Language

ENहिગુ
Scripture Library

Vayu Purana · Verses 41-2

41-2.41.1

//sūta uvāca //
viviktacāruśikharaṃ patritaṃ śaṅkhavarcasam/
kailāsaṃ devabhaktānāmālayaṃ sukṛtātmanām

41-2.42.2

tasya kūṭataṭe ramye madhyame kundasannibhe/
yojanānāṃ śatāyāme pañcāśacca tathāyatam

41-2.41.3

suvarṇamaṇicitrābhi anekābhiralaṃkṛtam/
mahābhavanamālābhirbhūṣitaṃ naikavistaram

41-2.41.4

dhanādhyakṣasya devasya kuberasya mahātmanaḥ/
nagarantadanādhṛṣyamṛddhiyuktaṃ mudāyutam

41-2.41.5

tasya madhye sabhā ramyā nānākanakamaṇḍitā/
vipulā nāma vikhyātā vipulastambhatoraṇā

41-2.41.6

tatra tatpuṣpakaṃ nāma nānāratnavibhūṣitam/
mahāvimānaṃ ruciraṃ sarvakāmaguṇairyutam

41-2.41.7

manojavaṃ kāmagamaṃ hemajālavibhūṣitam/
vāhanaṃ yakṣarājasya kuberasya mahātmanaḥ

41-2.41.8

tatraikapiṅgalo devo mahādevasakhaḥ svayam/
vasati sma sa yakṣendraḥ sarvabhūtanamaskṛtaḥ

41-2.41.9

tatrāpsarogaṇairyyakṣairgandharvaiḥ siddhacāraṇaiḥ/
vasati sma mahātmā'sau kubero devasattamaḥ

41-2.41.10

tatra padmamahāpadmau tathā makarakacchapau/
kumudaḥ śaṅkha nīlau ca nandano nidhisattamaḥ

41-2.41.11

aṣṭāvete'kṣayā divyā dhaneśasya mahātmanaḥ/
mahānidhānāstiṣṭhanti sabhāyāṃ ratnasañcitāḥ

41-2.41.12

tathendrāgniyamādīnāṃ devānāmapsarogaṇaiḥ/
teṣāṃ kailāsa āvāso yatra yakṣeśvaraḥ prabhuḥ

41-2.41.13

kṛtvā pūrvamupasthānaṃ yakṣendrasya mahātmanaḥ/
paścādgacchanti ye yasya vihitāḥ paricārakāḥ

41-2.41.14

tatra mandākinī nāma suramyā vipulodakā/
suvarṇamaṇisopānā nānāpuṣpotkaṭotkaṭā

41-2.41.15

jāmbūnadamayaiḥ padmairgandhasparśaguṇānvitaiḥ/
nīlavaidūryyapatraiśca gandhopaitairmahotpalaiḥ

41-2.41.16

tathā kumudakhaṇḍaiśca mahāpadmairalaṅkṛtā /
yakṣagandharvanārībhirapsarobhiśca śobhitā

41-2.41.17

devadānavagandharvairyakṣarākṣasapannagaiḥ/
upaspṛṣṭajalā ramyā vāpī mandākinī tathā

41-2.41.18

tathā alakanandā ca nandā ca saritāṃ varā /
etaireva guṇairyuktā nadyo devarṣisevitāḥ

41-2.41.19

tasyaiva śailarājasya pūrve kūṭe pariśrutāḥ/
sahasrayojanāyāmāstriṃśadyojana vistarāḥ

41-2.41.20

daśa gandharvanagarāḥ samṛddhyā parayā yutāḥ/
mahābhavanamālābhiranekābhirvibhūṣitāḥ

41-2.41.21

subāhuharikeśādyā ścitrasenajarādayaḥ/
daśa gandharvarājāno dīptavahniparākramāḥ

41-2.41.22

tasyaiva paścime kūṭe kundendusadṛśaprabhe/
nānādhātuśataiścitraiḥ siddha devarṣisevite

41-2.41.23

aśītiyojanāyāmaṃ catvāriṃśatpravistaram/
ekaikayakṣabhavanaṃ mahābhavanamālinam

41-2.41.24

mahāyakṣālayānyatra triṃśadāḍhyāni me śrṛṇu/
mudā'tha paramaddharyā ca saṃyuktāni samantataḥ

41-2.41.25

mahāmālisunetrādyāstathā maṇivarādayaḥ/
udīrṇā yakṣarājānastatra triṃśatsadā babhuḥ

41-2.41.26

ityete kathitā yakṣā vāyvagnisamatejasaḥ/
yeṣāmadhipatirdevaḥ śrīmān vaiśravaṇaḥ prabhuḥ

41-2.41.27

tasyaiva dakṣiṇe pārśve himavatyacalottame/
nikuñjanirjharaguhānaikasānudarītaṭe

41-2.41.28

arṇavādarṇavaṃ yāvat pūrvapaścāyate'cale/
kinnarāṇāṃ puraśataṃ niviṣṭaṃ vai vkacit vkacit

41-2.41.29

naikaśrṛṅgakalāpasya śailarājasya kukṣiṣu/
naranārīpramuditaṃ hṛṣṭapuṣṭajanākulam

41-2.41.30

drumasugrīvasainyādyā bhagadattapuraḥsarāḥ /
yatra rājaśataṃ teṣāṃ dīptānāṃ balaśālinām

41-2.41.31

vivāho yatra rudrasya mahādevyomayā saha/
tapastaptavatī caiva yatra devī varāṅganā

41-2.41.32

kirātarūpiṇā caiva yatra rudreṇa krīḍitam/
yatra caiva kṛtaṃ tābhyāṃ jambūdvīpāvalokanam

41-2.41.33

yatra tāḥ sammudā yuktā nānābhūtagaṇairyutāḥ/
citrapuṣpaphalopetā rudrasyākrīḍabhūmayaḥ

41-2.41.34

hṛṣṭā giridarīvāsāḥ kṛśodaryyo manoramāḥ/
kundaryo yatra kinnaryyo ramante sma sulocanāḥ

41-2.41.35

viśālākṣāstathā yakṣā anyāścāpsarasāṅgaṇāḥ/
gandharvāścāṅgaśālinyo yatra tatra mudā yutāḥ

41-2.41.36

tatraivomāvanaṃ nāma sarvalokeṣu viśrutam/
ardhanārīnaraṃ rupaṃ dhṛtavān yatra śaṃkaraḥ

41-2.41.37

tathā śaravaṇaṃ nāma yatra jātaḥ ṣaḍānanaḥ /
yatra caiva kṛtotsāhaḥ krauñcaśailavanaṃ prati

41-2.41.38

dhvajāpatākinañcaiva kiṅkiṇījālamālinam/
yatra siṃharathaṃ yuktaṃ kārtikeyasya dhīmataḥ

41-2.41.39

citrapuṣpanikuñjasya krauñcasya ca girestaṭe/
devāriskandanaḥ skando yatra śaktiṃ vimuktavān

41-2.41.40

yatrābhiṣiktaśca guhaḥ sendropendraiḥ surottamaiḥ/
senāpatye ca daityārirdvādaśārkapratāpavān

41-2.41.41

bhūtasaṅghāvakīrṇāni etānyanyāni ca dvijāḥ/
tatra tatra kumārasya sthānānyāyatanāni ca

41-2.41.42

tathā pāṇḍuśilā nāma hyākrīḍā krauñcaghātinaḥ/
nānābhūtagaṇākīrṇe pṛṣṭhe himavataḥ śubhe

41-2.41.43

tasya pūrve taṭe ramye siddhāvāsamudāhṛtam/
kalāpagrāmamityevaṃ nāmnā khyātaṃ manīṣibhiḥ

41-2.41.44

mṛkaṇḍasya vasiṣṭhasya bharatasya nalasya ca/
viśvāmitrasya viprarṣestathaivoddālakasya ca

41-2.41.45

anyeṣāñcogratapasāmṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām/
himavatyāśramāṇāñca sahasrāṇi śatāni ca

41-2.41.46

naikasidhdagaṇāvāsaṃ sthānāyatanamaṇḍitam/
yakṣagandharvacaritaṃ nānāmlecchagaṇairyutam

41-2.41.47

nānāratnākarāpūrṇaṃ nānāsattvaniṣevitam/
nānānadīsahasrāṇāṃ sambhavaṃ varaparvatam

41-2.41.48

paścimasyācalendrasya niṣadhasya yathārthavat/
kīrttyamānamaśeṣeṇa viśeṣaṃ śrṛṇuta dvijāḥ

41-2.41.49

vistīrṇe madhyame kūṭe hemadhā tuvibūṣite/
dīptamāyatanaṃ viṣṇoḥ siddharṣigaṇasevitam/
yakṣāpsaraḥsamākīrṇaṃ gandharvagaṇasevitam

41-2.41.50

tatra sākṣānmahādevaḥ pītāmbaradharo hariḥ/
varadaḥ sevyate sirddhairlokakarttā sanātanaḥ

41-2.41.51

tasyaivābyantare kūṭe nānādhātuvibhūṣite/
taṭe niṣadhakūṭasya ślakṣṇacāruśilātale

41-2.41.52

rukmakāñcananiryūhaṃ taptakāñcanatoraṇam/
anekavalabhīkūṭapralolīśatasaṅkaṭam

41-2.41.53

harmyaprāsādamatulaṃ taptakāñcanabhūṣitam/
harmyaprāsādabaddhañca muditañcātivistaram

41-2.41.54

udyānamālākalitaṃ triṃśadyojanamāyatam/
duḥprasahyamamitraistat pūrṇamāśīviṣopamaiḥ/
ulaṅghīnāṃ pramuditaṃ rakṣasāṃ rākṣasaṃ puram

41-2.41.55

tasyaiva dakṣiṇe pārśve naikadaityagaṇālaye/
guhāpraveśaṃ nagaraṃ śailakukṣau durāsadam

41-2.41.56

tathaiva paścime kūṭe pārijātaśiloccaye/
devadānavabhāgānāṃ samṛddhāni purāṇi tu

41-2.41.57

tatra somaśilā nāma girestasya mahātaṭe/
somo yatrāvatarati sadā parvasu parvasu

41-2.41.58

upāsate'tra śrīmantaṃ tārā patimaninditam/
ṛṣikinnaragandharvāḥ sākṣāddevaṃ tamonudam

41-2.41.59

tatraiva cottare kūṭe brahmapārśvamiti smṛtam/
sthānaṃ tatra sureśasya brahmaṇaḥ prathitaṃ divi

41-2.41.60

ijyāpūjānamaskāraistatra siddhāḥ svayambhuvam/
upāsate mahātmānaṃ yakṣagandharvadānavāḥ

41-2.41.61

tathaivāyatanaṃ vahneḥ sarvalokeṣu viśrutam/
tatra vigrahavān vāhniḥ sevyate siddhacāraṇaiḥ

41-2.41.62

tathaiva cottare ramye triśrṛṅge varaparvate/
ṛṣisiddhānucarite nānābhūtagaṇālaye/
puraṃ tat triṣu lokeṣu hemacitrantu viśrutam

41-2.41.63

trayāṇāṃ devamukhyānāṃ trīṇyevāyatanāni ca/
nārāyaṇasyāyatanaṃ pūrvakūṭe dvijottamāḥ /
madhyame brahmaṇaḥ sthānaṃ śaṅkarasya tu paścime

41-2.41.64

daityadānavagandharvairyakṣarākṣasapannagaiḥ/
ijānā abhipūjyante devadevā mahābalāḥ

41-2.41.65

tathā purāṇi ramyāṇi deśe caiva vkacit vkacit/
yakṣagandharvanāgānāṃ triśrṛṅge varaparvate

41-2.41.66

tathaiva cottare deśe cārudhau devaparvate/
anekaśrṛṅgakalite siddhasādhu niṣevite

41-2.41.67

yakṣāṇāṃ kinnarāṇāñca gandharvāṇāṃ sahasraśaḥ/
nāgānāṃ rākṣasānāñca daityānāñca mahābale

41-2.41.68

kūṭe tu madhyame tasya siddhasaṅgha niṣevite/
ramye devarṣicarite ratnadhātuvibhūṣite

41-2.41.69

pajhotpalavanaiḥ phullaiḥ saugandhikavanaistathā/
tathā kumudakhaṇḍaiśca vikacairupaśobhite

41-2.41.70

vihaṅgasaṅghasaṃghuṣṭaṃ nānāsatvaniṣevitam/
haṃsakāraṇḍavākīrṇaṃ mattaṣaṭ‌padasevitam

41-2.41.71

nānāsatvagaṇākīrṇaṃ vihaṅgairupaśobhitam/
cārutīrthasusambādhaṃ triṃśadyojanamaṇḍalam

41-2.41.72

siddhairupaspṛṣṭajalaṃ jaladoṣavivarjitam/
tatrānandajalannāma mahāpuṇyajalaṃ saraḥ

41-2.41.73

tatra nāgapati ścaṇḍa ścaṇḍo nāma durāsadaḥ/
śataśīrṣā mahābhāgo viṣṇucakrāṅkacihnitaḥ/
ityevamaṣṭau vijñeyā vicitrā devaparvatāḥ

41-2.41.74

/
purairāyatanaiḥ puṇyaiḥ puṇyodaiśca sarovaraiḥ/
suvarṇaparvatairnaikaistathā rajataparvataiḥ

41-2.41.75

nānāratnaprabhāsaiśca naikaiśca maṇiparvataiḥ/
haritālaparvatairnaikaistathā hiṅgulakāñcanaiḥ

41-2.41.76

śuddhairmanaḥ śilājālairbhāsvarairaruṇaprabhaiḥ /
nānādhātuvicitraiśca naikaiśca maṇiparvataiḥ

41-2.41.77

pūrṇā vasumatī sarvā giribhirnaikavistaraiḥ/
nadīkandaraśailādyairanekaiścitrasānubhiḥ

41-2.41.78

ityevamacalairyuktairdaityarākṣasasādhubhiḥ/
kinnaroragagandharvairvicitraiḥ siddhacāraṇaiḥ

41-2.41.79

gandharvairapsarobhiśca sevitā naika vistarāḥ/
puṇyakṛdbhiḥ samākīrṇā kesarākṛtayo nagāḥ

41-2.41.80

girijālantu tanmeroḥ siddhalokamiti smṛtam/
citraṃ nānāśrayopetaṃ pracāraṃ sukṛtātmanām

41-2.41.81

nātyugrakarmasiddhānāṃ pratimā madhyamāḥ smṛtāḥ/
sa hi svarga iti khyātaḥ kramastveṣa prakīrtitaḥ

41-2.41.82

caturmahādvīpavatī seyamurvī prakīrtitā //
nānāvarṇapramāṇairhi nānāvarṇabalaistathā

41-2.41.83

nānābhakṣyānnapānaiśca nānācchādanabhūṣaṇaiḥ/
prajāvikārairvividhaiścitrairadhyuṣitaiḥ saha

41-2.41.84

catvāro naikavarṇādyā mahādvīpāḥ pariśrutāḥ/
bhadrāśca bharatāścaiva ketumālāśca paścimāḥ/
uttarāḥ kuravaścaiva kṛtapuṇyapratiśrayāḥ

41-2.41.85

saiṣā caturmahādvīpā nānādvīpasamākulā/
pṛthivī kīrtitā kṛtsnā padmākārā mayā dvijāḥ

41-2.41.86

tadeṣā sāntaradvīpā saśailavanakānanā/
padmetyabhihitā kṛtsnā pṛthivī bahuvistarā

41-2.41.87

sabrahmasadanaṃ lokaṃ sadevāsuramānuṣam/
trilokamiti vikhyātaṃ yatsattvairvyavahāryate

41-2.41.88

candrādityāvataptaṃ yattajjagat parigīyate/
gandhavarṇarasopetaṃ śabdasparśaguṇānvitam

41-2.41.89

taṃ lokapadmaṃ śrutibhiḥ padmamityabhidhīyate/
eṣa sarvapurāṇeṣu kramaḥ supariniścitaḥ

41-2.41

iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte bhuvanavinyāso nāmaikacatvāriṃśo'dhyāyaḥ

Original text: vāyupurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc