Language

ENहिગુ
Scripture Library

Vayu Purana · Chapter 3

3.3.1

sūta uvāca//
saptame tvatha paryāye manorvaivasvatasya ha/
mārīcātkaśyapāddevā jajñire paramarṣayaḥ

3.3.2

ādityā vasavo rudrāḥ sādhyā viśve marudgaṇāḥ/
bhṛgavo'ṅgirasaścaiva hyaṣṭau devagaṇāḥ smṛtāḥ

3.3.3

ādityā maruto rudrā vijñeyāḥ kaśyapātmajāḥ/
sādhyāśca vasavo viśve dharmaputrāstrayo gaṇāḥ

3.3.4

bhṛgostu bhārgavo devo hyaṅgiro'ṅgirasaḥ sutaḥ /
vaivasvate'ntere hyasmin nityaṃ te chandajāḥ surāḥ

3.3.5

eṣa sargastu mārīco vijñeyaḥ sāmprataḥ śubhaḥ/
tejasvī sāmpratasteṣāmindro nāmnā mahābalaḥ

3.3.6

atītānāgatā ye ca varttante ye ca sāmpratam/
sarve manvantarendrāstu vijñeyāstulyalakṣaṇāḥ

3.3.7

bhūtabhavyabhavannāthaḥ sahasrākṣaḥ purandaraḥ /
maghavantaśca te sarve śrṛṅgiṇo vajrapāṇayaḥ/
sarvaiḥ kratuśateneṣṭaṃ pṛthak śataguṇena tu

3.3.8

trailokye yāni sattvāni gatimantyabalāni ca/
abhibhūyāvatiṣṭhante dharmādyaiḥ kāraṇairapi

3.3.9

tejasā tapasā buddhyā balaśrutaparākramaiḥ/
bhūtabhavyabhavannāthā yathā te prabhaviṣṇavaḥ/
etatsarvaṃ pravakṣyāmi bruvato menibodhata

3.3.10

bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ tat smṛtaṃ lokatrayaṃ dvijaiḥ/
bhūrloko'yaṃ smṛto bhūmirantarikṣaṃ bhuvaṃ smṛtam /
bhavyaṃ smṛtaṃ divaṃ hyetatteṣāṃ vakṣyāmi sādhanam

3.3.11

dhyāyatā putrakāmena brahmaṇāgre vibhāṣitam/
bhūriti vyāhṛtaṃ pūrvaṃ bhūrloko'yamabhūttadā

3.3.12

bhūte'smin bhavadityuktaṃ dvitīyaṃ brahmaṇā punaḥ/
bhavatvāddarśanatvācca bhūrloko'yamabhūttataḥ/
ato'yaṃ prathamo loko bhūtatvādbhūrdvijaiḥ smṛtaḥ

3.3.13

bhūte'smin bhavadityuktaṃ dvitīyaṃ brahmaṇā punaḥ/
bhavatyutpadyamānena kālaśabdo'yamucyate

3.3.14

bhavanāttu bhuvarloko niruktajñairnirucyate/
antarikṣaṃ bhuvastasmād dvitīyo loka ucyate

3.3.15

utpanne tu bhuvarloke tṛtīyaṃ brahmaṇā punaḥ /
bhavyeti vyāhṛtaṃ yasmādbhavyo lokastadā'bhavat

3.3.16

anāgate bhavya iti śabda eṣa vibhāvyate/
tasmādbhavyo hyasau loko nāmatastu divaṃ smṛtam

3.3.17

svarityuktaṃ tṛtīyo'nyo bhāvyo lokastadābhavat/
bhāvya ityeṣa dhāturvai bhāvye kāle vibhāvyate

3.3.18

bhūritīyaṃ smṛtā bhūmirantarikṣaṃ bhuvaṃ smṛtam/
divaṃ smṛtaṃ tathā bhāvyaṃ trailokyasyaiṣa saṃgrahaḥ

3.3.19

trailokyayuktairvyāhāraistisro vyāhṛtayo'bhavan/
nātha ityeṣa dhāturvai dhātujñaiḥ pālane smṛtaḥ

3.3.20

yasmādbhūtasya lokasya bhavyasya bhavatastadā/
lokatrayasya nāthāste tasmādindrā dvijaiḥ smṛtāḥ

3.3.21

pradhānabhūtā devendrā guṇa bhūtāstathaiva ca/
manvantareṣu ye devā yajñabhājo bhavanti hi

3.3.22

yakṣagandharvarakṣāṃsi piśācoragadānavāḥ/
mahimānaḥ smṛtā hyete devandrāṇāntu sarvaśaḥ

3.3.23

devendrā guravo nāthā rājānaḥ pitaro hi te /
rakṣantīmāḥ prajāḥ sarvā dharmeṇeha surottamāḥ

3.3.24

ityetallakṣaṇaṃ proktaṃ devendrāṇāṃ samāsataḥ/
saptarṣīn sampravakṣyāmi sāmprataṃ ye divi sthitāḥ

3.3.25

gādhijaḥ kauśiko dhīmān viśvāmitro mahātapāḥ/
bhārgavo jamadagniśca ūruputraḥ pratāpavān

3.3.26

bṛhaspatisutaścāpi bhāradvājo mahātapāḥ/
autathyo gautamo vidvāñcharadvānnāma dhārmikaḥ

3.3.27

svāyambhuvo'trirbhagavān brahmako śastu pañcamaḥ/
ṣaṣṭho vāsiṣṭhaputrastu vasumān lokaviśrutaḥ

3.3.28

vatsāraḥ kāśyapaścaiva saptaite sādhusammatāḥ/
ete saptarṣayaḥ siddhā varttante sāmprate'ntare

3.3.29

ikṣvākuścaiva nābhāgo dhṛṣṭaḥ śaryātireva ca/
nariṣyantaśca vikhyāto nābha uddiṣṭa eva ca

3.3.30

karuṣaśca pṛṣadhraśca vasumānnavamaḥ smṛtaḥ/
manorvaivastasyaite nava putrāḥ prakīrttitāḥ /
kīrttitā vai mayā hyete saptamañcaitadantaram

3.3.31

ityeṣa vai mayā pādo dvitīyaḥ kathito dvijāḥ/
vistareṇānupūrvyā ca bhūyaḥ kiṃ varṇayāmyaham

3.3

iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte vaivasvatasargavarṇanaṃ nāma tṛtīyo'dhyāyaḥ

Original text: vāyupurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc