Vishnu Purana · Chapter 2.6
iti śrīviṣṇumahāhurāṇe dvitīraye 'ṃśe pañcamo 'dhyāya (5)
parāśara uvāca
tataś ca narakā vipra bhuvodhaḥ salilasya ca /
pāpino yeṣu pātyante tāñchṛṇuṣvamahāmune
rauravaḥ sūkaro rodhastālo viśasanas tathā /
mahājvālastaptakumbho lavaṇetha vilohitaḥ
rūdhirāmbho vaitaraṇiḥ krimiśaḥ krimibhojanaḥ /
asipatravanaṃ kṛṣṇo lālābhakṣaś ca dāruṇaḥ
tathā pūyavahaḥ pāpo vahnijvālo hyadhaḥ śirāḥ /
saṃdaṃśaḥ kālasūtraś ca tamaścāvīcireva ca
śvabhojanothāpratiṣṭhaścāpraciś ca tathā paraḥ /
ityevamādayaścānye narakā bhṛśadārūṇāḥ
yamasya viṣaye ghorāḥ śastrāgnibhayadāyinaḥ /
patanti yeṣu puruṣāḥ pāpakarmaratāstu ye
kūṭasākṣī tathāsamyakpakṣapātena yo vadet /
yaścānyadanṛtaṃ vakti sa naro yāti rauravam
bhrūṇahā purahantā ca gaughnaś ca munisattama /
yānti te narakaṃ rodhaṃ yaścocchvāsanirodhakaḥ
surāpo brahmahā hartā suvarṇasya ca sūkare /
prayānti narake yaś ca taiḥ saṃsargamupaiti vai
rājanyavaiśyahantā ca tathaiva gurutalpagaḥ /
taptakuṇḍesvasṛgāmī hanti rājabhaṭāṃś ca yaḥ
sādhvīvikrayakṛdbandhapālaḥ kesarivikrayī /
taptalohe patanty ete yaś ca ca bhaktaṃ parityajet
snuṣāṃ sutāṃ cāpi gatvā mahājvāle nipātyate /
avamantā gurūṇāṃ yo yaścākroṣṭā narādhamaḥ
vedadūṣayitāyaś ca vedavikrayakaś ca yaḥ /
agamyagāmī yaś ca syātte yānti lavaṇaṃ dvija
coro vilohe patati maryādādūṣakas tathā
devadvijapitṛdveṣṭā ratnadvaṣayitā ca yaḥ /
sa yāti krimibhakṣe vai krimiśe ca duriṣṭakṛt
pitṛdevātithīṃs tyaktvā paryaśnāti narādhamaḥ /
lālābhakṣe sa yāty ugre śarakartā ca vedhake
karoti karṇano yaś ca yaś ca khaṅgādikṛnnaraḥ /
prayāntyete viśasane narake bhṛśadaruṇe
asatpratigṛhītā tu narake yātyadhomukhe /
ayājyayājakaścaiva tathā nakṣatrasūcakaḥ
vegī pūyavahe caiko yāti maṣṭānnabhuṅgaraḥ
lākṣāmāsarasānāṃ ca tilānāṃ lavaṇasya ca /
vikretā brahmaṇo yāti tameva narakaṃ dvija
mārjārakukkuṭacchāga śvavarāhavihaṅgamān /
poṣayannarakaṃ yāti tameva dvijasattama
raṅgopajīvī kaivartaḥ kumḍāśī garadas tathā /
sūcī māhiṣakaścaiva parvakārī ca yo dvijaḥ
agāradāhī mitraghnaḥ śākunirgramayājakaḥ /
rudhirāndhe patantyete somaṃ vikrīṇate ca ye
makhahā grāmahantā ca yāti vaitaraṇīṃ naraḥ
retaḥ pātādikartāro maryādābhedino hi ye /
te kṛṣṇe yāntyaśaucāś ca kuhakājīvinaś ca ye
asipatravanaṃ yāti vanacchedī vṛthaiva yaḥ /
aurabhriko mṛgavyādho vahnijvāle patanti vai
yāntyete dvija tatraiva ye cāpākeṣu vahnidāḥ
vratānāṃ lopako yaścasvāśramādvicyutaś ca yaḥ /
sandaṃśayātanāmadhye patatastāvubhāvapi
divā svapne ca skandante ye narā brahmacāriṇaḥ /
putrair adhyāpitā ye ca te patanti śvabhojane
ete cānye ca narakāḥ śataśotha sahasraśaḥ /
yeṣu duṣkṛtakarmāṇaḥ pacyante yātanāgatāḥ
yathaiva pāpānyetāni tathānyāni sahasraśaḥ /
bhujyante tāni puruṣair narakāntaragocaraiḥ
varṇāśramaviruddhaṃ ca karma kurvanti ye narāḥ /
karmaṇā manasā vācā nirayeṣu patanti te
adhaḥ śirobhidṛśyante nārakair divi devatāḥ /
devāścādhomukhānsarvānadhaḥ paśyanti nārakān
sthāvarāḥ krimayobjāś ca pakṣiṇaḥ paśavo narāḥ /
dhārmikāstridaśāstaddhanmokṣiṇaś ca yathākramam
sahasrabhāgaprathamā dvitīyānukramās tathā /
sarve hyete mahābhāgā yāvanmuktisamāśrayāḥ
yāvanto jantavaḥ svarge tāvanto narakaukasaḥ /
pāpakṛdyāti narakaṃ prāyāścittaparāṅmukhaḥ
pāpānāmanurūpāṇi prāyaścittāni yadyathā /
tathā tathaiva saṃsmṛtya proktāni paramarṣibhiḥ
pāpe gurūṇi guruṇi svalpānyalpe ca tadvidaḥ /
prāyaścittāni maitreya jaguḥ svāyaṃbhuvādayaḥ
prāyaścittānyaśeṣāṇi tapaḥkarmatmakāni vai /
yāni teṣāṇaśeṣāṇāṃ kṛṣṇānusmaraṇamparam
kṛte pāpe 'nutāpo vai yasya puṃsaḥ prajāyate /
prāyaścittaṃ tu tasyaikaṃ harisaṃsmaraṇaṃ param
prātarniśi tathā sandhyāmadhyāhnādiṣu saṃsmaran /
nārāyaṇamavāpnoti sadyaḥ pāpakṣayannaraḥ /
viṣṇusaṃsmaraṇātkṣīṇasamastakleśasañcayaḥ /
muktiṃ prayāti svargāptistasya vighnonumīyate
vāsudeve mano yasyajapahomārcanādiṣu /
tasyāntarāyo maitreya devendratvādikaṃ phalam
kva nākapṛṣṭhagamanaṃ punarāvṛttilakṣaṇam /
kva japo vāsudeveti muktibījamanuttamam
tasmādaharniśaṃ viṣṇu saṃsmaranpuruṣo mune /
na yāti narakaṃ martyaḥ saṃkṣīṇākhilapātakaḥ
manaḥ prītikaraḥ svargo narakastadviparyayaḥ /
narakasvargasaṃjñe vai pāpapuṇye dvijottama
vastvekameva duḥkhāya sukhāyeṣryāgamāya ca /
kopāya ca yatastasmādvastu vastvātmakaṃ kutaḥ
tadeva prītaye bhūtvā punarduḥkhā ya jāyate /
tadeva kopāya yataḥ prasādāya ca jāyate
tasmādduḥkhātmakaṃ nāsti na ca kiñcitsukhātmakam /
manasaḥ parimāmoyaṃ sukhaduḥkhādilakṣamaḥ
jñānameva paraṃ brahma jñānaṃ bandhāya ceṣyate /
jñānatmakamidaṃ viśvaṃ na jñānādvidyate param
vidyāvidyeti maitreya jñānamevopadhāraya
evametanmayākhyātaṃ bhavato maṇḍalaṃ bhuvaḥ /
pātālāni ca sarvāṇi tathāva narakā dvija
samudrāḥ parvatāścaiva dvīpā varṣāṇi nimnagāḥ /
saṃkṣepātsarvamākhyātaṃ kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi
Original text: Viṣṇupurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press 1910 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0