Vishnu Purana · Chapter 5.10
iti śrīviṣṇumahāpurāṇe pañcamāṃśe navamo 'dhyāyaḥ (9)
śrīparāśara uvāca
tayorviharatorevaṃ rāmakeśavayorvraje /
prāvṛḍ vyatītā vikasatsarojā cābhavaccharat
avāpustāpamatyarthaṃ śapharyaḥ palvalodake /
putrakṣetrādisaktena mamatvena yathā gṛhī
mayurā maunamātasthuḥ parityaktamadā vane /
asāratāṃ parijñāya saṃsārasyeva yoginaḥ
utsṛjya jalasarvasvaṃ vimalāḥsitamūrtayaḥ /
tatyajuścāṃbaraṃ meghā gṛhaṃ vijñānino yathā
śaratsūryāṃśutaptāni yayuḥ śoṣaṃ sarāṃsi ca /
bahvālaṃbamamatvena hṛdayānīva dehinām
kumudaiḥ śaradaṃbhāṃsi yogyatālakṣaṇaṃ yayuḥ /
avabodhair manāṃsīva samatvamamalātmanām
tārakāvimale vyomni rarājākhaṇḍamaṇḍalaḥ /
candraścaramadehātmā yogī sādhukule yathā
śanakaiḥ śanakais tīraṃ tatyajuś ca jalāśayāḥ /
mamatvaṃ kṣetraputrādirūḍhamuccair yathā budhāḥ
pūrvaṃ tyaktaiḥ saroṃbhobhir haṃsā yogaṃ punar yayuḥ /
kleśaiḥ kuyogino śeṣair antarāyahatā iva
nibhṛto bhavadatyarthaṃ samudraḥstimitodakaḥ /
kramāvāptamahāyogo viścalātmā yathā yatiḥ
sarvatrātiprasannāni salilāni tathābhavan /
jñāte sarvagate viṣṇau manāṃsīva sumedhasām
babhūva nirmalaṃ vyoma śaradā dhvastatoyadam /
yogāgnidagdhakleśaughaṃ yogināmiva mānasam
sūryāṃśujanitaṃ tāpaṃ nitye tārāpatiḥ śamam /
ahaṃmānodbhavaṃ duḥkhaṃ vivekaḥ sumahāniva
nabhasobdaṃ bhuvaḥ paṅkaṃ kāluṣyaṃ cāṃbhasaḥ śarat /
indriyāṇīndriyārthebhyaḥ pratyāhāra ivāharat
prāṇāyāma ivāṃbhobhiḥ sarasāṃ kṛtapūrakaiḥ /
abhyasyate 'nudivasaṃ recakākuṃbhakādibhiḥ
vimalāṃbaranakṣatre kāle cābhyāgate vraje /
dadarśedro mahāraṃbhāyodyatāṃstānvrajaukasaḥ
kṛṣṇastānutsukāndṛṣṭvā gopānutsavalālasān /
kautūhalādidaṃ vākyaṃ prāha vṛddhānmahāmatiḥ
ko 'yaṃ śakramaho nāma yena vo harṣa āgataḥ /
prāha taṃ nandagopaś ca pṛcchantamatisādaram
nandagopa uvāca
meghānāṃ payasāṃ ceśo devarājaḥ śatakratuḥ /
tena saṃcoditā meghā varṣatyaṃhumayaṃ rasam
tadvṛṣṭijanitaṃ sasyaṃ vayamanye ca dehinaḥ /
vartayāmopayuñjānāstarpayāmaś ca devatāḥ
kṣīravatya imā gāvo vatsavatyaś ca nirvṛtāḥ /
tena saṃvardhitaiḥ sasyais tuṣṭāḥ puṣṭāḥ bhavanti vai
nāsasyā nātṛṇā bhūmirna bubhukṣārdito janaḥ /
dṛśyate yatra dṛsyante vṛṣṭimanto balāhakāḥ
bhaumame tatpayo dugdhaṃ gobhiḥ sūryasya vāridaiḥ /
parjanyaḥsarvalokasyodbhavāya bhuvi varṣati
tasmātprāvṛṣi rājānaḥsarve śakraṃ mudā yutāḥ /
makhaiḥ sureśamarcanti vayamanye ca mānavāḥ
śrīparāśara uvāca
nandagopasya vacanaṃ śrutvetthaṃ śakrapūjane /
roṣāya tridaśendrasya prāhadāmodarastadā
na vayaṃ kṛṣikartāro vāṇijyājīvino na ca /
gāvosmaddaivataṃ tāta vayaṃ vanacarā yataḥ
ānvikṣikī trayī vārtā daṇḍanitis tathā parā /
vidyā catuṣṭayaṃ caitadvārtamātraṃ śṛṇuṣva me
kṛṣirvaṇijyā tadvacca tṛtīyaṃ paśupālanam /
vidyā hyekā mahābhāga vārtā vṛttitrayāśrayā
karṣakāṇāṃ kṛṣirvṛttiḥ paṇyaṃ vipaṇījīvinām /
asmākaṃ gauḥ parāvṛttirvārtābhedair iyaṃ tribhiḥ
vidyayā yo yayā yuktastasya sā daivataṃ mahat /
saiva pūjyārca nīyā ca saiva tasyopakārikā
yo yasya phalamaśranvai pūjayatyaparaṃ naraḥ /
iha ca pretya caivāsau na tadāpnoti śobhanam
kṛṣyāntā prathitā sīmā mīmāntaṃ ca punarvanam /
vanāntā girayaḥsarve te cāsmākaṃ parā gatiḥ
na dvārabandhāvaraṇā na gṛhakṣetriṇas tathā /
sukhinastvakhile loke yathā vai cakracāriṇaḥ
śrūyante girayaścaiva vanesminkāmarūpiṇaḥ /
tattadrūpaṃ samāsthāya ramante sveṣu sānuṣu
yadā caite prabādhyante teṣāṃ ye kānanaukasaḥ /
tadā siṃhādirūpais tānghātayanti mahīdharāḥ
girīyajñastvayaṃ tasmādgoyajñaś ca pravartyatām /
kimasmākaṃ mahendreṇa gāvaḥ śailāś ca devatāḥ
mantrayajñaparā viprāḥsīrayajñāś ca karṣakāḥ /
girigoyajñaśīlāś ca vayamadrivanāśrayāḥ
tasmādgovardhanaḥ śailo bhavadbhir vividhārhaṇaiḥ /
arcyatāṃ pūjyatāṃ medhyānpaśunhatvā vidhānataḥ
sarvaghoṣasya saṃdoho gṛhyatāṃ mā vicāryatām /
bhojyantāṃ tena vai viprās tathā ye cābhivāñchakāḥ
tatrārcite kṛte home bhojiteṣu dvijātiṣu /
śaratpuṣpakṛtāpīḍāḥ parigacchantu gogaṇāḥ
etanmama mataṃ gopāḥsaṃprītyā kriyate yadi /
tataḥ kṛtā bhavetprītirgavāmadres tathā mama
śrīparāśara uvāca
iti tasya vacaḥ śrutvā vandādyāste vrajaukasaḥ /
prītyutphullamukhā gopāḥsādhusādhvityathābruvan
śobhanaṃ te mataṃ vatsa yadetadbhavatoditam /
tatkariṣyāmahe sarvaṃ giriyajñaḥ pravartyatām
tathā ca kṛtavantaste giriyajña vrajaukasaḥ /
dadhipāyasamāṃsādyair daduḥ śailabaliṃ tataḥ
dvijāṃś ca bhojayāmāsusśātaśau'tha sahasraśaḥ
gāvaḥ śailaṃ tataścakurarcitāstāḥ pradakṣiṇam /
vṛṣabhāścātinardantaḥsatoyā jaladā iva
girimūrdhani kṛṣṇo 'pi śailohamiti mūrtimān /
bubhujennaṃ bahutaraṃ gopavaryāhṛtaṃ dvija
svenaiva kṛṣṇo rūpeṇa gopaiḥ saha gireḥ śiraḥ /
adhiruhyārcayāmāsa dvitīyāmātmanastanum
antardhānaṃ gate tasmingopā labdhvā tato varān /
kṛtvā girīmakhaṃ goṣṭhaṃ nijamabyāyayuḥ punaḥ
Original text: Viṣṇupurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press 1910 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0