Vishnu Purana · Chapter 3.3
iti śriviṣṇumahāpurāṇe tṛtīyāṃśe dvitīyo 'dhyāyaḥ (2)
maitreya uvāca
jñātametanmayā tvatto yathā sarvamidaṃ jagat /
viṣṇurviṣṇo viṣṇutaś ca na paraṃ vidyate tataḥ
etattu śrotumicchāmi vyastā vedā mahātmanā /
vedavyāsasvarūpeṇa yathā tena yugeyuge
yasminyasminyuge vyāso yo ya āsīnmahāmune /
tantamācakṣva bhagavañchāśābhedāṃś ca me vada
śrīparāśara uvāca
vedadrumasya maitreya śākhābhedāḥsahasraśaḥ /
na śakto vistarādvaktuṃ sekṣepeṇa śṛṇuṣva tam
dvāparedvāpare viṣṇurvyāsarūpī mahāmune /
vedamekaṃ subahudhā kurute jagato hitaḥ
vīryaṃ tejo balaṃ cālpaṃ manuṣyāṇāmavekṣya ca /
hitāya sarvabhūtānāṃ vedabhedānkaroti saḥ
yayāsau kurute tanvā vedamekaṃ pṛthak prabhuḥ /
vedavyāsābhidhānā tu sā ca mūrtirmadhrudviṣaḥ
yasminmanvaṃrate vyāsā yeye syustānnibodha me /
yathā ca bhedaḥ śākhānāṃ vyāsena kriyate mune
aṣṭaviṃśatikṛtvo vai vedo vyasto saharṣibhiḥ /
vaivasvatentare tasmindvāpareṣu punaḥ punaḥ
vedavyāsā vyatītā ye hyaṣṭarviśati sattama /
caturdhā yaiḥ kṛto vedo dvāpareṣu punaḥ punaḥ
dvāpare prathame vyastaḥsvayaṃ vedaḥ svayaṃbhuvā /
dvitīye dvāpare caiva vedavyāsaḥ prajāpati
tṛtīye cośanā vyāsaścaturthe ca bṛhaspatiḥ /
savitā pañcame vyāsaḥ ṣaṣṭhe mṛtyuḥ smṛtaḥ prabhuḥ
saptame ca tathaivendro vasiṣṭhaścāṣṭame smṛtaḥ /
sārasvataś ca navame tridhāmā daśame smṛtaḥ
ekādaśe tu triśikho bharadvājastataḥ paraḥ /
trayodaśe cāntarikṣo varṇī cāpi caturdaśe
trayyāruṇaḥ pañcadaśe ṣoḍaśe tu dhanañjayaḥ /
kratuñjayaḥ saptadaśe tadūrdhvaṃ ca jayaḥsmṛtaḥ
tato vyāso bharadvājo bharadvājācca gautamaḥ /
gautamāduttaro vyāso haryātmā yobhidhīyate
atha haryātmanonte ca smṛto vājaśravāmuniḥ /
somaśuṣkāyaṇas tasmāt tṛṇabinduriti smṛtaḥ
ṛkṣobhūdbhārgavastasmādvālmīkiryobhidhīyate /
tasmādasmatpitā śaktirvyāsastasmādahaṃ mune
jātukarṇobhavanmattaḥ kṛṣṇadvaipāyanastataḥ /
aṣṭaviṃśatirityete vedavyāsāḥ purātanāḥ
eko vedaścaturdhā tu taiḥ kṛto dvāparādiṣu
bhaviṣye dvāpare cāpi drauṇirvyāso bhaviṣyati /
vyatīte mama putresmin kṛṣṇadvaipāyane mune
dhruvamekākṣaraṃ brahma om ityeva vyavasthitam /
bṛhatvādbṛṃhaṇatvācca tadbrahyotyabhidhīyate
praṇavāvasthitaṃ nityaṃ bhūrbhuvaḥsvaritīryate /
ṛgyajuḥsāmātharvāṇo yattasmai brahmaṇe namaḥ
jagataḥ pralayotpattyoryattatkāraṇasaṃjñitam /
mahataḥ paramaṃ guhyaṃ tasmai subrahmaṇe namaḥ
agādhāpāramakṣayyaṃ jagatsaṃmohanālayam /
svaprakāśapravṛttibhyāṃ puruṣārthaprayojanam
saṃkhyajñānavatāṃ niṣṭhā gatiḥ śamadamātmanām /
yattadavyaktamamṛtaṃ pravṛttirbrahma śāśvatam
pradhānamātmayoniś ca guhāsaṃsthaṃ ca śabdyate /
avibhāgaṃ tathā śukramakṣayaṃ bahudhātmakam
paramabrahmaṇe tasmai nityameva namonamaḥ /
yadrūpaṃ vāsudevasya paramātmasvarūpiṇaḥ
etadbrahma tridhā bhedamabhedamapi sa prabhuḥ /
sarvabhedeṣvabhedosaubhidyate bhinnabuddhibhiḥ
sa ṛṅmayaḥsāmamayaḥ sarvātmā sa yajurmayaḥ /
ṛgyajuḥsāmasārātmā sa evātmā śarīriṇām
sa bhidyate vedamayaḥsvavedaṃ karoti bhedair bahubhiḥ saśākham /
śākhāpraṇetā sa samastaśākhājñānasvarūpo bhagavānasaṃgaḥ
Original text: Viṣṇupurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press 1910 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0