Vishnu Purana · Chapter 3.7
iti śrīviṣṇumahāpurāṇe tṛtīyāṃśeḥṣṭhodhyāyaḥ (6)
maitreya uvāca
yathā vatkathitaṃ sarvaṃ yatpṛṣṭosiṃ mayā guro /
śrotumicchāmyahaṃ tvekaṃ tadbhavānprabravītu me
saptadvīpāni pātālavidhayaś ca mahāmune /
spatalokāś ca yentasthā brahmāṇḍasyāsya sarvataḥ
sthūlaiḥ sūkṣmais tathā sūkṣmasūkṣmāsūkṣmataraiḥ smṛtā /
sthūlātsthūlataraiś caiva sarvaṃ prāṇibhir āvṛtam
aṅgulasyāṣṭabhāgopi na sosti munisattama /
vasaṃti prāṇino yatra karmabandhanibandhanāḥ
sarve caite vaśaṃ yānti yamasya bhagavan kila /
āyuṣonte tathā yānti yātanāstatpracoditāḥ
yātanābhyaḥ paribhraṣṭā devādyāsvatha yoniṣu /
jantavaḥ parivartante śāstrāṇāmeṣa nirṇayaḥ
sohamicchāmi tacchrotuṃ yamasya vaśavartinaḥ /
na bhavantinarā yena tatkarma kathayasva me
śrīparāśara uvāca
ayameva mune praśro nakulena mahātmanā /
pṛṣṭaḥ pitāmahaḥ prāha bhīṣmo yattacchṛṇuṣva me
bhīṣṇa uvāca
purā mamāgato vatsa sakhā kāliṅgako dvijaḥ /
sa māmuvāca praṣṭo vai mayā jātismaro muniḥ
tenākhyātamidaṃ sarvamitthaṃ caitadbhaviṣyati /
tathā ca tadabhūdvatsa yathoktaṃ tena dhīmatā
sa pṛṣṭaś ca mayā bhūyaḥ śraddadhānena vai dvijaḥ /
yadyadāha na taddṛṣṭamanyathā hi mayā kvacit
ekadā tu mayā pṛṣṭametadyadbhavatoditam /
prāha kāliṅgako vipraḥsmṛtvā tasya munervacaḥ
jātismareṇa kathito rahasyaḥ paramo mama /
yamakiṅkarayoryobhūtsaṃvādastaṃ bravīmi te
kāliṅga uvāca
svapuruṣamabhivīkṣya pāśahastaṃ vadati yamaḥ kila tasya karṇamūle /
parihara madhusūdanaprapannānprabhurahamanyanṛṇāmavaiṣṇavānām
ahamamaravarārcitena dhātrā yama iti lokahitāhite niyuktaḥ /
hariguruvaśagosmi na svatantraḥ prabhavati saṃyamane mamāpi viṣṇuḥ
kaṇṭa kamukuṭakarṇikādibhedaiḥ kanakamabhedamapīṣyate yathaikam /
surapaśumanujādikalpanābhir harir akhilābhir udīryate tathaikaḥ
kṣititalaparamāṇavonilānte punarupayānti yathaikatāṃ dharitryāḥ /
surapaśumanujādayastathānte guṇakalaṣeṇa sanātanena tena
harimamaravarārcitāṅghripadmaṃpraṇamati yaḥ paramārthato hi martyaḥ /
tamapagatasamastapāpabandhaṃ vraja parihṛtya yathāgnimājyasiktam
iti yamavacanaṃ niśamya pāśī yama puruṣastamuvāca dharmarājam /
kathaya mama vibho samastadhāturbhavati hareḥ khalu yādṛśosya bhaktaḥ
yama uvāca
na calati nijavarmadharmato yaḥsamamatirātmasuhṛdvipakṣapakṣe /
na harati na ca hanti kiñciducchaiḥ sthitamanasaṃ tamavehi viṣṇubhaktam
kalikalupamalena yasya nā'tmā vimalamatemalinīkṛtastamenam /
manasi kṛtajanārdanaṃ manaṣyaṃ satatamavehi hareratīva bhaktam
kanakamapi rahasyavekṣya buddhyā tṛṇamiva yaḥsamavaiti vai parasvam /
bhavati ca bhagavatyananyacetāḥ puruṣavaraṃ tamavehi viṣṇubhaktam
sphaṭikagiriśilāmalaḥ kva viṣṇurmanasi nṛṇāṃ kva ca matsarādidoṣaḥ /
na hi tuhinamayūkharaśmipuñje bhavati hutāśanadīptijaḥ pratāpaḥ
vimalamatiramatsaraḥ praśāntaḥ śucicaritokhilasattvamitrabhūtaḥ /
priyahitavacano 'stamānamāyo vasati sadā hṛdi tasya vāsudevaḥ
vasati hṛdisanātane ca tasminbhavati pumāñjagatosya saumyarūpaḥ /
kṣitirasamatiramyamātmanontaḥ kathayati cārutayaiva sālapotaḥ
yamaniyamavidhūta kalpaṣāṇāmanudinamacyutasaktamānasānām /
apagatamadamānamatsarāṇāṃ tyaja bhaṭa dūratareṇa mānavānām
hṛdi yadi bhagavānanādirāste harirariśaṅkhagadādharovyātmā /
tadaghavighātakartṛbhinnaṃ bhavati kathaṃ sati cāndhakāramarke
harati paradhanaṃ nihanti jantūnvadati tathā nṛtaniṣṭurāṇi yaś ca /
aśubhajanitaduramadasya puṃsaḥ kaluṣamaterhṛdi tasya nāstyanantaḥ
na sahati parasaṃpadaṃ vinindāṃ kaluṣamatiḥ kurute satāmasādhuḥ /
nayajati na dadāti yaś ca saṃtaṃ manasi na tasya janārdano 'dhamasya
paramasuhṛdibāndhave kalatre mutatanayāpitṛmātṛbhṛtyavarge /
śaṭhamatirupayāti yorthatṛṣṇāṃ tamadhamaceṣṭamavehi nāsya bhaktam
aśubhamatirasatpravṛtti saktaḥsatatamanāryakuśīlasaṃgamattaḥ /
anudinakṛtapāpabandhayuktaḥ paruṣapaśurna hi vāsudevabhaktaḥ
sakalamidamahaṃ ca vāsudevaḥ paramapumānparameśvaraḥsa ekaḥ /
iti matiracalābhavatyanante hṛdayagate vrajatānvihāya dūrāt
kamalanayana vāsudeva viṣṇo dharaṇidharācyuta śaṅkhacakrapāṇe /
bhavaśaraṇamitirayanti ye vai tyaja bhaṭa dūratareṇa tānapāpān
vasati manasi yasya sovyayātmā puruṣavarasya na tasya dṛṣṭipāte /
tava gatiratha vā mamāsti cakrapratihatavīryabalasya sonyalokyaḥ
kāliṅga uvāca
iti nijabhaṭaśāsanāya devo ravita nayasya kilāha dharmarājaḥ /
mama kathitamidaṃ ca tena tubhyaṃ kuruvara samyagidaṃ mayāpi coktam
śrībhīṣma uvāca
nakulaitanmamākhyātaṃ pūrvaṃ tena dvijanmanā /
kaliṅgadeśādeśyetya prītena sumahātmanā
mayāpyetadyathānyāyaṃ samyagvatsa tavoditam /
yathā viṣṇumṛtenānyattrāṇāṃ saṃsārasāgare
kiṅkarāḥ pāśadaṇḍāś ca na yamo na ca yātanāḥ /
samarthāstasya yasyātmā keśavālaṃbanaḥsadā
śrīparāśara uvāca
etanmune samākhyātaṃ gītaṃ vaivasvatena yat /
tvatpraśnānugataṃ samyakkimanyacchrotumicchasi
Original text: Viṣṇupurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press 1910 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0