Varaha Purana · Chapter 149

atha dvārakāmāhātmyam //
sūta uvāca //
śrīstutasvāmimāhātmyaṃ śrutvā dharmaparāyaṇā //
parituṣṭamanā devī vākyametaduvāca ha

dharaṇyuvāca//
etacchrutvā tu māhātmyaṃ deva devavara prabho //
mama cittasya paramā jātā śāntiranuttamā

nārācadhārāvaraṇāsidhārī suraripuvadhakārī dharaṇīdharaḥ //
dhṛtaśaṅkhagadābjacakrapāṇiḥ svayamiha śāstramudāvahatpradhānam

evaṃ hi guṇamāhātmyaṃ stutasvāmini macchrutam //
asmāccedaṃ paraṃ śreṣṭhaṃ tanme vada kṛpānidhe

śrīvarāha uvāca //
evaṃ bhūme varaṃ śreṣṭhe phullapaṃkajamālini //
kathayiṣyāmi cānyatte guhyaṃ pāpabhayāpaham

dvāparaṃ yugamāsādya yādavānāṃ kulodvahaḥ //
śaurīti tatra vikhyāto bhaviṣyati pitā mama

dvāraketi ca vikhyātā purī tatra sthitā'bhavat //
yā ca devapurī ramyā viśvakarmavinirmitā

paṃcayojanavistārā daśayojanamāyatā //
vasāmyatra varārohe śatapañcasamāstathā

bhārāvataraṇaṃ kṛtvā devānāṃ sumahatpriyam //
punarapyāgamiṣyāmi svarlokaṃ prati sundari

bhaviṣyati varārohe īśvaraḥ sadṛśo mama//
durvāsā iti vikhyātaḥ śapiṣyati kulaṃ mama

tasya śāpābhisantāpāddvārakāvāsino dhare //
vṛṣṇyandhakāśca bhojāśca gamiṣyanti yamakṣayam

candrapāṇḍurasaṃkāśo vanamālī halāyudhaḥ //
halenākṛṣya nagaraṃ samudraṃ gamayiṣyati

nārāyaṇavacaḥ śrutvā dharmakāmā vasundharā //
ubhau tau caraṇau gṛhya punaḥ papraccha mādhavī

dharaṇyuvāca //
lokanātho'si sarveṣāṃ deva māyākaraṇḍaka //
śapiṣyati kathaṃ tatra durvāsāstadvadasva me

śrīvarāha uvāca //
tatra jāmbavatī nāma mama patnī bhaviṣyati //
rūpayauvanasampannā mama bhogasamanvitā

tasyāḥ putro mahābhāgo rūpayauvanadarpitaḥ //
sāṃba ityabhivikhyāto mamaiva satataṃ priyaḥ

tenaiva krīḍamānena kṛtvā garbhamatathyataḥ //
sa pṛṣṭaḥ paramaśreṣṭha ṛṣireṣā prasoṣyati

putrakāmā tviyaṃ bālā mune tatprabravīhi me //
sāmbo'yamiti ca jñātvā sa muniḥ kopamūrcchitaḥ

uvāca tarhi te garbhānmusalaṃ kulanāśanam //
yena vṛṣṇyandhakāḥ sarve gamiṣyanti yamakṣayam

śrutvā durvāsasaḥ śāpaṃ te ca sarve kumārakāḥ //
śāpena santaptadhiyo māmūcurbhayasaṃyutāḥ

tatastānāgatāndṛṣṭvā kumārān pṛṣṭavānaham //
te ca māmabruvansarve yathāvṛttaṃ samutsukāḥ

tacca teṣāṃ vacaḥ śrutvā proktavānasmi tacchṛṇu //
bhaviṣyati na sandeho durvāsā yaduvāca ha

evaṃ te kathitaṃ bhūme vṛṣṇyādeḥ śāpakāraṇam //
tatra sthānāni me bhūme kathyamānāni me śṛṇu

dvārakāyāṃ mahābhāge vaiṣṇavānāṃ sukhāvahe //
asti paṃcasaro nāma guhyaṃ kṣetraṃ paraṃ mama

samudratīramutsṛjya mama karmasukhāvaham //
tatra snānaṃ tu kurvīta ṣaṣṭhakāloṣito naraḥ

modate nākapṛṣṭhe tu apsarogaṇasaṃkule //
athātra muṃcate prāṇānkṣetre paṃcasare mama

devalokaṃ samutsṛjya mama loke mahīyate //
plakṣo vai tatra suśroṇi śataśākho mahādrumaḥ

suphalaiḥ śobhanaiḥ kumbhākṛtibhirbahubhiḥ phalaiḥ //
bahavastatra gacchanti lābhalaulyena mānavāḥ

phalaṃ na labhate kaścinmuktvā bhāgavataṃ naram //
labhante ye phalaṃ tatra muktāḥ pāpena karmaṇā

te labhante parāṃ siddhiṃ mama karmaṇi saṃsthitāḥ //
prabhāsamiti vikhyātaṃ tasmiṃstīrthe pare mama

manujā yaṃ na paśyanti rāgalobhasamanvitāḥ //
tatra snānaṃ prakurvīta paṃcabhaktoṣito naraḥ

modate saptadvīpeṣu guhyāni ca sa gacchati //
atha cenmuṃcate prāṇānprabhāte gatakilbiṣaḥ

sarvasaṃgaṃ parityajya mama lokaṃ sa gacchati //
tatrāścaryaṃ mahābhāge kathyamānaṃ mayā śṛṇu

prabhāse yatra śṛṇvanti sāgare na ma (ga) raṃ prati //
makarāstatra dṛśyaṃte bhramamāṇā itastataḥ

//
na kiṃcidaparādhyanti snāyamānā jale tataḥ //
athātra prakṣipetpiṇḍānprasanne salile naraḥ

asamprāpte ca gṛhṇanti evametanna saṃśayaḥ //
pāpakarmaratasyāpi na gṛhṇanti jalaṃ prati

dharmātmanāṃ ca gṛhṇanti piṇḍameva na saṃśayaḥ //
pañcapiṇḍamiti khyātaṃ tasminguhyaṃ paraṃ mama

agādhasyāpyapārasya krośavistāra eva ca //
tatrābhiṣakaṃ kurvīta pañcakāloṣito naraḥ

modate śakraloke sa evametanna saṃśayaḥ //
athātra muñcate prāṇānpañcakuṇḍe yaśasvini

śakralokaṃ parityajya mama lokaṃ sa gacchati //
tatrāścaryaṃ mahābhāge kathyamānaṃ mayā śṛṇu

na paśyetpāpakarmā vai śubhakarmaiva paśyati //
caturviṃśatidvādaśyāṃ madhyāhne ca divākare

raupyaṃ suvarṇakaṃ padmaṃ dṛśyate nātra saṃśayaḥ //
kṣetraṃ saṃgamanaṃ nāma tasmiṃstīrthe paraṃ mama

caturdhārāḥ patantyatra maṇipūragiriṃ śritāḥ //
tatrābhiṣekaṃ kurvīta caturbhaktoṣito naraḥ

vaikhānaseṣu lokeṣu modate nā'tra saṃśayaḥ //
athātra muṃcate prāṇānmam bhaktiparāyaṇaḥ

tyaktvā vaikhānasām̐llokānmama lokaṃ sa gacchati //
tatrāpi paramāścaryaṃ kathyamānaṃ śṛṇuṣva me

dṛśyante yāni kuṇḍeṣu maṇipūragirau tathā //
prakṣīyamāṇe pāpe tu nayate tajjalaṃ bhuvi

snāyamāneṣu pāpeṣu na patettadyathā purā //
haṃsakuṇḍeti vikhyātaṃ tasminkṣetre pare mama

dhārā caikā patatyatra maṇipūragirau śritā //
tatrābhiṣekaṃ kurvīta ṣaṣṭhakāloṣito naraḥ

muktasaṃgo mahābhāge modate varuṇālaye //
athā'tra muