Language

ENहिગુ
Scripture Library

Vishnu Purana · Chapter 1.11

1.11.1

iti śrīviṣṇupurāṇe prathame 'ṃśe daśamo 'dhyāyaḥ (10)
śrīparāśara uvāca
priyavratottānapādau manoḥ svāyaṃbhuvasya tu /
dvau putrau tu mahāvīryau dharmajñau kathitau tava

1.11.2

tayoruttānapādasya surucyāmuttamaḥ sutaḥ /
abhīṣṭāyāmabhūdbrahyanpituratyantavallabhaḥ

1.11.3

sunītirnāma yā rājñastasyāsīn mahiṣī dvija /
sa nāti prītimāṃstasyāmabhūdyasyā dhruvaḥ sutaḥ

1.11.4

rājāsanasthitasyāṅkaṃ piturbhrataramāśritam /
dṛṣṭvottamaṃ dhruva ścakre tamāroḍhuṃ manoratham

1.11.5

pratyakṣaṃ bhūpatistasyāḥ surucyā nābhyanandata /
praṇayenāgataṃ putramutsaṃgārohaṇotsukam

1.11.6

sapatnī tanayaṃ dṛṣṭvā tamaṅkārohaṇotsukam /
svaputraṃ ca tathārūḍhaṃ surucirvākyamabravīt

1.11.7

kriyate kiṃ vṛthā vatsa mahāneṣa manorathaḥ /
anyastrīgarbhajātena hy asaṃbhūya mamodare

1.11.8

uttamottamamaprāpyamaviveko hi vāñchasi /
satyaṃ sutastvamapy asya kiṃ tu na tvaṃ mayā dhṛtaḥ

1.11.9

etadrājāsanaṃ sarva bhūbhṛtsaṃśrayaketanam /
yogyaṃ mamaiva putrasya kimātmā kliśyatetvayā

1.11.10

uccairmanorathasteyaṃ matputrasyeva kiṃ vṛthā /
sunītyāmātmano janma kiṃ tvayā nāvagamyate

1.11.11

śrīparāśara vāca
utsṛjya pitaraṃ bālastac chrutvā mātṛbhāṣitam /
jagāma kupito māturnijāyā dvijamandiram

1.11.12

taṃ dṛṣṭvā kupitaṃ putramīṣatprasphuritādharam /
sunītiraṅkamāropya maitreyedamabhāṣata

1.11.13

vatsa kaḥ kopahetuste kaś ca tvāṃ nābhi nandati /
kovajānāti pitaraṃ vatsa yasteparādhyati

1.11.14

śrīparāśara vāca
ityuktaḥ sakalaṃ mātre kathayāmāsa tadyathā /
suruciḥ prāha bhūpālapratyakṣamatagarvitā

1.11.15

viniśvasyeti kathite tasminputreṇa durmanāḥ /
śvasakṣāmekṣaṇā dīnā sunītirvākyamabravīt

1.11.16

sunītiruvāca
suruciḥ satyamāhedaṃ mandabhāgyosiḥputraka /
na hi puṇyavatāṃ vatsa sapatnair eva mucyate

1.11.17

nodvegastāta kartavyaḥ kṛtaṃ yadbhavatā purā /
tatkopahartu śaknoti dātuṃ kaścākṛtaṃ tvayā

1.11.18

tattvayā nātra kartavyaṃ duḥkhaṃ tadvākyasambhavam

1.11.19

rājāsanaṃ rājacchatraṃ varāścāvaravāraṇāḥ /
yasya puṇyāni tasyaite matvaitacchāṃmya putraka

1.11.20

anyajanmakṛtaiḥ puṇyaiḥ surucyā surucirnṛpaḥ /
bhāryeti procyate cānyāṃ madvidhā puṇyavarjitā

1.11.21

puṇyopacayasaṃpannastasyāḥ putrastathottamaḥ /
mama putras tathā jātaḥ svalpapuṇyo dhruvo bhavān

1.11.22

tathāpi duḥkhaṃ na bhavān kartumarhasi putraka /
yasya yāvatsa tenaiva svena tuṣyati mānavaḥ

1.11.23

yadi te duḥkhamatyarthaṃ surucyā vacasābhavat /
tatpuṇyopacaye yatnaṃ kuru sarvaphalaprade

1.11.24

suśīlo bhava dharmātmā maitraḥ prāṇihite rataḥ /
nimnaṃ yathāpaḥ pravaṇāḥ pātramāyānti sampadaḥ

1.11.25

dhruva uvāca
amba yattvamidaṃ prāttha praśamāya vaco mama /
naitaddurvācasā bhinne hṛdaye mama tiṣṭhati

1.11.26

so 'haṃ tathā yatiṣyāmi yathā sarvottamottamam /
sthānaṃ prāpsyāmyaśoṣāṇāṃ jagatāmabhi pūjitam

1.11.27

surucirdayitā rājñastasyā jātosmi nodarāt /
prabhāvaṃ paśya meṃba tvaṃ vṛddhasyāpi tavodare

1.11.28

uttamaḥ sa mama bhrātā yo garbheṇa dhṛtastayā /
sa rājāsanamāpnotu pitrā dattaṃ tathāstu tat

1.11.29

nānyadattamabhīpsyāmi stānamamba svakarmaṇā /
icchāmi tadahaṃ sthānaṃ yatra prāpa pitā mama

1.11.30

śrīparāśara uvāca
nirjagāma gṛhānmāturityuktvā mātaraṃ dhruvaḥ /
purācca nirgamya tatastadbāhyopavanaṃ yayo

1.11.31

sa dadarśa munīṃs tatra saptapūrvāgatāndhruvaḥ /
kuṣmājinottarīyeṣu viṣṭareṣu samāsthitān

1.11.32

sa rājaputrastānsarvānpraṇipatyābhya bhāṣata /
praśrayāvanataḥ samyagabhivādanapūrvakam

1.11.33

dhruva uvāca
uttānapādatanayaṃ māṃ nibodhata sattamāḥ /
jātaṃ sunītyāṃ nirvedādyuṣmākaṃ prāptamantikam

1.11.34

ṛṣaya ūcuḥ
catuḥpañcā bdasaṃbhūto bālastvaṃ tṛpanandana /
nirvedakāraṇaṃ kiñcittava nādyāpi vartate

1.11.35

na cintyaṃ bhavataḥ kiñciddhrayate bhūpatiḥ pitā /
na caivaiṣṭa viyogādi tava paśyāma bālaka

1.11.36

śarīre na ca te vyādhirasmābhir upalakṣyate /
nirvedaḥ kinnimittaste kathyatāṃ yadi vidyate

1.11.37

śrīparāśara uvāca
tataḥ sa kathayāmāsa surucyā yadudāhṛtam /
tanniśamya tataḥ procurmunayaste parasparam

1.11.38

aho kṣātraṃ paraṃ tejo bālasyāpi yadakṣamā /
sapatnyā māturuktaṃ yaddhṛdayānnāpasarpati

1.11.39

bhobhoḥ kṣatriyadāyādaḥ nirvedādyattvāyādhunā /
kartuṃ vyavasitaṃ tannaḥ kathyatāṃ yadi rocate

1.11.40

yacca kāryaṃ tavāsmābhiḥ sāhāyyamamitadyute /
taducyatāṃ vivakṣustvamasmābhir upalakṣyase

1.11.41

dhruva uvāca
nāha marthamabhīpsāmi na rājyaṃ dvijasattamāḥ /
tatsthānamekamicchāmi bhuktaṃ nānyena yatpurā

1.11.42

etanme kriyatāṃ samyakkathyatāṃ prāpyate yathā /
sthānamagryaṃ samastebhyaḥ sthānebhyo munisattamāḥ

1.11.43

marīciruvāca
anārādhitagovindair naraiḥ sthānaṃ nṛpātmaja /
na hi saṃprāpyate śreṣṭhaṃ tasmādārādhayācyutam

1.11.44

atriruvāca
paraḥ parāṇāṃ puruṣo yasya tuṣṭo janārdanaḥ /
saṃprāpnotyakṣayaṃ sthānametatsatyaṃ mayoditam

1.11.45

aṅgirā uvāca
yasyāntaḥ sarvamevedamacyutasyāvyayātmanaḥ /
tamārādhaya govindaṃ sthānamagryaṃ yadīcchasi

1.11.46

pulastya uvāca
paraṃ brahma paraṃ dhāma yo 'sau brahma tathā param /
tamārādhya hariṃ yāti muktimapyati durlabhām

1.11.47

pulaha uvāca
aindramindraḥ paraṃ sthānaṃ yamārādhya jagatpatim /
prāpa yajñapatiṃ viṣṇuṃ tamārādhaya suvrata

1.11.48

kraturuvāca
yo yajñapuruṣo yajño yogeśaḥ paramaḥ pumān /
tasmiṃstuṣṭe yadaprāpyaṃ kintadasti janārdane

1.11.49

vasiṣṭha uvāca
prāpnoṣyārādhite viṣṇau manasā yadyadicchati /
trelokyāntargataṃ sthānaṃ kimu vatsottamottamam

1.11.50

dhruva uvāca
ārādhyaḥ kathito devo bhavadbhiḥ praṇatasya me /
mayā tatparītoṣāya yajjaptavyaṃ taducyatām

1.11.51

yathā cārādhanaṃ tasya mayā kāryaṃ mahātmanaḥ /
prasādasumukhāstanme kathayantu maharṣayaḥ

1.11.52

ṛṣaya ūcuḥ
rājaputra yathā viṣṇorārādhanaparair naraiḥ /
kāryamārādhanaṃ tanno yathāvacchrotumarhasi

1.11.53

bāhyārthādakhilāccittaṃ tyājayetprathamaṃ naraḥ /
tasminneva jagaddhāmni tataḥ kurvita niścalam

1.11.54

evamekāgracittena tanmayena dhṛtātmanā /
japtavyaṃ yanni bodhaitattanraḥ pārthivanandana

1.11.55

hiraṇyagarbhapuruṣapradhānavyaktarūpiṇe /
oṃ namo vāsudevāya śuddhajñānasvarūpime

1.11.56

etajjajāpa bhagavān japyaṃ svāyaṃbhuvo manuḥ /
pitāmahastava purā tasya tuṣṭo janārdanaḥ

1.11.57

dado yathābhilaṣitāṃ siddhiṃ trailokyadurlabhām /
tathā tvamapi govindaṃ toṣayaitatsadā japan

Original text: Viṣṇupurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press 1910 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc