Vishnu Purana · Chapter 2.14

iti śrīviṣṇumahāpurāṇe dvitīyeṃse trayodaśo 'dhyāyaḥ (13)
śrīparāśara uvāca
niśamya tasyeti vacaḥ paramārthasamanvitam /
praśrayāvanato bhūtvā tamāha nṛpatirdvijam

rājovāca
bhagavanyattvayā proktaṃ paramārthamayaṃ vacaḥ /
śrute tasminbhramantīva manaso mama vṛttayaḥ

etadvivekavijñānaṃ yadaśeṣeṣu jantuṣu /
bhavatā darśitaṃ vipratatparaṃ prakṛtermahat

nāhaṃ vahāmi śibikāṃ śivikā na mayi sthitā /
śarīramanyadasmattau yoneyaṃ śibikā dhṛtā

guṇapravṛttyā bhūtānāṃ pravṛttiḥ karmacoditā /
pravartante guṇā hyete kiṃ mameti tvayoditam

etasminparamārthajña mama śrotrapathaṃ gate /
mano vihvalatāmeti paramārthārthitāṃ gatam

pūrvameva mahābhāgaṃ kapilarṣimahaṃ dvija /
praṣṭumabhyudyato gatvā śreyaḥ kiṃ tvatra śaṃsa me

tadantare ca bhavatā yadeta dvākyamīritam /
tenaiva paramārthārthaṃ tvayi cetaḥ pradhāvati

kapilarṣirbāgavataḥ sarvabhūtasya vai dvija /
viṣṇoraṃśo jaganmohanāśāyorvīmupāgataḥ

sa eva bhagavānnūnamasmākaṃ hitakāmyayā /
pratyakṣatāmatra gato yathaitadbhāvatocyate

tanmahyaṃ praṇatāya tvaṃ yacchreyaḥ paramaṃ dvijaḥ /
tadvadākhila vijñānajalavīcyudadhirbhavān

brāhmaṇa uvāca
bhūpa pṛcchasi kiṃ śreyaḥ paramārthaṃ nu pṛcchasi /
śreyāṃsyaparamārthāni aśeṣāṇi ca bhūpate

devatārādhanaṃ kṛtvā dhanasampadamicchati /
putrānicchati rājyaṃ ca śreyastasyaiva tannṛpa

karma yajñātmakaṃ śreyaḥ phalaṃ tatprāptilakṣaṇam /
śreyaḥ pradhānaṃ ca phale tadevānabhisaṃhite

ātmā dhyeyaḥ sadā bhupa yogayuktais tathā param /
śreyastasyaiva saṃyogaḥ śreyo yaḥ paramātmanaḥ

śreyāṃsyevamanekāni śataśoya sahasrasaḥ /
santyatra paramārthastu na tvete śrūyatāṃ ca me

dharmāya tyajyate kintu paramārtho dhanaṃ yadi /
vyayaś ca kriyate kasmāt kāmaprāptyupalakṣaṇaḥ

putraścetparamārthaḥ syātso 'py anyasya nareśvara /
paramārthabhūtaḥ sonyasya paramārtho hi tatpitā

evaṃ na paramārthosti jagatyasmiñcarācare /
paramārtho hi kāryāṇi kāraṇānāmaśeṣataḥ

rājyādiprāptiratroktā paramārthatayā yadi /
paramārthā bhavantyatra na bhavanti ca vai tataḥ

ṛgyajuḥsāmaniṣpādyaṃ yajñakarma mataṃ tava /
paramārthabhūtaṃ tatrāpi śruyatāṃ gadato mama

yattu niṣpādyate kāryaṃ mṛdā kāraṇabhūtayā /
tatkāraṇānugamanāj jñāyate nṛpa mṛṇmayam

evaṃ vināśibhir dravyaiḥ samidājyakuśādibhiḥ /
niṣpādyate kriyā yā tu sā bhavitrī vināśinī

anāśo paramārthaś ca prājñaurabhyupagamyate /
tattu nāśi na sandeho nāśidravyopapāditam

tadevāphaladaṃ karma paramārtho matastava /
muktisādhanabhūtatvātparamārtho na sādhanam

dhyānaṃ caivātmano bhūpu paramārthārthaśabditam /
bhedakāri parebhyastu paramārtho na bhedavān

paramātmātmanoryogaḥ paramārtha itīṣyate /
mithyaitadanyadravyaṃ hi naiti taddravyatāṃ yataḥ

tasmācchreyāṃsyaśeṣāṇi nṛvaitāni na saṃśayaḥ /
paramārthastu bhūpāla saṃkṣepācchrūyatāṃ mama

eko vyāpī samaḥ śuddho nirguṇaḥ prakṛteḥ paraḥ /
janmavṛddhyādirahita ātmā sarvagatovyayaḥ

parajñānamayo sadbhir nāmajātyādibhir vibhuḥ /
na yogavānna yuktobhūnnaiva pārthiva yokṣyate

tasyātmaparadeheṣu satopyekamayaṃ hi yat /
vijñānaṃ paramārtho 'sau dvaitino 'tathyarśinaḥ

veṇurandhraprabhedena bhedaḥ ṣaṅjādisaṃjñitaḥ /
abhedavyāpinovāyostathāsya paramātmanaḥ

ekasvarūpabhedaś ca brāhmakarmāvṛtiprajaḥ /
devādibhede 'padhvasteṃ nāstyevāvaraṇe hi saḥ