Vayu Purana · Chapter 3
sūta uvāca//
saptame tvatha paryāye manorvaivasvatasya ha/
mārīcātkaśyapāddevā jajñire paramarṣayaḥ
ādityā vasavo rudrāḥ sādhyā viśve marudgaṇāḥ/
bhṛgavo'ṅgirasaścaiva hyaṣṭau devagaṇāḥ smṛtāḥ
ādityā maruto rudrā vijñeyāḥ kaśyapātmajāḥ/
sādhyāśca vasavo viśve dharmaputrāstrayo gaṇāḥ
bhṛgostu bhārgavo devo hyaṅgiro'ṅgirasaḥ sutaḥ /
vaivasvate'ntere hyasmin nityaṃ te chandajāḥ surāḥ
eṣa sargastu mārīco vijñeyaḥ sāmprataḥ śubhaḥ/
tejasvī sāmpratasteṣāmindro nāmnā mahābalaḥ
atītānāgatā ye ca varttante ye ca sāmpratam/
sarve manvantarendrāstu vijñeyāstulyalakṣaṇāḥ
bhūtabhavyabhavannāthaḥ sahasrākṣaḥ purandaraḥ /
maghavantaśca te sarve śrṛṅgiṇo vajrapāṇayaḥ/
sarvaiḥ kratuśateneṣṭaṃ pṛthak śataguṇena tu
trailokye yāni sattvāni gatimantyabalāni ca/
abhibhūyāvatiṣṭhante dharmādyaiḥ kāraṇairapi
tejasā tapasā buddhyā balaśrutaparākramaiḥ/
bhūtabhavyabhavannāthā yathā te prabhaviṣṇavaḥ/
etatsarvaṃ pravakṣyāmi bruvato menibodhata
bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ tat smṛtaṃ lokatrayaṃ dvijaiḥ/
bhūrloko'yaṃ smṛto bhūmirantarikṣaṃ bhuvaṃ smṛtam /
bhavyaṃ smṛtaṃ divaṃ hyetatteṣāṃ vakṣyāmi sādhanam
dhyāyatā putrakāmena brahmaṇāgre vibhāṣitam/
bhūriti vyāhṛtaṃ pūrvaṃ bhūrloko'yamabhūttadā
bhūte'smin bhavadityuktaṃ dvitīyaṃ brahmaṇā punaḥ/
bhavatvāddarśanatvācca bhūrloko'yamabhūttataḥ/
ato'yaṃ prathamo loko bhūtatvādbhūrdvijaiḥ smṛtaḥ
bhūte'smin bhavadityuktaṃ dvitīyaṃ brahmaṇā punaḥ/
bhavatyutpadyamānena kālaśabdo'yamucyate
bhavanāttu bhuvarloko niruktajñairnirucyate/
antarikṣaṃ bhuvastasmād dvitīyo loka ucyate
utpanne tu bhuvarloke tṛtīyaṃ brahmaṇā punaḥ /
bhavyeti vyāhṛtaṃ yasmādbhavyo lokastadā'bhavat
anāgate bhavya iti śabda eṣa vibhāvyate/
tasmādbhavyo hyasau loko nāmatastu divaṃ smṛtam
svarityuktaṃ tṛtīyo'nyo bhāvyo lokastadābhavat/
bhāvya ityeṣa dhāturvai bhāvye kāle vibhāvyate
bhūritīyaṃ smṛtā bhūmirantarikṣaṃ bhuvaṃ smṛtam/
divaṃ smṛtaṃ tathā bhāvyaṃ trailokyasyaiṣa saṃgrahaḥ
trailokyayuktairvyāhāraistisro vyāhṛtayo'bhavan/
nātha ityeṣa dhāturvai dhātujñaiḥ pālane smṛtaḥ
yasmādbhūtasya lokasya bhavyasya bhavatastadā/
lokatrayasya nāthāste tasmādindrā dvijaiḥ smṛtāḥ
pradhānabhūtā devendrā guṇa bhūtāstathaiva ca/
manvantareṣu ye devā yajñabhājo bhavanti hi
yakṣagandharvarakṣāṃsi piśācoragadānavāḥ/
mahimānaḥ smṛtā hyete devandrāṇāntu sarvaśaḥ
devendrā guravo nāthā rājānaḥ pitaro hi te /
rakṣantīmāḥ prajāḥ sarvā dharmeṇeha surottamāḥ
ityetallakṣaṇaṃ proktaṃ devendrāṇāṃ samāsataḥ/
saptarṣīn sampravakṣyāmi sāmprataṃ ye divi sthitāḥ
gādhijaḥ kauśiko dhīmān viśvāmitro mahātapāḥ/
bhārgavo jamadagniśca ūruputraḥ pratāpavān
bṛhaspatisutaścāpi bhāradvājo mahātapāḥ/
autathyo gautamo vidvāñcharadvānnāma dhārmikaḥ
svāyambhuvo'trirbhagavān brahmako śastu pañcamaḥ/
ṣaṣṭho vāsiṣṭhaputrastu vasumān lokaviśrutaḥ
vatsāraḥ kāśyapaścaiva saptaite sādhusammatāḥ/
ete saptarṣayaḥ siddhā varttante sāmprate'ntare
ikṣvākuścaiva nābhāgo dhṛṣṭaḥ śaryātireva ca/
nariṣyantaśca vikhyāto nābha uddiṣṭa eva ca
karuṣaśca pṛṣadhraśca vasumānnavamaḥ smṛtaḥ/
manorvaivastasyaite nava putrāḥ prakīrttitāḥ /
kīrttitā vai mayā hyete saptamañcaitadantaram
ityeṣa vai mayā pādo dvitīyaḥ kathito dvijāḥ/
vistareṇānupūrvyā ca bhūyaḥ kiṃ varṇayāmyaham
iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte vaivasvatasargavarṇanaṃ nāma tṛtīyo'dhyāyaḥ
Original text: vāyupurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0