Language

ENहिગુ
Scripture Library

Vishnu Purana · Chapter 3.2

3.2.1

iti śrīviṣṇumahāpurāṇe tṛtīyāṃśe prathamo 'dhyāyaḥ (1)
maitreya uvāca
proktānyetāni bhavatā sapta manvantarāṇi vai /
bhaviṣyāṇyapi viprarṣa mamākhyātuṃ tvamarhasi

3.2.2

śrīparāśara uvāca
sūryasya patnī saṃjñābhūttanayā viśvakarmaṇaḥ /
manuryamo yamī caiva tadapatyāni vai mune

3.2.3

asahantī tu sā bhartustejaśchāyāṃ yuyoja vai /
bhartṛśuśrūṣaṇe 'raṇyaṃsvayaṃ ca tapase yayau

3.2.4

saṃjñeyamityathārkaś ca chāyāyāmātmajatrayam /
śanaiścaraṃ manuṃ cānyaṃ tapatīṃ cāpyajājanat

3.2.5

chāyāsaṃjñā dadau śāpaṃ yamāya kupitā yadā /
tadānyeyamasau buddhirityāsīdyamasūryayoḥ

3.2.6

tato vivasvānākhyātāṃ tayaivāraṇyasaṃsthitām /
samādhidṛṣṭyādadṛśe tāmaśvāṃ tapasi sthitām

3.2.7

vājirūpadharaḥ sotha tasyāṃ devāvathāśvinau /
janayāmāsa revantaṃ retasoṃte ca bhāskaraḥ

3.2.8

āninye ca punaḥ saṃjñāṃ svasthānaṃ bhagavān raviḥ /
tejasaḥ śamanaṃ cāsya viśvakarmā cakāra ha

3.2.9

bhramamāropya sūryaṃ tu tasya tejoniśātanam /
kṛtavānaṣṭamaṃ bhāgaṃ sa vyaśātayadavyayam

3.2.10

yattasmādvaiṣṇavaṃ tejasśātitaṃ viśvakarmaṇā /
jājvalyamānamapatattadbhūmau munisattama

3.2.11

tvaṣṭaiva tejasā tena viṣṇoścakramakalpayat /
triśūlaṃ caiva śarvasya śibikāṃ dhanadasya ca

3.2.12

śaktiṃ guhasya devānāmanyeṣāṃ ca yadāyudham /
tatsarvaṃ tejasā tena viśvakarmā vyavardhayat

3.2.13

chāyāsaṃjñāsuto yosau dvitīyaḥ kathito manuḥ /
pūrvajasyāsavarṇosau sāvarṇistena kathyate

3.2.14

tasya manvantaraṃ hyotatsāvarṇikamathāṣṭamam /
tacchṛṇuṣva mahābhāga bhaviṣyatkathayāmi te

3.2.15

sāvarṇistu manuryosau maitreya bhavitā tataḥ /
sutapāścāmitābhāś ca mukhyāścāpi tathā surāḥ

3.2.16

teṣāṃ gaṇāś ca devānāmekaiko viṃśakaḥ smṛtaḥ /
saptarṣinapi vakṣyāmi bhaviṣyānmunisattama

3.2.17

dīptimān gālavo rāmaḥ kṛpo droṇis tathā paraḥ /
matputraś ca tathā vyāsa ṛṣyaśṛṅgaś ca saptamaḥ

3.2.18

viṣṇu prasādādanaghaḥ pātālāntaragocaraḥ /
virocanasutasteṣāṃ balirindro bhaviṣyati

3.2.19

virajāścorvarīvāṃś ca nirmokādyāstathāpare /
sāvarṇestu manoḥ putrā bhaviṣyanti nareśvarāḥ

3.2.20

navamo dakṣasāvarṇirbhaviṣyati mune manuḥ

3.2.21

pārā marīcigarbhāś ca sudharmāṇas tathā tridhā /
bhaviṣyanti tathā devā hyokaiko dvādaśo gaṇaḥ

3.2.22

teṣāmidro mahāvīryo bhaviṣyatyadbhuto dvija

3.2.23

savano dyutimān bhavyo vasurmedhātithis tathā /
jyotiṣmān saptamaḥ satyastatraite ca maharṣayaḥ

3.2.24

dhṛtaketurdīptiketuḥ pañcahastanirāmayau /
pṛthuśravādyāś ca tathā dakṣamāvarṇikātmajāḥ

3.2.25

dasamo brahmasāvarmirbhaviṣyati mune manuḥ /
sūdhāmāno viśuddhāś ca śatasaṃkhyās tathā surāḥ

3.2.26

teṣām indraś ca bhavitā śāntir nāma mahābalaḥ /
saptarṣayo bhaviṣyanti ye tathā tāñchṛṇuṣva ha

3.2.27

haviṣmānsukṛtaḥsatyastapomūrtistathāparaḥ /
nābhāgo 'pratimaujāścasatyaketustathaiva ca

3.2.28

sukṣetraścottamaujāścabhūriṣeṇādayo daśa /
brahmasāvarṇiputrāstu rakṣiṣyanti vasuṃdharām

3.2.29

ekādaśaś ca bhavitā dharmasāvarṇiko manuḥ

3.2.30

vihaṅgamāḥ kāmāgamā nirvāṇā ṛṣayas tathā /
gaṇāstvete tadā mukhyā devānāṃ ca bhaviṣyatām /
aikaikastriṃśakasteṣāṃ gaṇaścendraś ca vai pṛṣā

3.2.31

niḥ svaraścāgnitejāś ca vapuṣmānghaṇirāruṇiḥ /
haviṣmānanaghaścaiva bhāvyāḥ saptarṣayas tathā

3.2.32

sarvatragasśudharmā ca devānīkādayas tathā /
bhaviṣyanti manostasya tanayāḥ pṛtiviśvarāḥ

3.2.33

rudraputrastu sāvarṇirbhavitā dvādaśo manuḥ /
ṛkudhāmā ca tatredro bhavitā śṛṇu me surān

3.2.34

haritā rohitā devās tathā mumanaso dvija /
sukarmāṇaḥ surāpāś ca daśakāḥ pañca vai gaṇāḥ

3.2.35

tapasvī sutapāścaiva tapomūrtistaporatiḥ /
tapodhṛtirdyutiścānyaḥ saptamastu tapodhanaḥ /
saptarṣayastvime tasya putrānapi nibodha me

3.2.36

devavānupadevaś ca devaśreṣṭhādayas tathā /
manostasya mahāvīryā bhaviṣyanti mahānṛpāḥ

3.2.37

trayodaśo rucirnāmā bhaviṣyati mune manaḥ

3.2.38

sutrāmāṇaḥ sukarmāṇaḥ sudharmāṇastathāmarāḥ /
trayastriṃśadvibhedāsta devānāṃ yatra vai gaṇāḥ

3.2.39

divaspatirmahāvīryasteṣāmindrobhiviṣyati

3.2.40

nirmohastattvadarśi ca niṣprakaṃpyo nirutsukaḥ /
dhṛtimānavyayaścānyaḥsaptamaḥsutapā muniḥ /
saptarṣayastvamī tasya putrānapi nibodhe me

3.2.41

citrasenavicitrādyā bhaviṣyanti mahīkṣikaḥ

3.2.42

bhaumaścaturdaśaścātra maitreya bhavitā manaḥ /
śucirindraḥ suragaṇastatra pañca śṛṇuṣva tān

3.2.43

cākṣuṣāś ca pavitrāś ca kaniṣṭhā bhrājikās tathā /
vācavṛddhaś ca vai devāḥsaptarṣīnapi me śṛṇu

3.2.44

agnibāhuḥ śuciḥ śukro māgadhognīdhra eva ca /
yuktas tathā jitaścānyo manuputrānataḥ śṛṇu

3.2.45

ūrugaṃbhīrabuddhyādyā manostasya sutā nṛpāḥ /
kathitā muniśārdula pālayiṣyanti ye mahīm

3.2.46

caturyugānte vedānāṃ jāyate kila viplavaḥ /
pravartayanti tānetya bhuvaṃ saptarṣayo divaḥ

3.2.47

kṛtekṛte smṛter vipra praṇetā jāyate manuḥ /
devā yajñabhujaste tu yāvanmanvantaraṃ tu tat

3.2.48

bhavanti ye manoḥ putrā yāvanmanvaṃrataṃ tu taiḥ /
tadanvayodbhavaiś caiva tāvadbhūḥ parīpālyate

3.2.49

manuḥsaptarṣayo devā bhūpālāś ca manoḥ sutāḥ /
manvantare bhavantyete śakraścaivādhikārimaḥ

3.2.50

caturdaśabhir etais tu gatair manvantarair dvija /
sahasrayugaparyataḥ kalpo niḥśeṣa ucyate

3.2.51

tāvatpramāṇā ca niśā tato bhavati sattama /
brahmarūpadharaḥ śete śeṣāhāvaṃbusaṃplave

3.2.52

trailokyamakhilaṃ grastvā bhagavānādikṛdvibhuḥ /
svamāyāsaṃstito vipra sarvabhūto janārdanaḥ

3.2.53

tataḥ prabuddho bhagavān yathā pūrvaṃ tathā punaḥ /
sṛṣṭiṃ karotyavyayātmā kalpekalpe rajogumaḥ

3.2.54

manavo bhūbhujaḥseṃdrā devāḥsaptarṣayas tathā /
sāttvikoṃśaḥ sthitikaro jagato dvijasattama

3.2.55

caduryugopyasau viṣṇuḥ sthitivyāpāralakṣamaḥ /
yugavyavasthāṃ kurute tathā maitreya tacchṛṇu

3.2.56

kṛte yuge paraṃ jñānaṃ kapilādisvarūpadhṛk /
dadāti sarvabhūtātmā sarvabhūtahite rataḥ

3.2.57

cakravartisvarūpeṇa tretāyāmapi sa prabhūḥ /
duṣṭānāṃ nigraha kurvanparipāti jagattrayam

3.2.58

vedamekaṃ caturbhedaṃ kṛtvā śākhāśatair vibhuḥ /
karoti bahulaṃ bhūyo vedavyāsasvarūpadhṛk

3.2.59

vedāṃstu dvāpare vyasya kalerante punarhariḥ /
kalkisvarūpī durvṛttanmārge sthāpayati prabhuḥ

3.2.60

evametajjagatsarvaṃ śaśvatpāti karoti ca /
hanti cānteṣvanantātmā nāstyasmavdyatireki yat

3.2.61

bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ ca sarvabhūtānmahātmanaḥ /
tadatrānyatra vā vipra sadbhāvaḥ kathitastava

3.2.62

manvantarāṇyaśeṣāṇi kathitāni mayā tavā /
manvantarādhipāṃścaiva kimanyatkathayāmi te

Original text: Viṣṇupurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press 1910 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc