Vigrahavyāvartanī (another edition) · Verses 1-20
Vigrahavyāvartanī (Vv)
sarveṣāṃ bhāvānāṃ sarvatra na vidyate svabhāvaścet /
tvadvacanamasvabhāvaṃ na nivartayituṃ svabhāvamalam
atha sasvabhāvametadvākyaṃ śrutvā hatā pratijñā te /
vaiṣamikatvaṃ tasmin viśeṣahetuśca vaktavyaḥ
mā śabdavadityetat syātte buddhirna caitadupapannam /
śabdenātra satā bhaviṣyato vāraṇaṃ tasya
pratiṣedhaḥ pratiṣeddhyo 'pyevamiti mataṃ bhavet tadasadeva /
evaṃ tava pratijñā lakṣaṇato duṣyate na mama
pratyakṣeṇa hi tāvan yadyupalabhya vinivartayasi bhāvān /
tannāsti pratyakṣaṃ bhāvā yenopalabhyante
anumānaṃ pratyuktaṃ pratyakṣeṇāgamopamāne ca /
anumānāgamasādhyā ye 'rthā dṛṣṭāntasādhyāśca
kuśalānāṃ dharmāṇāṃ dharmāvasthāvidaśca manyante /
kuśalaṃ janasvabhāvaṃ śeṣeṣvapyeṣa viniyogaḥ
nairyāṇikasvabhāvo dharmo nairyāṇikāśca ye teṣām /
dharmāvasthoktānāmeva ca nairyāṇikādīnām
yadi ca na bhavet svabhāvo dharmāṇāṃ niḥsvabhāva ityevam /
nāmāpi bhavennaivaṃ nāmāpi nirvastukaṃ nāsti
atha vidyate svabhāvaḥ sa ca dharmāṇāṃ na vidyate tasmāt /
dharmairvinā svabhāvaḥ sa yasyāsti tad yuktamupadeṣṭum
sata eva pratiṣedho nāsti ghaṭo geha ityayaṃ yasmāt /
dṛṣṭaḥ pratiṣedho 'yaṃ sataḥ svabhāvasya te tasmāt
atha nāsti sa svabhāvaḥ kiṃ nu pratividhyate tvayānena /
vacanenarte vacanāt pratiṣedhaḥ sidhyate hyasataḥ
bālānāmiva mithyā mṛgatṛṣṇāyāṃ yathā jalagrāhaḥ /
evaṃ mithyāgrāhaḥ syātte pratiṣidhyato hyasataḥ
nanvevaṃ satyasti grāho grāhyaṃ ca tagdṛhītaṃ ca /
pratiṣedhaḥ pratiṣedhyaṃ pratiṣeddhā ceti ṣaṭkaṃ tat
atha naivāsti grāho na ca grāhyaṃ na ca grahītāraḥ /
pratiṣedhaḥ pratiṣedhyaṃ pratiṣeddhāro 'sya tu na santi
pratiṣedhaḥ pratiṣedhyaṃ pratiṣeddhāraśca yadyuta na santi /
siddhā hi sarvabhāvā yeṣāmevaṃ svabhāvaśca
hetostato na siddhirnaiḥsvābhāvyāt kuto hi te hetuḥ /
nirhetukasya siddhirna copapannāsya te 'rthasya
yadi cāhetoḥ siddhiḥ svabhāvavinivartanasya te bhavati /
svābhāvyasyāstitvaṃ mamāpi nirhetukaṃ siddham
atha hetorastitvaṃ bhāvanaiḥsvābhāvyamityanupapannam /
loke naiḥsvābhāvyānna hi kaścana vidyate bhāvaḥ
pūrvaṃ cet pratiṣedhaḥ paścāt pratiṣedhyamiti ca nopapannam /
paścādanupapanno yugapacca yataḥ svabhāvo 'san
Original text: Vigrahavyāvartanī · Edition: P.L. Vaidya: Madhyamaka shastra. Darbhanga : Mithila Institute, 1960, pp. 277-295. (Buddhist Sanskrit Texts, 10) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0