃbhobhiḥ kṣalitākhilakilbiṣaiḥ
śudraiś ca dvijaśuśrūṣātatparair dvijasattamāḥ /
tathā strībhir anāyā sātpatiśuśrūṣayaiva hi
tatastritayamapyetanmama dhanyataraṃ matam /
dharmasaṃpādane kleśo dvijātīnāṃ kṛtādiṣu
bhavadbhir yad abhipretaṃ tadetatkathitaṃ mayā /
apṛṣṭenāpi dharmajñāḥ kimanyatkriyatāṃ dvijāḥ
śrīparāśara uvāca
tataḥsaṃpūjya te vyāsaṃ praśaśaṃsuḥ punaḥ punaḥ /
yathāgatandvijā jagmurvyāsoktikṛtaniścayāḥ
bhavato 'pi mahābhāga rahasyaṃ kathitaṃ mayā /
atyantaduṣṭasya kalerayameko mahānmuṇaḥ
yaccāhaṃ bhavatā pṛṣṭo jagatāmupasaṃhṛtim /
prākṛtāmantarālāṃ ca tāmapyeṣa vadāmi te
Original text: Viṣṇupurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press 1910 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0