Language

ENहिગુ
Scripture Library

Vigrahavyāvartanī (another edition) · Verses 1-20

1

Vigrahavyāvartanī (Vv)
sarveṣāṃ bhāvānāṃ sarvatra na vidyate svabhāvaścet /
tvadvacanamasvabhāvaṃ na nivartayituṃ svabhāvamalam

2

atha sasvabhāvametadvākyaṃ śrutvā hatā pratijñā te /
vaiṣamikatvaṃ tasmin viśeṣahetuśca vaktavyaḥ

3

mā śabdavadityetat syātte buddhirna caitadupapannam /
śabdenātra satā bhaviṣyato vāraṇaṃ tasya

4

pratiṣedhaḥ pratiṣeddhyo 'pyevamiti mataṃ bhavet tadasadeva /
evaṃ tava pratijñā lakṣaṇato duṣyate na mama

5

pratyakṣeṇa hi tāvan yadyupalabhya vinivartayasi bhāvān /
tannāsti pratyakṣaṃ bhāvā yenopalabhyante

6

anumānaṃ pratyuktaṃ pratyakṣeṇāgamopamāne ca /
anumānāgamasādhyā ye 'rthā dṛṣṭāntasādhyāśca

7

kuśalānāṃ dharmāṇāṃ dharmāvasthāvidaśca manyante /
kuśalaṃ janasvabhāvaṃ śeṣeṣvapyeṣa viniyogaḥ

8

nairyāṇikasvabhāvo dharmo nairyāṇikāśca ye teṣām /
dharmāvasthoktānāmeva ca nairyāṇikādīnām

9

yadi ca na bhavet svabhāvo dharmāṇāṃ niḥsvabhāva ityevam /
nāmāpi bhavennaivaṃ nāmāpi nirvastukaṃ nāsti

10

atha vidyate svabhāvaḥ sa ca dharmāṇāṃ na vidyate tasmāt /
dharmairvinā svabhāvaḥ sa yasyāsti tad yuktamupadeṣṭum

11

sata eva pratiṣedho nāsti ghaṭo geha ityayaṃ yasmāt /
dṛṣṭaḥ pratiṣedho 'yaṃ sataḥ svabhāvasya te tasmāt

12

atha nāsti sa svabhāvaḥ kiṃ nu pratividhyate tvayānena /
vacanenarte vacanāt pratiṣedhaḥ sidhyate hyasataḥ

13

bālānāmiva mithyā mṛgatṛṣṇāyāṃ yathā jalagrāhaḥ /
evaṃ mithyāgrāhaḥ syātte pratiṣidhyato hyasataḥ

14

nanvevaṃ satyasti grāho grāhyaṃ ca tagdṛhītaṃ ca /
pratiṣedhaḥ pratiṣedhyaṃ pratiṣeddhā ceti ṣaṭkaṃ tat

15

atha naivāsti grāho na ca grāhyaṃ na ca grahītāraḥ /
pratiṣedhaḥ pratiṣedhyaṃ pratiṣeddhāro 'sya tu na santi

16

pratiṣedhaḥ pratiṣedhyaṃ pratiṣeddhāraśca yadyuta na santi /
siddhā hi sarvabhāvā yeṣāmevaṃ svabhāvaśca

17

hetostato na siddhirnaiḥsvābhāvyāt kuto hi te hetuḥ /
nirhetukasya siddhirna copapannāsya te 'rthasya

18

yadi cāhetoḥ siddhiḥ svabhāvavinivartanasya te bhavati /
svābhāvyasyāstitvaṃ mamāpi nirhetukaṃ siddham

19

atha hetorastitvaṃ bhāvanaiḥsvābhāvyamityanupapannam /
loke naiḥsvābhāvyānna hi kaścana vidyate bhāvaḥ

20

pūrvaṃ cet pratiṣedhaḥ paścāt pratiṣedhyamiti ca nopapannam /
paścādanupapanno yugapacca yataḥ svabhāvo 'san

Original text: Vigrahavyāvartanī · Edition: P.L. Vaidya: Madhyamaka shastra. Darbhanga : Mithila Institute, 1960, pp. 277-295. (Buddhist Sanskrit Texts, 10) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc