Language

ENहिગુ
Scripture Library

Vishnu Purana · Chapter 1.3

1.3.1

iti śrīviṣṇupurāṇe prathame 'ṃśeṃ dvitīyo 'dhyāyaḥ (2)
maitreya uvāca
nirguṇasyāprameyasya śuddhasyāpyamalātmanaḥ /
kathaṃ sargādikartṛtvaṃ brahmaṇobhyupagamyate

1.3.2

śrīparāśāra uvāca
śaktayaḥ sarvabhāvānāmacintyajñānagocarāḥ /
yato 'to brahmaṇastastu sargādyā bhāvaśaktayaḥ /
bhavanti tapatāṃ śreṣṭha pāvakasya yathoṣṇatā

1.3.3

tannibodha yathā sarge bhagavānsaṃpravartate /
nārāyaṇākhyo bhagavānbrahmā lokapitāmāhaḥ

1.3.4

utpannaḥ procyate vidvannityamevopacārataḥ

1.3.5

nijena tasya mānena āyurvarṣaśataṃ smṛtam /
tatparākhyaṃ tadarddha ca parārdhamabhidhiyate

1.3.6

kālasvarūpaṃ viṣṇoś ca yanmayoktaṃ tavānagha /
tena tasya nibodhe tvaṃ parimāṇopapādanam

1.3.7

anyeṣāṃ caiva jantūnāṃ carāṇāmacarāś ca ye /
bhūbhūbhṛtsāgarādīnāmaśeṣāṇāṃ ca sattama

1.3.8

kāṣṭhā pañcadaśākhyātā nimeṣā munisattama /
kāṣṭhātriṃśatkalā triṃśatkalā mauhūrtiko vidhiḥ

1.3.9

tāvatsaṃkhyair ahorātraṃ muhūrtair mānuṣaṃ smṛtam /
ahorātrāṇi tāvanti māsaḥ pakṣadvayātmakaḥ

1.3.10

taiḥ ṣaḍbhir ayanaṃ varṣaṃ dve 'yane dakṣiṇottare /
ayanaṃ dakṣiṇaṃ rātrirdevānāmuttaraṃ dinam

1.3.11

divyair varṣasahasrais tu kṛtatretādisaṃjñitam /
caturyugaṃ dvādaśabhis tadvibhāgaṃ niboda me

1.3.12

catvāritrīṇi dve caikaṃ kṛtādiṣu yathākramam /
dvivyābdānāṃ sahasrāṇi yugoṣvāhuḥ purāvidaḥ

1.3.13

tatpramāṇaiḥ śataiḥ saṃdhyā pūrvā tatrābhidhīyate /
sandhyāṃśaścaiva tattulyo yugasyānantaro hi saḥ

1.3.14

sandhyāsaṃdhyāṃśayorantaryaḥ kālo munisattama /
yugākhyaḥ sa tu vijñeyaḥ kṛtatretādisaṃjñitaḥ

1.3.15

kṛtaṃ tretā dvāparaś ca kaliścaiva caturyugam /
procyate tatsahasraṃ va brahmaṇāṃ divasaṃ mune

1.3.16

brahmaṇo divase brahmanmanavastu caturdaśa /
bhavanti pariṇāmaṃ ca teṣāṃ kālakṛtaṃ śṛṇu

1.3.17

saptarṣayaḥ surāḥ śaktro manustatsūnavo nṛpāḥ /
ekakāle hi sṛjyante saṃhniyante ca pūrvavat

1.3.18

caturyugāṇāṃ saṃkhyātā sādhikā hyekasaptatiḥ /
manvantaraṃ manoḥ kālaḥ surādīnāṃ ca sattama

1.3.19

aṣṭau śata sahasrāṇi divyayā saṃkhyayā smṛtam /
dvipañcāśattathānyāni sahasrāṇyadhikāni tu

1.3.20

triṃśatkoṭyastu saṃpūrṇāḥ saṃkhyātāḥ saṃkhyayā dvija /
saptaṣaṣṭistathānyāni niyutāni mahāmune

1.3.21

viṃśatistu sahasrāṇi kāloyamadhikaṃ vinā /
manvantarasya saṃkhyeyaṃ mānuṣair vatsarair dvija

1.3.22

caturdaśaguṇo hyeṣa kālo brahmamahaḥ smṛtam /
brahmo naimittiko nāma tasyānte pratisañcaraḥ

1.3.23

tadā hi dahyate sarva trailokyaṃ bhūrbhuvādikam /
janaṃ prayānti tāpārtā maharlokanivāsinaḥ

1.3.24

ekārṇave tu traitokye brahmā nārāyaṇātmakaḥ /
bhogiśayyāṃ gataḥ śete trailokyagrāsabṛṃhitaḥ

1.3.25

janasthair yogibhir devaścityamānobjasambhavaḥ /
tatpramāṇāṃ hi tāṃrātriṃ tadante sṛjate punaḥ

1.3.26

evaṃ tu brahmaṇo varṣamevaṃ varṣaśataṃ ca yat /
śataṃ hiṃ tasya varṣāṇāṃ paramāyurmahātmanaḥ

1.3.27

ekamasya vyatītaṃ tu parārdhaṃ brahmaṇo 'nagha /
tasyāntebhūnmahākalpaḥ pādma ityabhiviśrutaḥ

1.3.28

dvitīyasya parārdhasya vartamānasya vai dvija /
vārāha iti kalpoyaḥ prathamaḥ parikīrtitaḥ

Original text: Viṣṇupurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press 1910 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc