Language

ENहिગુ
Scripture Library

Vayu Purana · Verses 2-2

2-2.1

śuka uvāca//
pratyabruvan punaḥ sūtamṛṣayaste tapodhanāḥ/
kutra satraṃ samabhavat teṣāmadbhutakarmaṇām

2-2.2

kiyantaṃ caiva tatkālaṃ kathaṃ ca samavarttata/
ācacakṣa purāṇaṃ ca kathaṃ tebhyaḥ prabhañcanaḥ

2-2.3

ācakṣva vistareṇedaṃ paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ/
iti sannoditaḥ sūtaḥ pratyuvāca śubhaṃ vacaḥ

2-2.4

śrṛṇudhvaṃ yatra te dhīrā ījire satramuttamam/
yāvantaṃ cābhavat kālaṃ yathā ca samavartata

2-2.5

sisṛkṣamāṇā viśvaṃ hi yatra viśvasṛjaḥ purā/
satraṃ hi ījire puṇyaṃ sahasraṃ parivatsarān

2-2.6

tapo gṛhapatiryatra brahmā brahmā'bhavat svayam/
ilāyā yatra patnītvaṃ śāmitraṃ yatra buddhimān/
mṛtyuścakre mahātejāstasmin satre mahātmanām

2-2.7

vibudhā ījire tatra sahasraṃ prativatsarān/
bhramato dharmacakrasya yatra nemiraśīryata/
karmaṇā tena vikhyāta naimiṣaṃ munipūjitam

2-2.8

yatra sā gomatī puṇyā siddhacāraṇa sevitā/
rohiṇī suṣuve tatra tataḥ saumyo'bhavat sutaḥ

2-2.9

śaktirjyeṣṭhaḥ samabhavadvasiṣṭhasya mahātmanaḥ/
arundhatyāḥ sutā yatra śatamuttamatejasaḥ

2-2.10

kalmāṣapādo nṛpatiryatra śaptaśca śaktinā/
yatra vairaṃ samabhavadviśvāmitravasiṣṭhayoḥ

2-2.11

adṛśyantyāṃ samabhavanmuniryatra parāśaraḥ/
parābhavo vasiṣṭhasya yasmin jāte'pyavarttata

2-2.12

tatra te ījire satraṃ naimiṣe brahmavādinaḥ/
naimiṣe ījire yatra naimiṣeyāstataḥ smṛtāḥ

2-2.13

tatsatramabhavatteṣāṃ samā dvādaśa dhīmatām/
purūravasi vikrānte praśāsati vasundharām

2-2.14

aṣṭādaśa samudrasya dvīpānaśnan purūravāḥ/
tutoṣa naiva ratnānāṃ lobhāditi hi naḥ śrutam

2-2.15

urvaśī cakame yaṃ ca devahūtipraṇoditā/
ājahāra ca tatsatraṃ svarveśyāsahasaṅgataḥ

2-2.16

tasminnarapatau satraṃ naimiṣeyāḥ pracakrire/
yaṃ garbhe suṣuve gaṅgā pāvakāddīptatejasam/
tadulbaṃ parvate nyastaṃ hiraṇyaṃ pratyapadyata

2-2.17

hiraṇmayaṃ tataścakre yajñavāṭaṃ mahātmanām/
viśvakarmā svayaṃ devo bhāvayan lokabhāvanam

2-2.18

bṛhaspatistatastatra teṣāmamitatejasām/
ailaḥ purūravā bheje taṃ deśaṃ mṛgayāṃ caran

2-2.19

taṃ dṛṣṭvā mahadāścāryaṃ yajñavāṭaṃ hiraṇmayam/
lobhena hatavijñānastadādātuṃ pracakrame

2-2.20

naimiṣeyāstatastasya cukrudhurnṛpaterbhṛśam/
nijaghnuścāpi saṃkruddhāḥ kuśavajrairmanīṣiṇaḥ/
tato niśānte rājānaṃ munayo daivanoditāḥ

2-2.21

kuśavajrairviniṣpiṣṭaḥ sa rājā vyajahāttanum /
aurvaśeyaṃ tatastasya putrañcakrurnṛpaṃ bhuvi

2-2.22

nahuṣasya mahātmānaṃ pitaraṃ yaṃ pracakṣate/
sa teṣu varttate samyag dharmaśīlo mahīpatiḥ/
āyurārogyamatyugraṃ tasmin sa narasattamaḥ

2-2.23

sāntvayitvā ca rājānaṃ tato brahmavidāṃ varāḥ/
satramārebhire karttuṃ yathāvaddharmabhūtaye

2-2.24

babhūva satraṃ tatteṣāṃ bahvāścaryaṃ mahātmanām/
viśvaṃ sisṛkṣamāṇānāṃ purā viśvasṛjāmiva

2-2.25

vaikhānasaiḥ priyasakhairvālakhilyairmarīcikaiḥ/
anyaiśca munibhirjuṣṭaṃ sūryavaiśvānaraprabhaiḥ

2-2.26

pitṛdevāpsaraḥsiddhairgandharvoragacāraṇaiḥ/
sambhāraistu śubhairjuṣṭaṃ tairevendrasado yathā

2-2.27

stotrasatragrahairdevān pitṛn pitryaiśca karmabhiḥ/
ānarcuśca yathājāti gandharvādīn yathāvidhi

2-2.28

ārādhayitumicchantastataḥ karmāntareṣvatha/
jaguḥ sāmāni gandharvā nanṛtuścāpsarogaṇāḥ

2-2.29

vyājahurmunayo vācaṃ citrākṣarapadāṃ śubhām/
mantrāditattvavidvāṃso jagaduśca parasparam

2-2.30

vitaṇḍāvacanāścaike nijaghnuḥ prativādinaḥ/
ṛṣayastatra vidvāṃsaḥ sāṅkhyārthanyāyakovidāḥ

2-2.31

na tatra duritaṃ kiṃcidvidadhurbrahmarākṣasāḥ/
na ca yajñahano daityā na ca yajñamuṣo'surāḥ

2-2.32

prāyaścittaṃ duriṣṭaṃ vā na tatra samajāyata/
śaktiprajñā kriyāyogairvidhirāsīt svanuṣṭhitaḥ

2-2.33

evaṃ vitenire satraṃ dvādaśābdaṃ manīṣiṇaḥ/
bhṛgvādyā ṛṣayo dhīrā jyotiṣṭomān pṛthak pṛthak/
cakrire pṛṣṭhagamanān sarvānayutadakṣiṇān

2-2.34

samāptayajñāste sarve vāyumeva mahādhipam/
papracchuramitātmānaṃ bhavadbhiryadahaṃ dvijāḥ/
praṇoditaśca vaṃśārthaṃ sa ca tānabravītprabhuḥ

2-2.35

śiṣyaḥ svayambhuvo devaḥ sarvapratyakṣadṛgvaśī/
aṇimādibhiraṣṭābhiraiśvaryairyaḥ samanvitaḥ

2-2.36

tiryagyonyādibhirdharmaiḥ sarvalokānbibhartti yaḥ/
saptaskandhādikaṃ śaśvat plavate yojanādvaraḥ

2-2.37

viṣaye niyatā yasya saṃsthitāḥ saptakā gaṇāḥ/
vyūhāṃstrayāṇāṃ bhūtānāṃ kurvan yaśca mahābalaḥ/
tejasaścāttyupadhyānandadhātīmaṃ śarīriṇam

2-2.38

prāṇādyā vṛttayaḥ pañca karaṇānāṃ ca vṛttibhiḥ/
preryamāṇāḥ śarīrāṇāṃ kurvate yāstu dhāraṇam

2-2.39

ākāśayonirhi guṇaḥ śabdasparśasamanvitaḥ/
taijasaprakṛtiścokto'pyayaṃ bhāvo manīṣibhiḥ

2-2.40

tatrābhi mānī bhagavān vāyuścātikriyātmakaḥ/
vātāraṇiḥ samākhyātaḥ śabdaśāstraviśāradaḥ

2-2.41

bhāratyā ślakṣṇayā sarvān munīn prahlādayanniva/
purāṇajñaḥ sumanasaḥ purāṇāśrayayuktayā

2-2.2

iti śrīvāyumahāpurāṇe vāyuprokte dvādaśavārṣikasatranirūpaṇaṃ nāma dvitīyo'dhyāyaḥ

*
१.२.६ tapo gṛhapatiḥ -- dra. pañcaviṃśa brāhmaṇam २५.१८

Original text: vāyupurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc