Vishnu Purana · Chapter 3.13
iti śrīviṣṇumahāpurāṇe tṛtīyāṃśe dvādaśo 'dhyāyaḥ (12)
aurva uvāca
sacailasya pituḥ snānaṃ jāte putre vidhīyate /
jātakarma tadā kuryācchrāddhamabhyudaye ca yat
yugmāndevāṃś ca vitryāṃś ca samyaksavyakramāddvijān /
pūjāyedbhojayeccaiva tanmanā nānyamānasaḥ
dadhyakṣataiḥ sabadaraiḥ prāṅmukhodaṅmukho 'pi vā /
devatīrthena vai piṇḍāndadyātkāyena vā nṛpa
nāndīmukhaḥ pitṛgaṇas tena śrāddhena pārthiva /
prīyate tattu kartavyaṃ puruṣaiḥ sarvavṛddhiṣu
kanyāputravivāheṣu praveśeṣu ca veśmanaḥ /
nāmakarmaṇi bālānāṃ cūḍākarmādike tathā
sīmantonnayane caiva putrādimukhadarśane /
nāndīmukhaṃ pitṛgaṇaṃ pūjayetprayato gṛhī
pitṛpūjākramaḥ prokto vṛddhāveṣa sanātanaḥ /
śrūyatāmavanīpāla preta karma kriyāvidhiḥ
pretadehaṃ śabhaiḥ snānaiḥ snāpitaṃ sragvibhūṣitam /
dagdhvā grāmādbahiḥ snātvā sacailaḥsalilāśaye
yatra tatra sthitāyaitadamukāyeti vādinaḥ /
dakṣiṇābhimukhā dadyurbāndhavāḥsalilāñjalīn
praviṣṭāś ca samaṃ gobhir grāmaṃ nakṣatradarśane /
kaṭakarma tataḥ kuryād bhūmau prastaraśāyinaḥ
dātavyonadinaṃ piḍaḥ pretāya bhuvi pārthiva /
divā ca bhaktaṃ bhoktavyamamāṃsaṃ manujarṣabha
dināni tāni cecchātaḥ kartavya viprabhojanam /
pretā yānti tathā tṛptiṃ bandhuvargeṇa bhuñjatā
prathamehni tṛtīye ca saptame navame tathā /
vastratyāgabahiḥsnāne kṛtvā dadyāt tilodakam
caturthehnica kartavyaṃ tasyāsthicayanaṃ nṛpa /
tadūrdhvamaṅgasaṃsparśaḥsapiṇḍānāmapīṣyate
yogyāḥsarvakriyāṇāṃ tu samanasalilās tathā /
anulepanapuṣpādibhogād anyatra pārthiva
śayyāsanopabhogaś ca sapiṇḍānāmapīṣyate /
bhasmāsthicayanādūrdhvaṃ saṃyogo na tu yoṣitām
bāle deśāntarasthe ca patite ca munau mṛte /
sadyaḥ śaucaṃ tathecchāto jalāgnyudbandhanādiṣu
mṛtabandhordaśāhāni kulasyānnaṃ na bhujyate /
dānaṃ pratigraho homaḥ svādhyāyaś ca nivartate
viprasyaitaddvādaśāhaṃ rājanyasyāpyaśaucakam /
ardhamāsaṃ tu vaiśyasya māsaṃ śūdrasya śuddhaye
ayujo bhojayetkāmaṃ dvijānante tato dine /
dadyāddarbhaṣu piṇḍaṃ ca pretāyocchiṣṭasannidhau
vāryāyudhapratodāstu daṇḍaś ca dvijabhojanāt /
spraṣṭavyonantaraṃ varṇaiḥ śuddherate tataḥ kramāt
tataḥsarvaṇadharmā ye viprādināsudāhṛtāḥ /
tānkurvīta pumāñjīvennijadharmārjanais tathā
mṛtāhati ca kartavyamekoddiṣṭamataḥ param /
āhvānādikriyā daivaniyogarahitena yat
ekordhyastatra dātavyastathaivaikapavitrakam /
pretāya piṇḍo dātavyo bhuktavatsu dvijātiṣu
praśnaś ca tatrābhiratir yajamānadvijanmanām /
akṣayyamamukasyeti vaktavyaṃ viratau tathā
ekoddiṣṭamayo dharma itthamāvatsarātsmṛtaḥ /
sapiṇḍīkaraṇaṃ tasminkāle rājendra catchṛṇu
ekoddiṣṭavidhānena kāryaṃ tadapi pārthiva /
saṃvatsaretha ṣaṣṭhe vā māse vā dvādaśehni tat
tilagandhodakair yuktaṃ tatra pātracatuṣṭayam
pātraṃ pretasya tatraikaṃ paitraṃ pātratrayaṃ tathā /
secayetpitṛpātreṣu pretapātraṃ tatastriṣu
tataḥ pitṛtvamāpanne tasminprete mahīpate /
śrāddhadharmair aśaṣastu tatpūrvānarcayetpitṝn
putraḥ pautraḥ prapautro vā bhrātā vā bhrātṛsaṃtatiḥ /
sapiṇḍa saṃtatirvāpi kriyārhe nṛpa jāyate
teṣāmabhāve savaiṣāṃ samānodakasatatiḥ /
mātṛpakṣamapiṇḍena saṃbandhā ye jalena vā
kuladvayepi cocchinne strībhiḥ kāryāḥ kriyā nṛpa /
pitṛmātṛsapiṇḍais tu samānasalilais tathā
saṃghātāntargatair vāpi kāryāḥ pretasya ca kriyāḥ /
utsannabandhurikthādvā kārayedavanīpatiḥ
pūrvāḥ kriyā madhyamāś ca tathā caivottarāḥ kriyāḥ /
triḥprakārāḥ kriyāḥsarvāstāsāṃbhedaṃ śṛṇuṣva me
ādāhādyādaśāhāś ca sparśādyantāstu yāḥ kriyāḥ /
tāḥ pūrvā madhyamā māsi māsyekoddiṣṭasaṃjñitāḥ
prete pitṛtvamāpanne sapiṇḍikaraṇādanu /
kriyante yāḥ kriyāḥ pitryāḥ procyante tā nṛpottarāḥ
pitṛmātṛsapiṇḍais tu samānāsalilais tathā /
saṃghātāntargatair vāpi rājñā taddhanahāriṇā
pūrvāḥ kriyāś ca kartavyāḥ putrādyair eva cottarāḥ /
dauhitrair vā nṛpaśreṣṭha kāryāstattanayais tathā
mṛtāhani ca kartavyāstrīṇāmapyuttarāḥ kriyā /
pratisaṃvatsaraṃ rājannekoddiṣṭavidhānataḥ
tasmāduttarasaṃjñāyāḥ kriyāstāḥ śṛṇu pārthiva /
ya thāyathā ca kartavyā vidhinā yena cānagha
Original text: Viṣṇupurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press 1910 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0