Varaha Purana · Chapter 152

atha mathurātīrtha praśaṃsā //
sūta uvāca //
śrutvā devasya māhātmyaṃ lohārgalanivāsinaḥ //
trailokyanāthādhipatervismayaṃ paramaṃ gatā

dharaṇyuvāca //
padmapatra viśālākṣa lokanātha jagatpate //
tvatprasādācca deveśa śrutaṃ śāstraṃ mahaujasam

tava śiṣyā ca dāsī ca tvāmahaṃ śaraṇaṅgatā //
jagaddhātā jagajjyotirjagatprabhuratandritaḥ

tava sambhāvanāddeva jātāsmi kanakojjvalā //
alaṃkṛtā ca śastā ca sarvaśāstreṇa mānada

jagaddhāturjagacchāstrakṛte na hi pariśramaḥ //
tvayyāyattaṃ jagatsarvaṃ yacca kiṃcitpravarttate

iti kṛtvā ca me deva tvāhlādo hṛdi varttate //
lohārgalāt paraṃ śreṣṭhaṃ guhyaṃ paramadurlabham

tīrthaṃ tadvada kalyāṇaṃ tīrthānāmuttamottamam //
yadasti durlabhaṃ tīrthaṃ tattvaṃ kathaya me prabho

śrīvarāha uvāca //
na vidyate ca pātāle nāntarikṣe na mānuṣe //
samānaṃ mathurāyā hi priyaṃ mama vasundhare

sūta uvāca //
tacchrutvā vacanaṃ tasya priyaṃ ca vasudhā tadā //
praṇamya śirasā devī varāhaṃ punarabravīt

pṛthivyuvāca//
puṣkaraṃ naimiṣaṃ caiva purīṃ vārāṇasīṃ tathā //
etānhitvā mahābhāga mathurāṃ kiṃ praśaṃsati

śrīvarāha uvāca //
śṛṇu kārtsnyena vasudhe kathyamānaṃ mayānaghe //
mathureti ca vikhyātaṃ tasmānnāsti paraṃ mama

sā ramyā ca suśastā ca janmabhūmistathā mama //
śṛṇu devi yathā staumi mathurāṃ pāpahāriṇīm

tatra vāsī naro yāti mokṣaṃ nāstyatra saṃśayaḥ //
mahāmāghyāṃ prayāge tu yatphalaṃ labhate naraḥ

tatphalaṃ labhate devi mathurāyāṃ dine dine //
pūrṇe varṣa sahasraṃ tu vārāṇasyāṃ tu yatphalam

tatphalaṃ labhate devi mathurāyāṃ kṣaṇena hi //
kārttikyāṃ caiva yatpuṇyaṃ puṣkare tu vasundhare

tatphalaṃ labhate devi mathurāyāṃ jitendriyaḥ //
mathurāṃ tu parityajya yo'nyatra kurute ratim

mūḍho bhramati saṃsāre mohito mama māyayā //
yaḥ śṛṇoti varārohe māthuraṃ mama maṇḍalam

anyenoccāritaṃ śaśvatso'pi pāpaiḥ pramucyate //
pṛthivyāṃ yāni tīrthāni āsamudraṃ sarāṃsi ca

mathurāyāṃ prayāntyatra supte caiva janārdane //
mathurāmaṇḍalaṃ prāpya śrāddhaṃ kṛtvā yathāvidhi

tṛptiṃ prayānti pitaro yāvatsthityagrajanmanaḥ //
ye vasaṃti mahābhāge mathurāmitare janāḥ

te'pi yānti parāṃ siddhiṃ matprasādānna saṃśayaḥ //
kubjāmrake saukarave mathurāyāṃ viśeṣataḥ

vinā sāṃkhyena yogena matprasādānna saṃśayaḥ //
mathurāyāṃ mahāpuryāṃ ye vasaṃti śucivratāḥ

balibhikṣāpradātāro devāste naravigrahāḥ //
bhaviṣyāmi varārohe dvāpare yugasaṃsthite

yayātibhūpavaṃśācca kṣatriyaḥ kulavarddhanaḥ //
bhaviṣyāmi varārohe mathurāyāṃ na saṃśayaḥ

mūrtiṃ caturvidhāṃ kṛtvā sthāsyāmi ṛṣibhiḥ stutaḥ //
vatsarāṇāṃ śataṃ tatra yuddheṣu kṛtaniścayaḥ

ekā candanasaṅkāśā dvitīyā kanakaprabhā //
aśokasadṛśā cānyā anyā cotpalasannibhā

tatra guhyāni nāmāni bhaviṣyanti mama priye //
puṇyāni ca pavitrāṇi saṃsāracchedanāni ca

yatrāhaṃ pātayiṣyāmi dvātriṃśattu vasundhare //
daityānghorānmahābhāge kaṃsādīndharmadūṣakān

yamunā yatra suvahā nityaṃ sannihitā dhruvam //
vaivasvatasutā ramyā yamunā yatra viśrutā

gaṅgāṃ prāpya prayāge yā veṇīti prathitā bhuvi //
gaṅgāśataguṇā puṇyā māthure mama maṇḍale

yamunā viśrutā devi nātra kāryā vicāraṇā //
tatra tīrthāni guhyāni bhaviṣyanti mamānaghe

yeṣu snāne naro devi mama loke mahīyate //
athātra muñcate prāṇānmama karmaparāyaṇaḥ

na jāyata sa marttyeṣu jāyate ca caturbhujaḥ //
avimukte naraḥ snāto muktiṃ prāpnotyasaṃśayam

tathātra muñcate prāṇānmama lokaṃ sa gacchati //
viśrāntisaṃjñakaṃ nāma tīrthaṃ trailokyaviśrutam

yasminsnāto naro devi mama lokaṃ prapadyate //
sarvatīrtheṣu yatsnānaṃ sarvatīrtheṣu yatphalam

tatphalaṃ labhate devi dṛṣṭvā devaṃ gataśramaḥ //
na ca yajñairna tapasā na dhyānairna ca saṃyamaiḥ

tatphalaṃ labhate snāto yathā viśrāntisaṃjñake //
kālatrayaṃ tu vasudhe yaḥ paśyati gataśramaḥ

kṛtvā pradakṣiṇe dve tu viṣṇulokaṃ sa gacchati //
asti cānyatparaṃ guhyaṃ sarvasaṃsāramokṣaṇam

yasminsnāto naro devi mama lokaṃ prapadyate //
prayāgaṃ nāma tīrthaṃ tu devānāmapi durllabham

yasminsnāto naro devi agniṣṭomaphalaṃ labhet //
indralokaṃ samāsādya naro'sau devi modate

athātra muṃcate prāṇānmama loke sa gacchati //
tathā kanakhalaṃ nāma tīrthaṃ guhyaṃ paraṃ mama

snānamātreṇa tatrāpi nākapṛṣṭhe sa modate //
asti kṣetraṃ paraṃ guhyaṃ tiṃdukaṃ nāma nāmataḥ

tasminsnāto naro devi mama loke mahīyate //
asmiṃstīrthe purā vṛttaṃ tacchṛṇuṣva vasundhare

pāṃcālaviṣaye devi kāmpilyaṃ ca purottamam//
dhanadhānyasamāyuktaṃ brahmadattena pālitam

tasmiṃstu vasate devi tiṃduko nāma nāpitaḥ//
tasmiṃstu vasatastasya nāpitasya purottame

kālena mahatā tasya kuṭumbaṃ ca kṣayaṃ gatam //
kṣīṇe kuṭumbe tu tadā subhṛśaṃ duḥkhapīḍitaḥ

sarvasaṃgaṃ parityajya so'gacchanmathurāṃ tadā //
brāhmaṇāvasathe so'pi vasamāno vasundhare

tasya karmaśataṃ kṛtvā snātvaiva yamunāṃ nadīm //
nityaṃ sa yamunāṃ snāti cirakālaṃ dṛḍhavrataḥ

tataḥ kālena mahatā paṃcatvaṃ samupāgataḥ //
sa ca tīrthaprabhāveṇa jāto'sau brāhmaṇottamaḥ

tasmin varagṛhe devi brāhmaṇo yogināṃ varaḥ//
jātismaro mahāprājño viṣṇubhakto vasundhare

tattīrthasya prabhāveṇa jātā muktiḥ sudurllabhā //
tataḥ paraṃ sūryatīrthaṃ sarvapāpapramocanam

vairocanena balinā sūryastvārādhitaḥ purā //
bhraṣṭarājyena hi tathā dhanakāmena sundari

ūrddhvabāhurnirāhārastatāpa paramaṃ tapaḥ //
sāgraṃ saṃvatsaraṃ devi tataḥ kāmamavāptavān

tasya prasanno bhagavān dyumaṇiḥ pratyabhāṣata//
kiṃ kāraṇaṃ bale brūhi tapasyasi mahattapaḥ

baliruvāca//
bhraṣṭarājyo'smi deveśa pātāle nivasāmyaham //
vittenāpi vihīnasya kuṭumbabharaṇaṃ kṛtaḥ

mukuṭāttasya vai sūryo dadau cintāmaṇiṃ tataḥ //
cintāmaṇiṃ samāsādya pātālamagamadbaliḥ

tasmiṃstīrthe naraḥ snātaḥ sarvapāpaiḥ pramucyate //
tatrātha muñcate prāṇānmama lokaṃ sa gacchati

ādityāhani saṃkrāntau grahaṇe candrasūryayoḥ //
tasminsnāto naro devi rājasūyaphalaṃ labhet

dhruveṇa yatra santaptaṃ svecchayā paramaṃ tapaḥ //
tatra vai snānamātreṇa dhruvaloke mahīyate

tatrātha muñcate prāṇānmama loke mahīyate //
dhruvatīrthe tu vasudhe yaḥ śrāddhaṃ kurute naraḥ

pitṝṃstārayate sarvaṃ pitṛpakṣe viśeṣataḥ //
dakṣiṇe dhruvatīrthasya tīrtharājaṃ prakīrtitam

tasmin snāte naro devi mama lokaṃ prapadyate //
taddakṣiṇe mahādevi ṛṣitīrthaṃ paraṃ mama

tatra snāto naro devi ṛṣilokaṃ prapadyate //
athātra muñcate prāṇānmama loke mahīyate

dakṣiṇe ṛṣitīrthasya mokṣatīrthaṃ paraṃ mama //
tatra vai snānamātreṇa mokṣameva prapadyate

tatra vai koṭitīrthaṃ hi devānāmapi durllabham//
tatra snānena dānena mama loke mahīyate

koṭitīrthe naraḥ snātvā santarpya pitṛdevatāḥ //
tāritāḥ pitarastena tathaiva prapitāmahāḥ

koṭitīrthe naraḥ snātvā brahmaloke mahīyate //
tatraiva vāyutīrthaṃ tu pitṝṇāmapi durllabham

piṇḍadānāttu tatraiva pitṛloke sa gacchati //
gayā piṇḍapradānena yatphalaṃ labhate naraḥ //
tatphalaṃ labhate devi jyeṣṭhe dānānna saṃśayaḥ

dvādaśaitāni tīrthāni devānāṃ durllabhāni ca //
snānaṃ dānaṃ japaṃ homaṃ sahasraguṇitaṃ bhavet

yeṣāṃ smaraṇamātreṇa sarvapāpaiḥ pramucyate//
tīrthānāṃ caiva māhātmyaṃ śrutvā kāmānavāpnuyāt

iti śrīvarāhapurāṇe mathurāmāhātmye mathurātīrthapraśaṃsā nāma dvāpaṃcāśadadhikaśatatamo'dhyāyaḥ