Language

ENहिગુ
Scripture Library

Vayu Purana · Verses 3-2

3-2.1

sūta uvāca//
maheśvarāyottamavīryakarmaṇe surarṣabhāyāmitabuddhitejase/
sahasrasūryānalavarccase namastrilokasaṃhāravisṛṣṭaye namaḥ

3-2.2

prajāpatīn lokanamaskṛtāṃ stathā svayambhurudraprabhṛtīn maheśvarān/
bhṛguṃ marīciṃ parameṣṭhinaṃ manuṃ rajastamodharmamathāpi kaśyapam

3-2.3

vasiṣṭhadakṣātripulastyakarddamān ruciṃ vivasvantamathāpi ca kratum/
muniṃ tathaivāṅgirasaṃ prajāpatiṃ praṇamya mūrdhnā pulahaṃ ca bhāvataḥ

3-2.4

tathaiva cukrodhanamekaviṃśatiṃ prajā vivṛddhyārpitakāryaśāsanam/
purātanānapyaparāṃśca śāśvatāṃstathaiva cānyān sagaṇānavasthitān

3-2.5

tathaiva cānyānapi dhairyaśobhino munīn bṛhaspatyuśanaḥpurogamān/
tapaḥśubhācāraṛṣīn dayānvitān praṇamya vakṣye kalipāpanāśinīm

3-2.6

prajāpateḥ sṛṣṭimimāmanuttamāṃ sureśa devarṣigaṇairalaṃkṛtām/
śubāmatulyāmanaghāmṛṣipriyāṃ prajāpatīnāmapi colbaṇārcciṣām

3-2.7

tapobhṛtāṃ brahmadinādikālikīṃ prabhūtamāviṣkṛtapauruṣaśriyam/
śrutau smṛtau ca prasṛtāmudāhṛtāṃ parāṃ parāṇāmanilaprakīrttitām

3-2.8

samāsabandhairniyatairyathātathaṃ viśabdanenāpi manaḥpraharṣiṇīm/
yasyāñca baddhā prathamā pravṛttiḥ prādhānikī ceśvarakāritā ca

3-2.9

yattatsmṛtaṃ kāraṇamaprameyaṃ brahma pradhānaṃ prakṛtiprasūtiḥ/
ātmā guhā yonirathāpi cakṣuḥ kṣetraṃ tataivāmṛtamakṣarañca

3-2.10

śukraṃ tapaḥ sattvamatiprakāśaṃ tadvyaṣṭi nityaṃ puruṣaṃ dvitīyam/
tamaprameyaṃ puruṣeṇa yuktaṃ svayambhuvā lokapitāmahena

3-2.11

utpādakatvādrajasotirekāt kālasya yogānnigamāvadheśca/
kṣetrajñayuktān niyatānvikārān lokasya santānāvivṛddhihetūn/
prakṛtyavasthā suṣuve tathāṣṭau saṅkalpamātreṇa maheśvarasya

3-2.12

devāsurādridrumasāgarāṇāṃ manuprajeśarṣipitṛdvijānām/
piśācayakṣoragarākṣasānāṃ tārāgra hārkkarkṣaniśācarāṇām

3-2.13

māsarttu saṃvatsararātryahānāṃ dikkālayogādiyugāyanānām/
vanauṣadhīnāmapi vīrudhāñca jalaukasāmapsarasāṃ paśūnām

3-2.14

vidyutsarinmeghavihaṅgamānāṃ yatsūkṣmagaṃ yadbhuvi yadviyatstham/
yatsthāvaraṃ yatra yadasti kiñcit sarvasya tasyāsti gatirvibhaktiḥ

3-2.15

chandāṃsi vedāḥ saṛco yajūṃṣi sāmāni somasva tathaiva yajñaḥ/
ājīvyameṣāṃ yadabhīpsitañca devasya tasyaiva ca vai prajāpateḥ

3-2.16

vaivasvatasyāsya manoḥ purastāt sambhū tiruktā prasavaśca teṣām/
yeṣāmidaṃ puṇyakṛtāṃ prasūtyā lokatrayaṃ lokanamaskṛtānām/
sureśadevarṣimanupradhīnāmāpūritañcoparibhūṣitañca

3-2.17

rudrasya śāpāt punarudbhavaśca dakṣasya cāpyatra manuṣyaloke/
vāsaḥ kṣitau vā niyamādbhavasya dakṣasya cātra pratiśāpalābhaḥ

3-2.18

manvantarāṇāṃ parivarttanāni yugeṣu sambhūtivikalpanañca/
ṛṣitvamārṣasya ca saṃpravṛddhiryathā yugādiṣvapi cettadatra

3-2.19

ye dvāpareṣu prathayanti vedān vyāsāśca te'jña kramaśo nibaddhāḥ/
kalpasya saṃkhyā bhuvanasya saṃkhyā brāhmasya cāpyatra dinasya saṃkhyā

3-2.20

aṇḍodbhijasvedajarāyujānāṃ dharmātmanāṃ svarganivāsināṃ vā/
ye yātanāsthānagatāśca jīvāstarkeṇa teṣāmapi ca pramāṇam

3-2.21

ātyantikaḥ prākṛtikaśca yo'yaṃ naimittikaśca pratisargahetuḥ/
bandhaśca mokṣaśca viśiṣya tatra proktā ca saṃsāragatiḥ parā ca

3-2.22

prakṛtyavasthaiṣu ca kāraṇeṣu yāca sthitiryā ca punaḥ pravṛttiḥ/
tacchāstrayuktyā svamatiprayatnāt samastamāviṣkṛtadhīdhṛtibhyaḥ/
viprā ṛṣibhyaḥ samudāhṛtaṃ yadyathātathaṃ tacchṛṇutocyamānam

3-2.3

iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte sṛṣṭiprakaraṇaṃ nāma tṛtīyo'dhyāyaḥ

Original text: vāyupurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc