Vishnu Purana · Chapter 3.15
iti śrīviṣṇumahāpurāṇe tṛtīyāṃśe caturdaśo 'dhyāyaḥ (14)
aureva uvāca
brāhmaṇānbhojayecchraddhe yadguṇāṃstānnibhodha me
triṇāciketastrimadhustrisuparmaḥṣajaṅgavit /
vedavicchrotriyo yogī tathā vai jyeṣṭhasāmagaḥ
ṛtviksvastreyadauhitrajāmātṛśvaśurās tathā /
mātulotha taponiṣṭhaḥ pañcāgnyabhiratas tathā /
śiṣyāḥsaṃbandhinaścaiva mātāpitṛrataś ca yaḥ
etānniyojayecchrāddhe pūrvoktānprathame nṛpa /
brāhmaṇān pitṛtuṣṭyartham anukalpeṣv anantarān
mitradhrukkunakhī klībaḥ śyāvadantas tathā dvijaḥ /
kanyā dūṣayitāvahnivedojjhaḥsomavikrayī
abhiśastas tathā stenaḥ puśuno grāmayājakaḥ /
bhṛtakādhyāpakastadvadbhṛtakādhyāpitaś ca yaḥ
parapūrvāpatiścaiva mātāpitrostathojjhakaḥ /
vṛṣalīsūtipoṣṭā ca vṛṣalīpatireva ca
tathā devalakaścaiva śrāddhe nārhati ketanam
prathamehni budhaḥ śastāñchrotriyādīnnimantrayet /
kathayecca tathaivaiṣāṃ niyogānpitṛdaivikān
tataḥ krodhavyavāyādīnāyāsaṃ tair dhijaiḥ saha /
yajamāno na kurvīta doṣastatra mahānayam
śrāddhe niyukto bhuktvā vā bhojayitvā niyujya ca /
vyavāyī retaso garte majjayatyātmanaḥ pitṝn
tasmātprathamamatroktaṃ dvijāgryāṇāṃ nimantraṇam /
animantrya dvijānevamāgatānbho jayedyatīn
pādaśaucādinā gehamāgatānpūjayedddhijān
pavitrapāṇirācāntānāsaneṣūpaveśayet /
pitṝṇāmayujo yugmāndevānā micchayā dvijān
devānāmekamekaṃ vā pitṝṇāṃ ca niyojayet
tathā mātāmahaśrāddhaṃ vaiśvadevasamanvitam /
kurvīta bhaktīsaṃpannastatra vā vaiśvadaivikam
prāṅmukhānbhojayedviprāndevānāmubhayātmakān /
pitṝn pitāmahānāṃ ca bhojayeccāpyudaṅmukhān
pṛthaktayoḥ kecidāhuḥ śrāddhasya karaṇaṃ nṛpa /
ekatraikena pākena vadantyanye maharṣayaḥ
viṣṭarārthaṃ kuśaṃ dattvā saṃpūjyārghyaṃ vidhānataḥ /
kuryādāvāhanaṃ prājño devānāṃ tadanujñayā
yavāṃbunā ca devānāṃ dadyādarghyaṃ vidhānavit /
sraggandhadhūpadīpāṃś ca tebhyo dadyādyathāvidhi
pitṝṇāmapasavyaṃ tatsarvamevopakalpayet /
anujñāṃ ca tataḥ prāpya dattvā darbhandvidhākṛtān
mantrapūrvaṃ pitṝṇāṃ tu kuryāccāvāhanaṃ budhaḥ /
tilāṃbunā cāpasavya dadyādarghyādikaṃ nṛpa
kāle tatrātithiṃ prāptamannakāmaṃ nṛpādhvagam /
brahmaṇair abhyanujñātaḥ kāmaṃ tamapi bhojayet
yogino vividhai rūpair narāmāmupakārīṇaḥ /
bhramanti pṛthivīmetāmavijñātasvarūpimaḥ
tasmādabhyarcayetprāptaṃ śrāddhakāle 'tithiṃ budhaḥ /
śrāddhakriyāphalaṃ hṝnti naredrāpūjito 'tithiḥ
juhuyādvyañjanakṣāravarjamannaṃ tato 'nale /
anujñāto dvijais tais tu trikṛtvaḥ puruṣarṣabha
agnaye kavyavāhāya svadhetyādau nṛpāhutiḥ /
somāya vai pitṛmate dātavyā tadanantaram
vaivasvatāya caivānyā tṛtīyā dīyate tataḥ /
hutāvaśiṣṭamalpānnaṃ viprapātreṣu nirvepet
tatonnaṃ mṛṣṭamatyarthamabhīṣṭamatisaṃskṛtam /
dattvā juṣadhvamicchāto vācyametadaniṣṭhuram
bhoktavyaṃ taiś ca taccittair maunibhiḥ sumukhaiḥ sukham /
akrudvyatā cātvaratā deyaṃ tenāpi bhaktitaḥ
rakṣoghramantrapaṭhanaṃ bhūmerāstaraṇaṃ tilaiḥ /
kṛtvādhyeyāḥsvapitarasta eva dvijasattamāḥ
pitā pitāmahaścaiva tathaiva prapitāmahaḥ /
mama tṛptiṃ prayāntvadya vipradeheṣu saṃsthitāḥ
pitā pitāmahaścaiva tathaiva prapitāmahaḥ /
mama tṛptiṃ prayāntvadya homāpyāyitamūrtayaḥ
pitā pitāmahaścaiva tathaiva prapitāmahaḥ /
tṛptiṃ prayātu piṇḍena mayā dattena bhūtale
pitā pitāmahaścaiva tathaiva prapitāmahaḥ /
tṛptiṃ prayāntu me bhaktyā mayaitatsamudāhṛtam
mātāmahas tṛptim upaitu tasya tathā pitā tasya pitā tato 'nyaḥ /
viśve ca devāḥ paramāṃ prayāntu tṛptiṃ praṇaśyantu ca yātudhānāḥ
yajñeśvaro havyasamastakavyo bhoktāvyayātmā harirīśvaro 'tra /
tatsaṃnidhānādapayāntu sadyo rakṣāṃsyaśeṣaṇyasurāś ca sarve
tṛpteṣveteṣu vikiredannaṃ vipreṣu bhūtale /
dadyādācamanārthāya tebhyo vārī sakṛtsakṛt
sutṛptais tair anujñātaḥsarveṇānnena bhūtale /
satilona tataḥ piṇḍānsamyagdadyātsamāhitaḥ
pirṛtīrthena salilaṃ tathaiva salilāñjalim /
mātāmahebhyastenaiva piṇḍāṃstīrthena nirvapet
dakṣiṇāgreṣu darbheṣu puṣpadhūpādipūjitam /
svapitre prathamaṃ piṇḍaṃ dadyāducchiṣṭasannidhau
pitāmahāya caivānyaṃ tatpitre ca tathāparam /
darbhamūle lepabhujaḥ prīṇayellepagharṣaṇaiḥ
piṇḍair mātāmahāṃstadvadgandhamālyādisaṃyutaiḥ /
pūjāyitvā dvijāgryāṇāṃ dadyāccācamanaṃ tataḥ
pitṛbhyaḥ prathamaṃ bhaktyātanmanaskonareśvara /
susvadhetyāśiṣā yuktāṃ dadyācchaktyā ca dakṣiṇām
dattvā ca dakṣiṇāṃ tebhyo vācayed vaiśvadevikān /
prīyantāmihaye viśvedevāstena itīrayet
tatheti cokte tair vipraiḥ prārthanīyāstathāsiṣaḥ /
paścādvisarjayeddevānpūrvaṃ pai3tryānmahīpate
mātāmahānāmapyevaṃ saha devaiḥ kramaḥ smṛtaḥ /
bhojayecca svaśaktyā ca dāne tadvadvisarjane
āpādaśaucanātpūrvaṃ kuryāddevadvijanmasu /
visarjanaṃ tu prathamaṃ paitraṃ mātāmaheṣu vai
visarjayetprītivacaḥsaṃmānyābhyarthitāstataḥ /
nivartetābhyanujñāta ādvāraṃ tānanuvrajet
tatastu vaiśvadevākhyaṃ kuryānnityakriyaṃ budhaḥ /
bhuñjīyācca samaṃ pūjya bhṛtyabandhubhir ātmanaḥ
evaṃ śrāddhaṃ budhaḥ kuryātpaitryaṃ mātāmahaṃ tathā /
śrāddhair āpyāyitā dadyuḥsarvānkāmanpitāmahāḥ
trīṇi śrāddhe pavitrāṇi dauhitraḥ kutapastilāḥ /
rajatasya kathā dānaṃ tathā saṃkīrtanādikam
jarjyāni kurvatā śrāddhaṃ krodhodhvagamanaṃ tvārā /
bhokturapyatra rājendra trayametanna śasyate
viśvedevāḥsapitaras tathā mātāmahā nṛpa /
kulaṃ cāpyāyate puṃsāṃ sarvaṃ śrāddhaṃ prakurvatām
somādhāraḥ pitṛgaṇo yogādhāraś ca candramāḥ /
śrāddhe yoginiyogastu tasmādbhupālaśasyate
sahasrasyāpi viprāṇāṃ yogī cetpurataḥsthitaḥ /
sarvān bhoktṝṃs tārayati yajamānaṃ tathā nṛpa
Original text: Viṣṇupurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press 1910 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0