વિષ્ણુ પુરાણ · અધ્યાય 5.6

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુમહાપુરાણે પઞ્ચમાંશે પઞ્ચમો ઽધ્યાયઃ (5)
શ્રીપરાશર ઉવાચ
કદાચિચ્છકટસ્યાધઃ શયાનો મધુસૂદનઃ ।
ચિક્ષેપ ચરણાવૂર્ધ્વં સ્તન્યાર્થી પ્રરુરોદ હ

તસ્ય પાદપ્રહારેણ શકટં પરિવર્તિતમ્ ।
વિધ્વસ્તકુંભભાણ્ડં તદ્વિપરીતં પપાત વૈ

તતો હાહાકૃતઃ સર્વો ગોપરોપીજનો દ્વિજ ।
આજગામાથ દદૃશે બાલમુતાનશાયિનમ્

ગોપાઃ કેનેતિ કેનેદં શકટં પરિવર્તિતમ્ ।
તત્રૈવ બાલકાઃ પ્રોચુર્બાલેનાનેન પાતિતમ્

રુદતા દૃષ્ટમસ્માભિઃ પાદવિક્ષેપપાતિતમ્ ।
શકટં પરિવૃત્તં વૈ નૈતદન્યસ્ય ચેષ્ટિતમ્

તતઃ પુનરતીવાસન્ગોપા વિસ્મયચેતસઃ ।
નન્દગોપોપિ જગ્રાહ બાલમત્યન્તવિસ્મિતઃ

યશોદા શકટારૂઢભગ્નભાણ્ડકપાલિકા ।
શકટં ચાર્ચયામાસ દધિપુષ્પફલાક્ષતૈઃ

ગર્ગશ્ ચ ગોકુલે તત્ર વસુદેવપ્રચોદિતઃ ।
પ્રચ્છન્ન એવ ગોપાનાં સંસ્કારાન કરોત્તયોઃ

જ્યેષ્ઠં ચ રામમિત્યાહ કૃષ્ણં ચૈવ તથાવરમ્ ।
ગર્ગો મતિમતાં શ્રેષ્ઠો નામ કુર્વન્મહામતિઃ

સ્વલ્પેનૈવ તુ કાલેન રઙ્ગિણૌ તૌ તદા વ્રહે ।
ઘૃષ્ટજાનુકરૌ વિપ્ર બભૂવતુરુભાવપિ

કરીષભસ્મદિગ્ધાઙ્ગૌ ભ્રમમાણાવિતસ્તતઃ ।
ન નિવારયિતું સેહે યશોદા તૌ ન રોહિણી

ગોવાટમધ્યે ક્રીડન્તૌ વત્સવાટં ગતૌ પુનઃ ।
તદહર્જાતગોવત્સપુચ્છાકર્ષણતત્પરૌ

યદા યશોદા તૌ બાલાવેકસ્થાનચરાવુભૌ ।
શશાક નો વારયિતું ક્રીડન્તાવતિચઞ્ચલૌ

દામ્ના મધ્યે તતો બદ્ધા બબન્ધ તમુલૂખલે ।
કૃષ્ણમક્લિષ્ટકર્માણમાહ ચેદમમર્ષિતા

યદિ શક્નોષિ ગચ્છ ત્વમતિચઞ્ચલચેષ્ટિત ।
ઇત્યુક્ત્વાથ નિજં કર્મ સા ચકાર કુટુંબિની

વ્યાગ્રાયામથ તસ્યાં સ કર્ષમામ ઉલૂખલમ્ ।
યમલાર્જુનમધ્યેન જગામ કમલેક્ષણઃ

કર્ષતા વૃક્ષયોર્મધ્યે તિર્યગ્ગતમુલૂખલમ્ ।
ભગ્નાવુત્તુઙ્ગશાખાગ્રૌ તેન તૌ યમલાર્જુનૌ

તતઃ કટકટશબ્દસમાકર્મનતત્પરઃ ।
આજગામ વ્રજજનો દદર્શ ચ મહાદ્રુમૌ

નવોદ્ગતાલ્પદન્તાંશુસિતહાસં ચ બાલકમ્ ।
તયોર્મધ્યગતં દામ્ના બદ્ધં ગાઢં તથોદરે

તતશ્ ચ તામોદરતાં સ યયૌ દામબન્ધનાત્

ગોપવૃદ્ધાસ્તતઃ સર્વે નન્દગોપપુરોગમાઃ ।
મન્ત્રયામાસુરુદ્વિગ્ના મહોત્પાતાતિભીરવઃ

સ્થાનેનેહ ન નઃ કાર્યં વ્રજામોન્યન્મહાવનમ્ ।
ઉત્પાતા બહવો હ્યત્ર દૃશ્યન્તે નાશહેતવઃ

પૂતનાયા વિનાશશ્ ચ શકટસ્ય વિપર્યયઃ ।
વિના વાતાદિદોષેણ દ્રુમયોઃ પતનન્તથા

વૃન્દાવનમિતઃસ્થાનાત્તસ્માદ્ગચ્છામ મા ચિરમ્ ।
યાવદ્ભૌમમહોત્પાતદોષો નાભિભવેવ્દ્રજમ્

ઇતિ કૃત્વા મતિં સર્વે ગમને તે વ્રજૌકસઃ ।
ઊચુઃ સ્વં સ્વં કુલં શીઘ્રં ગમ્યતાં મા વિલંબથ

તતઃ ક્ષણેન પ્રયયુઃ શકટૈર્ ગોધનૈસ્ તથા ।
યૂથશો વત્સપાલાશ્ ચ કાલયન્તો વ્રજૌકસઃ

દ્રવ્યાવયવનિર્ધૂતં ક્ષણમાત્રેણ તત્તથા ।
કાકભાસસમાકીર્ણં વ્રજસ્થાનમભૂદ્દૂજ

વૃન્દાવનં ભગવતા કૃષ્ણેના ક્લિષ્ટકર્મણા ।
શુભેન મનસા ધ્યાતં ગવં સિદ્ધિમભીપ્સતા

તતસ્તત્રાતિરૂક્ષે ઽપિ ઘર્મકાલે દ્વિજોત્તમ ।
પ્રાવૃટ્કાલ ઇવોદ્ભૂતં નવશષ્પં સમન્તતઃ

સ સમાવાસિતઃ સર્વો વ્રજો વૃન્દાવને તતઃ ।
શકટાવાટપર્યન્તશ્ચન્દ્રાર્ધાકારસંસ્થિતઃ

વત્સપાલૌ ચ સંવૃત્તૌ રામદામોદરૌ તતઃ ।
એક સ્થનસ્થિતૌ ગોષ્ઠે ચેરતુર્બાલલીલયા

બર્હિપત્રકૃતાપીડૌ વન્યપુષ્પાવતંસકૌ ।
ગોપવેણુકૃતાતોદ્યપત્રવાદ્યકૃતસ્વનૌ

કાકપક્ષધરૌ બાલૌ કુમારાવિવ પાવકી ।
હસંતૌ ચ રમન્તૌ ચ ચેરતુઃ સ્મ મહાવનમ્

ક્વચિદ્વહન્તાવન્યોન્યં ક્રીડમાનૌ તથા પરૈઃ ।
ગોપપુત્રૈઃ સમં વત્સાંશ્ચારયન્તૌ વિચેરતુઃ

કાલેન ગચ્છતા તૌ તુ સપ્તવર્ષૌ મહાવ્રજે ।
સર્વસ્ય જગતઃ પાલૌ વત્સપાલૌ બભૂવતુઃ

પ્રાવૃટ્કાલસ્તતોતીવ મેઘૌઘસ્થગિતાંબરઃ ।
બભૂવ વારિધારાભિર્ ઐક્યં કુર્વન્દિશામિવ

પ્રરૂઢનવશષ્પાઢ્યા શક્રગોપાચિતા મહી ।
તથા મારકતીવાસીત્પદ્મરાગવિભૂષિતા

ઊહુરુન્માર્ગવાહીનિ નિમ્નગાંભાંસિ સર્વતઃ ।
મનાંસિ દુર્વિનીતાનાં પ્રાપ્ય લક્ષ્મીં નવામિવ

ન રેજેન્તરિતશ્ચન્દ્રો નિર્મલો મલિનૈર્ ઘનૈઃ ।
સદ્વાદિવાદો મૂર્ખણાં પ્રગલ્ભાભિર્ ઇવોક્તિભિઃ

નિર્ગુણેનાપિ ચાપેન શક્રસ્ય ગગને પદમ્ ।
અવાપ્યતાવિવેકસ્ય નૃપસ્યૈવ પરિગ્રહે

મેઘપૃષ્ઠે બલાકાનાં રરાજ વિમલા તતિઃ ।
દુર્વત્તે વૃત્તચેષ્ટેવ કુલીનસ્યાતિશૌભના

ન બ બન્ધાંબરે સ્થૈર્યં વિદ્યુદત્યન્તચઞ્ચલા ।
મૈત્રીવ પ્રવરે પુંસિ દુર્જનેન પ્રયોજિતા

માર્ગા બભૂવુર્ અસ્પષ્ટાસ્ તૃણશષ્પચયાવૃતાઃ ।
અર્થાન્તરમનુપ્રાપ્તાઃ પ્રજડાનામિવોક્તયઃ

ઉન્મત્તશિખિસારઙ્ગે તસ્મિન્કાલે મહાવને ।
કૃષ્ણરામૌ મુદાયુક્તૌ ગોપાલૈશ્ ચેરતુઃ સહ

ક્વિચિદ્ગોભિઃ સમં રમ્યં ગોયતાનરતાવુભૌ ।
ચેરતુઃ ક્વચિદત્યર્થં શીતવૃક્ષતલાશ્રિતૌ

ક્વચિત્કદંબસ્રક્ચિત્રૌ મયૂરસ્રગ્વિરાજિતૌ ।
વિલિપ્તૌ ક્વચિદાસાતાં વિવિધૈર્ ગિરિધાતુભિઃ

પર્ણશય્યાસુ સંસુપ્તૌ ક્વચિન્નિદ્રાન્તરૈષિણૌ ।
ક્વચિદ્ગર્જતિ જીમૂતે હાહાકારરવાકુલૌ

ગાયતામન્ય ગોપાનાં પ્રશંસાપરમૌ ક્વચિત્ ।
મયૂરકેકાનુગતૌ ગોપવેણુપ્રવાદકૌ

ઇતિ નાનાવિધૈર્ ભાવૈર્ ઉત્તમપ્રીતિસંયુતૌ ।
ક્રીડન્તૌ તૌ વને તસ્મિઞ્ચેરતુસ્તુષ્ટમાનસૌ

વિકાલે ચ સમં ગોભિર્ ગોપવૃન્દસમન્વિતૌ ।
વિહૃત્યાથ યથાયોગં વ્રજમેત્ય મહાબલૌ

ગોપૈઃ સમાનૈઃ સહિતૌ ક્રીડન્તાવમરાવિવ ।
એવં તાવૂષતુસ્તત્ર રામકૃષ્ણૌ મહાદ્યુતી