Vishnu Purana · Chapter 3.4
iti kṣiviṣṇumahāpurāṇe tṛtīyāṃśe tṛtīyo 'dhyāyaḥ (3)
śrīparāśara uvāca
ādyo vedaścatuṣpādaḥ kṛtaḥ sāhasrasaṃmitaḥ /
tato daśagumaḥ kṛtsno yajñoyaṃ sarvakāmadhuk
tatotra matsuto vyāso aṣṭaviṃśatimentare /
vedamekaṃ catuṣpādaṃ caturdhā vyabhajatprabhuḥ
yathā ca tena vai vyastā vedabyāsena dhīmatā /
vedās tathā samastais tair vyastā vyastais tathā mayā
tadanenaiva vedānāṃ śākhābhedāndvijottama /
caturyugeṣu paṭhitānsamasteṣvavadhāraya
kṛṣṇadvaipāyanaṃ vyāsaṃ viddhi nārāyaṇaṃ prabhum /
ko hyanyo bhuvi maitreya mahābhāratakṛdbhavet
tena vyastā yathā vedā matputreṇa mahātmanā /
dvāpare hy atra maitreya tasmiñ śṛṇu yathātatham
brahmaṇā codito vyāso vedānvyastuṃ pracakrame /
atha śiṣyānprajagrāha caturo vedapāragān
ṛgvedapāṭhakaṃ pailaṃ jagrāha sa mahāmuniḥ /
vaiśaṃpāyananāmānaṃ yajurvedasya cāgrahīt
jaiminiṃ sāmavedasya tathaivātharvavedavit /
sumantustasya śiṣyobhūdvedavyāsasya dhīmataḥ
romaharṣaṇanāmānaṃ mahābuddhiṃ mahāmuniḥ /
sūtaṃ jagrāha śiṣyaṃ sa itihāsapurāṇayoḥ
eka āsīdyajurvedastaṃ caturdhā vyakalpayat /
cāturhetramabhūttasmiṃstena yajñamathākarot
ādhvaryavaṃ yajurbhis tu ṛgbhir hotraṃ tathā muniḥ /
audgātraṃ sāmābhiścakre brahmatvaṃ cāpyatharvabhiḥ
tataḥsa ṛca uddhṛtya ṛgvedaṃ kṛtavānmuniḥ /
yajṛṃṣi ca yajurvedaṃ sāmavedaṃ ca sāmābhaḥ
rājñāṃ cātharvavedena sarvakarmāṇi ca prabhuḥ /
kārayāmāsa maitreya brahmatvaṃ ca yathāsthiti
soyameko yathā vedastarustena pṛthakkṛtaḥ /
caturdhātha tato jātaṃ vedapādapakānanam
bibheda prathamaṃ vipra pailo ṛgvedapādapam /
indrapramitaye prādādbāṣkalāya ca saṃhite
caturdhā sa vibhedātha bāṣkalopi ca saṃhitām /
bodhādibhyo dadau tāś ca śiṣyebhyaḥ samahāmuniḥ
bodhyāgnimāḍhakau tadūdyājñavalkyaparāśarau /
pratiśākhāstu śākhāyāstasyāste jagṛhurmune
indrapramitirekāṃ tu saṃhitāṃ svasūtaṃ tataḥ /
māṇḍukeyaṃ mahātmānaṃ maitreyādhyāpayattadā
tasya śiṣyapraśiṣyebhyaḥ putraśiṣyakramādyayau
vedamitrastu śākalyaḥ saṃhitāṃ tāmadhītavān /
cakāra saṃhitāḥ pañca śiṣyebhyaḥ pradadau ca tāḥ
tasya śiṣyāstu ye pañca teṣāṃ nāmāni me śṛṇu /
mudgalo gomakhaścaiva vātsyaḥ śālīya eva ca /
śarīraḥ pañcamaścāsīnmaitreya sumahāmatiḥ
saṃhitātritayaṃ cakre śākapūrṇastathetaraḥ /
niruktamakarottadūccaturthaṃ munisattama
kraiñco vaitālikastadvadbalākaś ca mahāmuniḥ /
niruktaś ca caturthobhūdvedavedāṅgapāragaḥ
ityetāḥ pratiśākhābhyo hyanuśākhā dvijottama /
bāṣkalaścāparāstistraḥsaṃhitāḥ kṛtavāndvija /
śiṣyaḥ kālāyanirgārgyastṛtīyaś ca kathājapaḥ
ityetā bahvṛcāḥ proktāḥ saṃhitā yaiḥ pravartitāḥ
Original text: Viṣṇupurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press 1910 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0