Vishnu Purana · Chapter 3.2
iti śrīviṣṇumahāpurāṇe tṛtīyāṃśe prathamo 'dhyāyaḥ (1)
maitreya uvāca
proktānyetāni bhavatā sapta manvantarāṇi vai /
bhaviṣyāṇyapi viprarṣa mamākhyātuṃ tvamarhasi
śrīparāśara uvāca
sūryasya patnī saṃjñābhūttanayā viśvakarmaṇaḥ /
manuryamo yamī caiva tadapatyāni vai mune
asahantī tu sā bhartustejaśchāyāṃ yuyoja vai /
bhartṛśuśrūṣaṇe 'raṇyaṃsvayaṃ ca tapase yayau
saṃjñeyamityathārkaś ca chāyāyāmātmajatrayam /
śanaiścaraṃ manuṃ cānyaṃ tapatīṃ cāpyajājanat
chāyāsaṃjñā dadau śāpaṃ yamāya kupitā yadā /
tadānyeyamasau buddhirityāsīdyamasūryayoḥ
tato vivasvānākhyātāṃ tayaivāraṇyasaṃsthitām /
samādhidṛṣṭyādadṛśe tāmaśvāṃ tapasi sthitām
vājirūpadharaḥ sotha tasyāṃ devāvathāśvinau /
janayāmāsa revantaṃ retasoṃte ca bhāskaraḥ
āninye ca punaḥ saṃjñāṃ svasthānaṃ bhagavān raviḥ /
tejasaḥ śamanaṃ cāsya viśvakarmā cakāra ha
bhramamāropya sūryaṃ tu tasya tejoniśātanam /
kṛtavānaṣṭamaṃ bhāgaṃ sa vyaśātayadavyayam
yattasmādvaiṣṇavaṃ tejasśātitaṃ viśvakarmaṇā /
jājvalyamānamapatattadbhūmau munisattama
tvaṣṭaiva tejasā tena viṣṇoścakramakalpayat /
triśūlaṃ caiva śarvasya śibikāṃ dhanadasya ca
śaktiṃ guhasya devānāmanyeṣāṃ ca yadāyudham /
tatsarvaṃ tejasā tena viśvakarmā vyavardhayat
chāyāsaṃjñāsuto yosau dvitīyaḥ kathito manuḥ /
pūrvajasyāsavarṇosau sāvarṇistena kathyate
tasya manvantaraṃ hyotatsāvarṇikamathāṣṭamam /
tacchṛṇuṣva mahābhāga bhaviṣyatkathayāmi te
sāvarṇistu manuryosau maitreya bhavitā tataḥ /
sutapāścāmitābhāś ca mukhyāścāpi tathā surāḥ
teṣāṃ gaṇāś ca devānāmekaiko viṃśakaḥ smṛtaḥ /
saptarṣinapi vakṣyāmi bhaviṣyānmunisattama
dīptimān gālavo rāmaḥ kṛpo droṇis tathā paraḥ /
matputraś ca tathā vyāsa ṛṣyaśṛṅgaś ca saptamaḥ
viṣṇu prasādādanaghaḥ pātālāntaragocaraḥ /
virocanasutasteṣāṃ balirindro bhaviṣyati
virajāścorvarīvāṃś ca nirmokādyāstathāpare /
sāvarṇestu manoḥ putrā bhaviṣyanti nareśvarāḥ
navamo dakṣasāvarṇirbhaviṣyati mune manuḥ
pārā marīcigarbhāś ca sudharmāṇas tathā tridhā /
bhaviṣyanti tathā devā hyokaiko dvādaśo gaṇaḥ
teṣāmidro mahāvīryo bhaviṣyatyadbhuto dvija
savano dyutimān bhavyo vasurmedhātithis tathā /
jyotiṣmān saptamaḥ satyastatraite ca maharṣayaḥ
dhṛtaketurdīptiketuḥ pañcahastanirāmayau /
pṛthuśravādyāś ca tathā dakṣamāvarṇikātmajāḥ
dasamo brahmasāvarmirbhaviṣyati mune manuḥ /
sūdhāmāno viśuddhāś ca śatasaṃkhyās tathā surāḥ
teṣām indraś ca bhavitā śāntir nāma mahābalaḥ /
saptarṣayo bhaviṣyanti ye tathā tāñchṛṇuṣva ha
haviṣmānsukṛtaḥsatyastapomūrtistathāparaḥ /
nābhāgo 'pratimaujāścasatyaketustathaiva ca
sukṣetraścottamaujāścabhūriṣeṇādayo daśa /
brahmasāvarṇiputrāstu rakṣiṣyanti vasuṃdharām
ekādaśaś ca bhavitā dharmasāvarṇiko manuḥ
vihaṅgamāḥ kāmāgamā nirvāṇā ṛṣayas tathā /
gaṇāstvete tadā mukhyā devānāṃ ca bhaviṣyatām /
aikaikastriṃśakasteṣāṃ gaṇaścendraś ca vai pṛṣā
niḥ svaraścāgnitejāś ca vapuṣmānghaṇirāruṇiḥ /
haviṣmānanaghaścaiva bhāvyāḥ saptarṣayas tathā
sarvatragasśudharmā ca devānīkādayas tathā /
bhaviṣyanti manostasya tanayāḥ pṛtiviśvarāḥ
rudraputrastu sāvarṇirbhavitā dvādaśo manuḥ /
ṛkudhāmā ca tatredro bhavitā śṛṇu me surān
haritā rohitā devās tathā mumanaso dvija /
sukarmāṇaḥ surāpāś ca daśakāḥ pañca vai gaṇāḥ
tapasvī sutapāścaiva tapomūrtistaporatiḥ /
tapodhṛtirdyutiścānyaḥ saptamastu tapodhanaḥ /
saptarṣayastvime tasya putrānapi nibodha me
devavānupadevaś ca devaśreṣṭhādayas tathā /
manostasya mahāvīryā bhaviṣyanti mahānṛpāḥ
trayodaśo rucirnāmā bhaviṣyati mune manaḥ
sutrāmāṇaḥ sukarmāṇaḥ sudharmāṇastathāmarāḥ /
trayastriṃśadvibhedāsta devānāṃ yatra vai gaṇāḥ
divaspatirmahāvīryasteṣāmindrobhiviṣyati
nirmohastattvadarśi ca niṣprakaṃpyo nirutsukaḥ /
dhṛtimānavyayaścānyaḥsaptamaḥsutapā muniḥ /
saptarṣayastvamī tasya putrānapi nibodhe me
citrasenavicitrādyā bhaviṣyanti mahīkṣikaḥ
bhaumaścaturdaśaścātra maitreya bhavitā manaḥ /
śucirindraḥ suragaṇastatra pañca śṛṇuṣva tān
cākṣuṣāś ca pavitrāś ca kaniṣṭhā bhrājikās tathā /
vācavṛddhaś ca vai devāḥsaptarṣīnapi me śṛṇu
agnibāhuḥ śuciḥ śukro māgadhognīdhra eva ca /
yuktas tathā jitaścānyo manuputrānataḥ śṛṇu
ūrugaṃbhīrabuddhyādyā manostasya sutā nṛpāḥ /
kathitā muniśārdula pālayiṣyanti ye mahīm
caturyugānte vedānāṃ jāyate kila viplavaḥ /
pravartayanti tānetya bhuvaṃ saptarṣayo divaḥ
kṛtekṛte smṛter vipra praṇetā jāyate manuḥ /
devā yajñabhujaste tu yāvanmanvantaraṃ tu tat
bhavanti ye manoḥ putrā yāvanmanvaṃrataṃ tu taiḥ /
tadanvayodbhavaiś caiva tāvadbhūḥ parīpālyate
manuḥsaptarṣayo devā bhūpālāś ca manoḥ sutāḥ /
manvantare bhavantyete śakraścaivādhikārimaḥ
caturdaśabhir etais tu gatair manvantarair dvija /
sahasrayugaparyataḥ kalpo niḥśeṣa ucyate
tāvatpramāṇā ca niśā tato bhavati sattama /
brahmarūpadharaḥ śete śeṣāhāvaṃbusaṃplave
trailokyamakhilaṃ grastvā bhagavānādikṛdvibhuḥ /
svamāyāsaṃstito vipra sarvabhūto janārdanaḥ
tataḥ prabuddho bhagavān yathā pūrvaṃ tathā punaḥ /
sṛṣṭiṃ karotyavyayātmā kalpekalpe rajogumaḥ
manavo bhūbhujaḥseṃdrā devāḥsaptarṣayas tathā /
sāttvikoṃśaḥ sthitikaro jagato dvijasattama
caduryugopyasau viṣṇuḥ sthitivyāpāralakṣamaḥ /
yugavyavasthāṃ kurute tathā maitreya tacchṛṇu
kṛte yuge paraṃ jñānaṃ kapilādisvarūpadhṛk /
dadāti sarvabhūtātmā sarvabhūtahite rataḥ
cakravartisvarūpeṇa tretāyāmapi sa prabhūḥ /
duṣṭānāṃ nigraha kurvanparipāti jagattrayam
vedamekaṃ caturbhedaṃ kṛtvā śākhāśatair vibhuḥ /
karoti bahulaṃ bhūyo vedavyāsasvarūpadhṛk
vedāṃstu dvāpare vyasya kalerante punarhariḥ /
kalkisvarūpī durvṛttanmārge sthāpayati prabhuḥ
evametajjagatsarvaṃ śaśvatpāti karoti ca /
hanti cānteṣvanantātmā nāstyasmavdyatireki yat
bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ ca sarvabhūtānmahātmanaḥ /
tadatrānyatra vā vipra sadbhāvaḥ kathitastava
manvantarāṇyaśeṣāṇi kathitāni mayā tavā /
manvantarādhipāṃścaiva kimanyatkathayāmi te
Original text: Viṣṇupurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press 1910 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0