Varaha Purana · Chapter 151

atha lohārgalamāhātmyam //
sūta uvāca //
sānandūrasya māhātmyametacchrutvā vasundharā //
kṛtāñjalipuṭā bhūtvā varāhaṃ punarabravīt

dharaṇyuvāca //
śrutametajjagannātha viṣṇo guhyamanuttamam //
yacchrutvā sumahābhāga jātā'smi vigatajvarā

aparaṃ vā'sti cetkiṃcidguhyaṃ kṣetraṃ śubhāvaham //
sānandūrātparaṃ guhyaṃ kṣetramasti na vā param

surakaraṇa nṛsiṃha lokanātha yutasasurasuradhīra devavīra //
kamaladalasahasranetra rūpo jayati kṛtāntasamānakālarūpaḥ

gadgadaṃ vacanaṃ śrutvā pṛthivyāḥ sa janārdanaḥ //
uvāca madhuraṃ vākyaṃ sarvalokārttihā hariḥ

śrīvarāha uvāca //
śṛṇu devi ca tattvena yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi //
guhyamanyatpravakṣyāmi madvrataḥ karmaṇo janiḥ

tataḥ siddhavaṭe gatvā triṃśadyojanadūrataḥ //
mlecchamadhye varārohe himavantaṃ samāśritam

tatra lohārgale kṣetre nivāso vihitaḥ śubhaḥ //
guhyaṃ paṃcadaśāyāmaṃ samantātpañcayojanam

durgamaṃ duḥsahaṃ caiva pāpaiḥ sarvatra veṣṭitam //
sulabhaṃ puṇyayuktānāṃ mama cintānusāriṇām

tatra tiṣṭhāmyahaṃ bhadre udīcīṃ diśamāśritaḥ //
hiraṇyapratimāṃ kṛtvā jātarūpāṃ na saṃśayaḥ

tato me dānavāḥ sarve kramanto lokamuttamam //
mayā caivāntaraṃ kṛtvā kṛtvā māyāṃ ca vaiṣṇavīm

tatra brahmā ca rudrāśca skandendro samurudgaṇāḥ //
ādityā vasavo vāyuraśvinau ca mahaujasam

somo bṛhaspatiścaiva ye cānye vai divaukasaḥ //
teṣāṃ caivārgalaṃ dattvā cakraṃ gṛhya mahaujasam

śatakoṭisahasrāṇi śīghrameva nipātitam //
tataśca devatāḥ sarvāstuṣyamāṇā itastataḥ

evaṃ lohārgalaṃ nāma kṣetraṃ caiva mayā kṛtam //
tato devāsure yuddhe hatvā tridaśakaṇṭakān

teṣāṃ saṃsthāpanaṃ tatra kṛtaṃ caiva mahaujasām //
yo māṃ paśyati tatrasthaṃ prayatnena kadācana

sopi bhāgavato bhūme bhavatyeva suniṣṭhitaḥ //
tasminkuṇḍe tu suśroṇi yaḥ snāti niyato naraḥ

upoṣya ca trirātraṃ tu vidhidṛṣṭena karmaṇā //
tataḥ svargasahasreṣu modate nātra saṃśayaḥ

athātra muṃcate prāṇānsvakarmapariniṣṭhitaḥ //
sarvānsvargānparityajya mama lokaṃ prapadyate

anyacca te pravakṣyāmi yatra tatparamādbhutam //
lokavismāpanārthāya mayā tatra ca yatkṛtam

caturviṃśatidvādaśyāṃ māsena vidhinā mama //
baliḥ pradīyate tatra sarvakāmaviśodhanaḥ

aśvo me kalpitastatra sarvaratnavibhūṣitaḥ //
śvetaḥ kumudavarṇābhaḥ śaṅkhakundasamaprabhaḥ

mārgaṇā me dhanustatra akṣasūtraṃ kamaṇḍaluḥ //
āsanaṃ vitataṃ divyaṃ dīyate'śvopari sthiram

śvetaparvatamāruhya patamānaḥ kurūnbahūn //
patitastatra dṛśyeta kṣataṃ tatra na dṛśyate

anekānyeva rūpāṇi pātayitvā nabhastalāt //
śānto dāntaḥ parikliṣṭaḥ sa cāśvo divi varttate

sūta uvāca //
tato bhūmyā vacaḥ śrutvā brahmaputro mahāmuniḥ //
vismayaṃ paramaṃ prāpto viṣṇumāyopabṛṃhitaḥ

tataḥ sa vismayāviṣṭo brahmaputro mahāmatiḥ //
sanatkumāro bhagavānpunarevamabhāṣata

sanatkumāra uvāca //
dhanyāsi devi suśroṇi supuṇyāsi varānane //
devi yallokanāthasya sākṣāddarśanamāgatā

padmapatraviśālākṣo yattvayā paribhāṣitaḥ //
tenoktaṃ śaṃsa sakalaṃ sarveṣāṃ sukhavarddhanam

yathā yathā vadasi ca dharmasaṃhitaṃ guhyaṃ paraṃ devavarapraṇītam //
guṇottamaṃ kāraṇasamprayuktaṃ tathā tathā bhāvayase mano mama

tataḥ sa puṇḍarīkākṣaḥ kimācaṣṭa tataḥ param //
karmaṇā vidhidṛṣṭena sarvabhāgavatapriyaḥ

( sūtauvāca) //
tasya tadvacanaṃ śrutvā kumārasya mahaujasaḥ //
uvāca madhuraṃ vākyamābhāṣya brahmaṇaḥ sutam

śṛṇu vatsa jagannātho yathā māmāha coditaḥ //
śrīvarāha uvāca //
evaṃ tatraiva karmāṇi kriyante vidhipūrvakam

śodhakāni ca pāpānāṃ mṛdūni ca śubhāni ca //
aśvānāṃ tatkulīnānāmāvahanti sumadhyame

nānyaṃ vahanti te cāśvā mama vāhā duratyayāḥ//
kuṇḍaṃ paṃcasaro nāma guhyaṃ kṣetraṃ paraṃ mama

caturdhārāḥ patantyatra śaṅkhavarṇā manojavāḥ //
tatra snānaṃ tu kurvīta caturbhaktoṣito naraḥ

lokaṃ caitrāṅgadaṃ gatvā gandharvaiḥ saha modate //
atha cenmuñcate prāṇāṃstasminkṣetre pare mama

gandharvalokamutsṛjya mama lokaṃ sa gacchati //
tato nāradakuṇḍe tu mama kṣetre pare mahat

paṃca dhārāḥ patantyatra tālavṛkṣasamopamāḥ //
tatra snānaṃ tu kurvīta ekabhaktoṣito naraḥ

devarṣināradaṃ paśyenmodate tena vai samam //
athātra muṃcate prāṇānmama guhyaviniścitaḥ

pramucya nāradaṃ dvivyaṃ mamalokaṃ ca gacchati //
tato vasiṣṭhakuṇḍaṃ tu tasminkṣetraṃ paraṃ mama

dhārāḥ patanti tisrastu na sthūlā nāti vai kṛśāḥ //
tatrābhiṣekaṃ kurvīta paṃca kāloṣito naraḥ

vāsiṣṭhaṃ lokamāsādya modate nātra saṃśayaḥ //
athātra muṃcate prāṇānmama karmasu niṣṭhitaḥ///४३
vāsiṣṭhaṃ lokamutsṛjya mama lokaṃ prapadyate //
paṃcakuṇḍeti vikhyātaṃ tasminkṣetre paraṃ mama

paṃca dhārāḥ patantyatra himakūṭaviniḥsṛtāḥ //
tatrābhiṣekaṃ kurvīta paṃcakāloṣito naraḥ

sa tatra gacchedvai bhūme yatra paṃcaśikho muniḥ //
athātra muṃcate prāṇānmama bhakto jitendriyaḥ

paṃcacūḍaṃ samutsṛjya sa yāti paramāṃ gatim //
saptarṣikuṇḍaṃ vikhyātamasminkṣetre paraṃ mama

sapta dhārāḥ patantyatra himavatparvatasthitāḥ //
tatrābhiṣekaṃ kurvīta saptabhaktoṣito naraḥ

modate ṛṣilokeṣu ṛṣikanyābhisaṃvṛtaḥ //
athātra muṃcate prāṇānrāgalobhavivarjitaḥ

saptarṣīnsa samutsṛjya modate mama saṃsthitaḥ //
śarabhaṅgasya kuṇḍaṃ vai kṣetre guhyaṃ pare mama

tatra dhārā patatyekā śarabhaṅgaśritā nadī //
snānaṃ yastatra kurvīta ṣaṣṭhabhaktoṣito naraḥ

modate tasya lokeṣu ṛṣikanyāpramoditaḥ //
athātra muṃcate prāṇānsarvasaṅgavivajjitaḥ

