Vayu Purana · Verses 3-2
sūta uvāca//
maheśvarāyottamavīryakarmaṇe surarṣabhāyāmitabuddhitejase/
sahasrasūryānalavarccase namastrilokasaṃhāravisṛṣṭaye namaḥ
prajāpatīn lokanamaskṛtāṃ stathā svayambhurudraprabhṛtīn maheśvarān/
bhṛguṃ marīciṃ parameṣṭhinaṃ manuṃ rajastamodharmamathāpi kaśyapam
vasiṣṭhadakṣātripulastyakarddamān ruciṃ vivasvantamathāpi ca kratum/
muniṃ tathaivāṅgirasaṃ prajāpatiṃ praṇamya mūrdhnā pulahaṃ ca bhāvataḥ
tathaiva cukrodhanamekaviṃśatiṃ prajā vivṛddhyārpitakāryaśāsanam/
purātanānapyaparāṃśca śāśvatāṃstathaiva cānyān sagaṇānavasthitān
tathaiva cānyānapi dhairyaśobhino munīn bṛhaspatyuśanaḥpurogamān/
tapaḥśubhācāraṛṣīn dayānvitān praṇamya vakṣye kalipāpanāśinīm
prajāpateḥ sṛṣṭimimāmanuttamāṃ sureśa devarṣigaṇairalaṃkṛtām/
śubāmatulyāmanaghāmṛṣipriyāṃ prajāpatīnāmapi colbaṇārcciṣām
tapobhṛtāṃ brahmadinādikālikīṃ prabhūtamāviṣkṛtapauruṣaśriyam/
śrutau smṛtau ca prasṛtāmudāhṛtāṃ parāṃ parāṇāmanilaprakīrttitām
samāsabandhairniyatairyathātathaṃ viśabdanenāpi manaḥpraharṣiṇīm/
yasyāñca baddhā prathamā pravṛttiḥ prādhānikī ceśvarakāritā ca
yattatsmṛtaṃ kāraṇamaprameyaṃ brahma pradhānaṃ prakṛtiprasūtiḥ/
ātmā guhā yonirathāpi cakṣuḥ kṣetraṃ tataivāmṛtamakṣarañca
śukraṃ tapaḥ sattvamatiprakāśaṃ tadvyaṣṭi nityaṃ puruṣaṃ dvitīyam/
tamaprameyaṃ puruṣeṇa yuktaṃ svayambhuvā lokapitāmahena
utpādakatvādrajasotirekāt kālasya yogānnigamāvadheśca/
kṣetrajñayuktān niyatānvikārān lokasya santānāvivṛddhihetūn/
prakṛtyavasthā suṣuve tathāṣṭau saṅkalpamātreṇa maheśvarasya
devāsurādridrumasāgarāṇāṃ manuprajeśarṣipitṛdvijānām/
piśācayakṣoragarākṣasānāṃ tārāgra hārkkarkṣaniśācarāṇām
māsarttu saṃvatsararātryahānāṃ dikkālayogādiyugāyanānām/
vanauṣadhīnāmapi vīrudhāñca jalaukasāmapsarasāṃ paśūnām
vidyutsarinmeghavihaṅgamānāṃ yatsūkṣmagaṃ yadbhuvi yadviyatstham/
yatsthāvaraṃ yatra yadasti kiñcit sarvasya tasyāsti gatirvibhaktiḥ
chandāṃsi vedāḥ saṛco yajūṃṣi sāmāni somasva tathaiva yajñaḥ/
ājīvyameṣāṃ yadabhīpsitañca devasya tasyaiva ca vai prajāpateḥ
vaivasvatasyāsya manoḥ purastāt sambhū tiruktā prasavaśca teṣām/
yeṣāmidaṃ puṇyakṛtāṃ prasūtyā lokatrayaṃ lokanamaskṛtānām/
sureśadevarṣimanupradhīnāmāpūritañcoparibhūṣitañca
rudrasya śāpāt punarudbhavaśca dakṣasya cāpyatra manuṣyaloke/
vāsaḥ kṣitau vā niyamādbhavasya dakṣasya cātra pratiśāpalābhaḥ
manvantarāṇāṃ parivarttanāni yugeṣu sambhūtivikalpanañca/
ṛṣitvamārṣasya ca saṃpravṛddhiryathā yugādiṣvapi cettadatra
ye dvāpareṣu prathayanti vedān vyāsāśca te'jña kramaśo nibaddhāḥ/
kalpasya saṃkhyā bhuvanasya saṃkhyā brāhmasya cāpyatra dinasya saṃkhyā
aṇḍodbhijasvedajarāyujānāṃ dharmātmanāṃ svarganivāsināṃ vā/
ye yātanāsthānagatāśca jīvāstarkeṇa teṣāmapi ca pramāṇam
ātyantikaḥ prākṛtikaśca yo'yaṃ naimittikaśca pratisargahetuḥ/
bandhaśca mokṣaśca viśiṣya tatra proktā ca saṃsāragatiḥ parā ca
prakṛtyavasthaiṣu ca kāraṇeṣu yāca sthitiryā ca punaḥ pravṛttiḥ/
tacchāstrayuktyā svamatiprayatnāt samastamāviṣkṛtadhīdhṛtibhyaḥ/
viprā ṛṣibhyaḥ samudāhṛtaṃ yadyathātathaṃ tacchṛṇutocyamānam
iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte sṛṣṭiprakaraṇaṃ nāma tṛtīyo'dhyāyaḥ
Original text: vāyupurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0