Vibhramaviveka · Verses 41-60

yady ālambanarūpāc ca dhīr anyad avabhāsate
tato 'nālambanaiva syāt tasya tallakṣaṇacyuteḥ //

tathā ca tatsvabhāvāyā nārthatattvaviniścayaḥ
sāpekṣāyā api grāhya hīnā sā ced avedikā //

........ ........ //

smṛtitvāśaṅkayā nātra vartamāne na niścayaḥ
vivekāgrahaṇaṃ yasmād dhetubhāve na yujyate //

hetūpaghāte khalu tat tadabhāve sphuṭagrahaḥ
yatnenānupalabdheś ca tadabhāve ca niścayaḥ //

sadṛśādṛṣṭacintādyāḥ smṛtibījasya bodhakāḥ
smarāmīti ca pramoṣāt prāyeṇādhyakṣavibhramaḥ //

ekāntasattve kā bhrāntir asattve kiṃ prakāśatām
dvayānuguṇyād vṛddhānāṃ saṃmatā khyātir anyathā //

yatra na prathate kiñcit tatra tāvan na vibhramaḥ
suṣuptāv iva bhūcchāyā tamo bhāvo yathekṣyate //

dvayor ekasya vā khyātir asamyag vibhramo mataḥ
tatra keyam asamyaktā vijñānastham apāṭavam //

atha sarvaprakārāṇām agrahaḥ kasyacid grahaḥ
vastuno 'tatprakārasya tathā khyātis tu neṣyate //

tatra dūrasthite sūkṣme bhavaty apaṭudarśanam
sāmānyamātrakhyātir vā na bhramaś ca pratīyate //

na ca sarvātmanārthasya jñānaṃ kiñcana bodhakaṃ
sarvavijñānamithyātvam āpannaṃ punar anyathā //

ato nāvartamānatvā jñānāt svapnamatir mṛṣā
vartamānatvabodhāt tu tathaikatvādhiropaṇāt //

mithyā rajatadhīr nātra vivekānavadhāraṇāt
pratyabhijñānavibhrāntau na smṛtitvaṃ na gamyate //

ekasya ca viviktatvād itarasya viviktatā
pratyakṣād avivekāc ca yuktaḥ pratyakṣavibhramaḥ //

syāt smṛtād avivekāc ca smṛtigocaravibhramaḥ
........ ........ //

........ ........
niyatā na pravṛttiḥ syān neṣṭā cet khyātir anyathā //

na dṛśyādṛśyayor bhedaḥ khyātiś cen nepsitātmanaḥ
nanu no viparītārthā dhīḥ pratītivirodhataḥ //

anāśvāsāc ca rajata pratyayo rajate smṛtiḥ
naitan na hi pravarteta śuktikāśakale tadā //

rajate sā pravṛttiś cen na tasyāsaṃnidhānataḥ
asaṃnidhānābodhāc cet pravṛttiniyamaḥ kutaḥ //