Vishnu Purana · Chapter 3.9
iti śriviṣṇumahāpurāṇe tṛtīyāṃśe 'ṣṭamodhyāyaḥ (7)
aurva uvāca
bālaḥ kṛtopanayano vedāharaṇatatparaḥ /
gurugehe vasedbhūpa brahmacārī samāhitaḥ
śaucā cāravrataṃ tatra kāryaṃ śuśrūṣaṇaṃ guroḥ /
vratāni caratā grāhyo vedaś ca kṛtabuddhinā
ubhe saṃdhye raviṃ bhūpa tathaivāgniṃ samāhitaḥ /
upatiṣṭhettadā kuryādgurorapyabhivādanam
sthite tiṣṭhedvājedyāte nīcair āsīta cāsati /
śiṣyo gurornṛpaśreṣṭha pratikūlaṃ na saṃcaret
tenai voktaṃ paṭhedvedaṃ nānyacittaḥ puraḥsthitaḥ /
anujñātaś ca bhikṣānnamaśnīyādguruṇā tataḥ
avagāhedapaḥ pūrvamācāryeṇāvagāhitaḥ /
samijjalādikaṃ cāsya kālyaṃ kālyamupānayet
gṛhītagrāhyavedaś ca tato 'nujñām avāpya ca /
gārhasthyamāviśet prājño niṣpannaguruṇiṣkṛtiḥ
vidhināvāptadārastu dhanaṃ prāpya svakarmaṇā /
gṛhasthakāryamakhilaṃ kuryādbhūpāla śaktitaḥ
nivāpena pitṝnarcan yajñair devāṃstathātithīn /
annair munīṃś ca svādhyāyair apatyena prajāpatim
bhūtāni balibhiścaiva vātsalyenākhilaṃ jagat /
prāpnoti lokānpuruṣo nijakarmasamārjitān
bikṣābhujaś ca ye kecitparivraḍbrahmacāriṇaḥ /
tepyatraiva pratiṣṭhante gārhasthyaṃ tena vai param
vedāharaṇakāryāya tīrthasnānāya ca prabho /
aṭanti vasudhāṃ viprāḥ pṛthivīdarśanāya ca
aniketā hyanāhārā yatra sāyaṅgṛhāś ca ye /
teṣāṃ gṛhasthaḥ sarveṣāṃ pratiṣṭhā yonireva ca
teṣāṃ svāgatadānādivaktavyaṃ madhuraṃ nṛpa /
gṛhāgatānāṃ dadyācca śayanāsanabhojanam
atithiryasya bhagnāśo gṛhātpratinivartate /
sa dattvā duṣkṛtaṃ tasmai puṇyamādāya gacchati
avajñānamahaṅkāro daṃbhaścaiva gṛha sataḥ /
paritāpopaghātau ca pāruṣyaṃ ca na śasyate
yastu samyakkarotyevaṃ gṛhasthaḥ paramaṃ vidhim /
sarvabandhavinirmukto lokānāpnotyanuttamān
vayaḥparīṇato rājankṛtakṛtyo gṛhāśramī /
putreṣu bhāryāṃ nikṣipya vanaṃ gacchetsahaiva vā
parṇamūlaphalāhāraḥ keśaśmaśrujaṭādharaḥ /
bhūmiśāyī bhavettatra muniḥsarvātithirnṛpa
carmakāśakuśaiḥ kuryātparidhānottarīyake /
tadvattriṣavaṇaṃ snānaṃ śastamasya nareśvaraḥ
devatābhyarcanaṃ homaḥsarvābhyāgatapūjanam /
bhikṣābalipradānaṃ ca śastamasya nareśvara
vanyastrehena gātrāṇāmabhyaṅgaścāsya śasyate /
tapaś ca tasya rājendra śītoṣṇādisahiṣṇutā
yastvetāṃ niyataścaryāṃ vānaprasthaścarenmuniḥ /
sa dahatyagnivaddoṣāñjayellokāṃś ca śāśvatān
caturthaścāśramo bhikṣoḥ projyate yo manīṣibhiḥ /
tasya svarūpaṃ gadato mama śrotuṃ nṛpārhasi
putradravyakalatreṣu tyaktastreho narādhipa /
caturthamāśramasthānaṃ gacchennirdhūtamatsaraḥ
traivargikāṃstyajetsarvānāraṃbhānavanīpate /
mitrādiṣu samo maitraḥsamasteṣveva jantuṣu
jarāyujāṇḍajādīnāṃ vāḍmanaḥkāyakarmabhiḥ /
yuktaḥ kurvīta na drohaṃ sarvasaṃgāṃścavarjayet
ekārātrasthitir grāme pañcarātrasthitiḥ pure /
tathā tiṣṭhedyathāprītirdveṣo vā nāsya jāyate
prāṇayātrānimittaṃ ca vyaṅgāre bhuktavajjane /
kāle praśastavarṇānāṃ bhikṣārthaṃ paryaṭedgṛhān
kāmaḥ krodhas tathā darpamohalobhādayaś ca ye /
tāṃstu sarvānparityajyaparivrāṇnirmamo bhavet
abhayaṃ sarvabhūtebhyo dattvā yaścarate muniḥ /
tasyāpi sarvabhūtebhyo na bhayaṃ vidyate kvacit
kṛtvāgnihotraṃsvaśarīrasaṃsthaṃ śārīramagniṃ svamukhe juhoti /
viprastu bhaikṣyopahitair havirbhiścitāgnikānāṃ vrahati sma lokān
mokṣośramaṃ yaścarate yathoktaṃ śuciḥsukhaṃ kalpitabuddhiyuktaḥ /
anindhanaṃ jyotiriva praśāntaḥsa brahmalokaṃ śrayate dvijātiḥ
Original text: Viṣṇupurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press 1910 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0