śarabhaṅgaṃ samutsṛjya mama loke mahīyate //
kuṇḍamagnisaro nāma sarvamāyābhisaṃvṛtam

bhūmiṃ nītvā jalaṃ tatra tiṣṭhatyeva varānane //
tatra snānaṃ prakurvīta cāṣṭakāloṣito naraḥ

gacchatyaṅgiraso lokaṃ sukhabhāgī na saṃśayaḥ //
athātra muṃcate prāṇānmama karmaparāyaṇaḥ

agnilokaṃ samutsṛjya mama lokaṃ sa gacchati //
kuṇḍaṃ bṛhaspaterbhūme sarvavedodakāśritam

dhārā caikā patatyatra himakūṭasamāśritā //
tatra snānaṃ prakurvīta ṣaṣṭhakāloṣito naraḥ

gatvā bṛhaspaterlokaṃ munikanyābhimoditaḥ //
athātra muṃcate prāṇānmama lokaṃ samāśritaḥ

so'pi yāti parāṃ siddhiṃ samutsṛjya bṛhaspatim //
vaiśvānarasya kuṇḍaṃ tu guhyaṃ kṣetraṃ paraṃ mam

dhārā caikā patatyatra dṛśyate himasaṃśrayāt //
tatrābhiṣekaṃ kurvīta ṣaṣṭhabhaktoṣito naraḥ

gatvā bṛhaspaterlokaṃ munikanyābhimohitaḥ //
vaiśvānareṣu lokeṣu modate nā'tra saṃśayaḥ

athātra muṃcate prāṇānmama karmaparāyaṇaḥ //
vaiśvānaraṃ samutsṛjya mama lokaṃ sa gacchati

kārttikeyasya kuṇḍaṃ tu guhyaṃ kṣetraṃ paraṃ mama //
yatra paṃcadaśā dhārāḥ patanti himaparvatāt

tatra snānaṃ prakurvīta ṣaṣṭhakāloṣito naraḥ //
kumāraṃ paśyati vyaktaṃ ṣaṇmukhaṃ śubhadarśanam

athātra muṃcate prāṇānkṛtvā cāndrāyaṇaṃ śuciḥ //
kārttikeyaṃ samutsṛjya modate mama maṇḍale

umākuṇḍamiti khyātaṃ tasminkṣetre paraṃ mama //
sā gaurī yatra cotpannā mahādevavarāṅganā

tatra snānaṃ tu kurvīta daśarātroṣito naraḥ //
gaurīṃ devīṃ sa paśyettu tasyā loke ca modate

atha prāṇānpramuṃceta daśarātroṣito naraḥ //
umālokaṃ samutsṛjya mama lokaṃ prapadyate

maheśvarasya vai kuṇḍaṃ yatra codvāhitā umā //
kādambaiścakravākaiśca haṃsasārasasevitam

tisro dhārāḥ patantyatra himavatparvatāśritāḥ //
sthūlāśca ramaṇīyāśca na hrasvāścātinirmalāḥ

tatra snānaṃ tu kurvīta dvādaśāhoṣito naraḥ //
modate rudralokeṣu rudrakanyābhirāvṛtaḥ

athātra muñcate prāṇānkṛtvā karma suduṣkaram //
rudralokaṃ samutsṛjya mama lokaṃ ca gacchati

prakhyātaṃ brahmakuṇḍaṃ tu vedā yatra samutthitāḥ //
catasro veda dhārāstu patanti ca himālayāt

tataḥ pūrveṇa pārśvena samā dhārā patecchubhā //
uccā ca ramaṇīyā ca pāṇḍarodakaśobhitā

punarasyottare pārśve suvarṇasadṛśopamā //
ṛgvedaḥ patate dhārā prasannā vimalodakā

atha paścimapārśvena yajurvedena saṃyutā //
atha dakṣiṇapārśvena cātharvaṇasamanvitā

ekā dhārā patatyatra indragopakasannibhā //
yastatra kurute snānaṃ saptarātroṣito naraḥ

brahmalokaṃ samāsādya brahmaṇā saha modate //
athātra muñcate prāṇānahaṅkāravivarjitaḥ

brahmalokaṃ parityajya mama lokaṃ prapadyate //
guhyākhyāne mahābhāge kṣetre lohārgale mama

siddhikāmena martyena gantavyaṃ nātra saṃśayaḥ //
samantātpañcaviṃśati yojanāni varānane

na tasya karma vidyeta sa evamapi saṃsthitaḥ //
ākhyānānāṃ mahākhyānaṃ dharmāṇāṃ dharma uttamaḥ

pavitrāṇāṃ pavitraṃ tu na deyaṃ yasya kasyacit //
ye paṭhaṃti mahābhāge sthitāḥ śṛṇvanti matpathe

tāritāni kulāni syurubhayatra daśāpi ca //
etanmaraṇakāle tu na kadācittu vismaret

yadīcchetparamāṃ siddhiṃ sarvasaṃsāramokṣaṇīm //
etatte kathitaṃ bhadre lohārgalamanuttamam

māhātmyaṃ padmapatrākṣi guhyaṃ yacca mahaujasam //
maṅgalyaṃ ca pavitraṃ ca mama bhakta sukhāvaham

iti śrīvarāhapurāṇe bhagavacchāstre lohārgalamāhātmyaṃ nāmaikapaṃcāśadadhikaśatatamo'dhyāyaḥ