Vigrahavyāvartanī (another edition) · Verses 21-41
hetupratyayasāmagryāṃ pṛthagbhāve 'pi madvaco na yadi /
nanu śūnyatvaṃ siddhaṃ bhāvānāmasvabhāvatvāt
yaśca pratītya bhāvo bhāvānāṃ śūnyateti sā hyuktā /
yaśca pratītya bhāvo bhavati hi tasyāsvabhāvatvam
nirmitako nirmitakaṃ māyāpuruṣaḥ svamāyayā sṛṣṭam /
pratisedhayase yadvat pratiṣedho 'yaṃ tathaiva syāt
na svābhāvikametad vākyaṃ tasmānna vādahānirme /
nāsti ca vaiṣamikatvaṃ viśeṣahetuśca na nigadyaḥ
mā śabdavaditi nāyaṃ dṛṣṭānto yastvayā mamārabdhaḥ /
śabdena hi tacca śabdasya vāraṇaṃ naiva me vacaḥ
naiḥsvābhāvyānāṃ cennaiḥsvābhāvyena vāraṇaṃ yadi hi /
naiḥsvābhāvyanivṛttau svābhāvyaṃ hi prasiddhaṃ syāt
athavā nirmitakāyāṃ yathā striyāṃ striyamityasaṃgrāham /
nirmitakaḥ pratihanyāt kasyacidevaṃ bhavedetat
athavā sādhyasamo 'yaṃ heturna hi vidyate dhvaneḥ sattā /
saṃvyavahāraṃ ca vayaṃ nānabhyupagamya kathayāmaḥ
yadi kācana pratijñā tatra syādeṣa me bhaveddoṣaḥ /
nāsti ca mama pratijñā tasmānnaivāsti me doṣaḥ
yadi kiṃcidupalabheyaṃ pravartayeyaṃ nivartayeyaṃ vā /
pratyakṣādibhirarthaistadabhāvānme 'nupālambhaḥ
yadi ca pramāṇatasteṣāṃ teṣāṃ prasiddhirarthānām /
teṣāṃ punaḥ prasiddhiṃ brūhi kathaṃ te pramāṇānām
anyairyadi pramāṇaiḥ pramāṇasiddhirbhavatyanavasthā /
nādeḥ siddhistatrāsti naiva madhyasya nāntasya
teṣāmatha pramāṇairvinā prasiddhirvihīyate vādaḥ /
vaiṣamikatvaṃ tasmin viśeṣahetuśca vaktavyaḥ
viṣamopanyāso 'yaṃ na hyātmānaṃ prakāśayatyagniḥ /
na hi tasyānupalabdhirdṛṣṭā tamasīva kumbhasya
yadi svātmānamayaṃ tvadvacanena prakāśayatyagniḥ /
paramiva na tvātmānaṃ paridhakṣyatyapi hutāśaḥ
yadi ca svaparātmānau tvadvacanena prakāśayatyagniḥ /
pracchādayiṣyati tamaḥ svaparātmānau hutāśa iva
nāsti tamaśca jvalane yatra ca tiṣṭhati sadātmani jvalanaḥ /
kurute kathaṃ prakāśaṃ sa hi prakāśo 'ndhakāravadhaḥ
utpadyamāna eva prakāśayatyagnirityasadvādaḥ /
utpadyamāna eva prāpnoti tamo na hi hutāśaḥ
aprāpto 'pi jvalano yadi vā punarandhakāramupahanyāt /
sarveṣu lokadhātuṣu tamo 'yamihasaṃsthita upahanyāt
yadi ca svataḥpramāṇasiddhiranapekṣya te prameyāṇi /
bhavati pramāṇasiddhirna parāpekṣā hi siddhiriti
Original text: Vigrahavyāvartanī · Edition: P.L. Vaidya: Madhyamaka shastra. Darbhanga : Mithila Institute, 1960, pp. 277-295. (Buddhist Sanskrit Texts, 10) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0