Vishnu Purana · Chapter 5.6

iti śrīviṣṇumahāpurāṇe pañcamāṃśe pañcamo 'dhyāyaḥ (5)
śrīparāśara uvāca
kadācicchakaṭasyādhaḥ śayāno madhusūdanaḥ /
cikṣepa caraṇāvūrdhvaṃ stanyārthī praruroda ha

tasya pādaprahāreṇa śakaṭaṃ parivartitam /
vidhvastakuṃbhabhāṇḍaṃ tadviparītaṃ papāta vai

tato hāhākṛtaḥ sarvo goparopījano dvija /
ājagāmātha dadṛśe bālamutānaśāyinam

gopāḥ keneti kenedaṃ śakaṭaṃ parivartitam /
tatraiva bālakāḥ procurbālenānena pātitam

rudatā dṛṣṭamasmābhiḥ pādavikṣepapātitam /
śakaṭaṃ parivṛttaṃ vai naitadanyasya ceṣṭitam

tataḥ punaratīvāsangopā vismayacetasaḥ /
nandagopopi jagrāha bālamatyantavismitaḥ

yaśodā śakaṭārūḍhabhagnabhāṇḍakapālikā /
śakaṭaṃ cārcayāmāsa dadhipuṣpaphalākṣataiḥ

gargaś ca gokule tatra vasudevapracoditaḥ /
pracchanna eva gopānāṃ saṃskārāna karottayoḥ

jyeṣṭhaṃ ca rāmamityāha kṛṣṇaṃ caiva tathāvaram /
gargo matimatāṃ śreṣṭho nāma kurvanmahāmatiḥ

svalpenaiva tu kālena raṅgiṇau tau tadā vrahe /
ghṛṣṭajānukarau vipra babhūvaturubhāvapi

karīṣabhasmadigdhāṅgau bhramamāṇāvitastataḥ /
na nivārayituṃ sehe yaśodā tau na rohiṇī

govāṭamadhye krīḍantau vatsavāṭaṃ gatau punaḥ /
tadaharjātagovatsapucchākarṣaṇatatparau

yadā yaśodā tau bālāvekasthānacarāvubhau /
śaśāka no vārayituṃ krīḍantāvaticañcalau

dāmnā madhye tato baddhā babandha tamulūkhale /
kṛṣṇamakliṣṭakarmāṇamāha cedamamarṣitā

yadi śaknoṣi gaccha tvamaticañcalaceṣṭita /
ityuktvātha nijaṃ karma sā cakāra kuṭuṃbinī

vyāgrāyāmatha tasyāṃ sa karṣamāma ulūkhalam /
yamalārjunamadhyena jagāma kamalekṣaṇaḥ

karṣatā vṛkṣayormadhye tiryaggatamulūkhalam /
bhagnāvuttuṅgaśākhāgrau tena tau yamalārjunau

tataḥ kaṭakaṭaśabdasamākarmanatatparaḥ /
ājagāma vrajajano dadarśa ca mahādrumau

navodgatālpadantāṃśusitahāsaṃ ca bālakam /
tayormadhyagataṃ dāmnā baddhaṃ gāḍhaṃ tathodare

tataś ca tāmodaratāṃ sa yayau dāmabandhanāt

gopavṛddhāstataḥ sarve nandagopapurogamāḥ /
mantrayāmāsurudvignā mahotpātātibhīravaḥ

sthāneneha na naḥ kāryaṃ vrajāmonyanmahāvanam /
utpātā bahavo hyatra dṛśyante nāśahetavaḥ

pūtanāyā vināśaś ca śakaṭasya viparyayaḥ /
vinā vātādidoṣeṇa drumayoḥ patanantathā

vṛndāvanamitaḥsthānāttasmādgacchāma mā ciram /
yāvadbhaumamahotpātadoṣo nābhibhavevdrajam

iti kṛtvā matiṃ sarve gamane te vrajaukasaḥ /
ūcuḥ svaṃ svaṃ kulaṃ śīghraṃ gamyatāṃ mā vilaṃbatha

tataḥ kṣaṇena prayayuḥ śakaṭair godhanais tathā /
yūthaśo vatsapālāś ca kālayanto vrajaukasaḥ

dravyāvayavanirdhūtaṃ kṣaṇamātreṇa tattathā /
kākabhāsasamākīrṇaṃ vrajasthānamabhūddūja

vṛndāvanaṃ bhagavatā kṛṣṇenā kliṣṭakarmaṇā /
śubhena manasā dhyātaṃ gavaṃ siddhimabhīpsatā

tatastatrātirūkṣe 'pi gharmakāle dvijottama /
prāvṛṭkāla ivodbhūtaṃ navaśaṣpaṃ samantataḥ

sa samāvāsitaḥ sarvo vrajo vṛndāvane tataḥ /
śakaṭāvāṭaparyantaścandrārdhākārasaṃsthitaḥ

vatsapālau ca saṃvṛttau rāmadāmodarau tataḥ /
eka sthanasthitau goṣṭhe ceraturbālalīlayā

barhipatrakṛtāpīḍau vanyapuṣpāvataṃsakau /
gopaveṇukṛtātodyapatravādyakṛtasvanau

kākapakṣadharau bālau kumārāviva pāvakī /
hasaṃtau ca ramantau ca ceratuḥ sma mahāvanam

kvacidvahantāvanyonyaṃ krīḍamānau tathā paraiḥ /
gopaputraiḥ samaṃ vatsāṃścārayantau viceratuḥ

kālena gacchatā tau tu saptavarṣau mahāvraje /
sarvasya jagataḥ pālau vatsapālau babhūvatuḥ

prāvṛṭkālastatotīva meghaughasthagitāṃbaraḥ /
babhūva vāridhārābhir aikyaṃ kurvandiśāmiva

prarūḍhanavaśaṣpāḍhyā śakragopācitā mahī /
tathā mārakatīvāsītpadmarāgavibhūṣitā

ūhurunmārgavāhīni nimnagāṃbhāṃsi sarvataḥ /
manāṃsi durvinītānāṃ prāpya lakṣmīṃ navāmiva

na rejentaritaścandro nirmalo malinair ghanaiḥ /
sadvādivādo mūrkhaṇāṃ pragalbhābhir ivoktibhiḥ

nirguṇenāpi cāpena śakrasya gagane padam /
avāpyatāvivekasya nṛpasyaiva parigrahe

meghapṛṣṭhe balākānāṃ rarāja vimalā tatiḥ /
durvatte vṛttaceṣṭeva kulīnasyātiśaubhanā

na ba bandhāṃbare sthairyaṃ vidyudatyantacañcalā /
maitrīva pravare puṃsi durjanena prayojitā

mārgā babhūvur aspaṣṭās tṛṇaśaṣpacayāvṛtāḥ /
arthāntaramanuprāptāḥ prajaḍānāmivoktayaḥ

unmattaśikhisāraṅge tasminkāle mahāvane /
kṛṣṇarāmau mudāyuktau gopālaiś ceratuḥ saha

kvicidgobhiḥ samaṃ ramyaṃ goyatānaratāvubhau /
ceratuḥ kvacidatyarthaṃ śītavṛkṣatalāśritau

kvacitkadaṃbasrakcitrau mayūrasragvirājitau /
viliptau kvacidāsātāṃ vividhair giridhātubhiḥ

parṇaśayyāsu saṃsuptau kvacinnidrāntaraiṣiṇau /
kvacidgarjati jīmūte hāhākāraravākulau

gāyatāmanya gopānāṃ praśaṃsāparamau kvacit /
mayūrakekānugatau gopaveṇupravādakau

iti nānāvidhair bhāvair uttamaprītisaṃyutau /
krīḍantau tau vane tasmiñceratustuṣṭamānasau

vikāle ca samaṃ gobhir gopavṛndasamanvitau /
vihṛtyātha yathāyogaṃ vrajametya mahābalau

gopaiḥ samānaiḥ sahitau krīḍantāvamarāviva /
evaṃ tāvūṣatustatra rāmakṛṣṇau mahādyutī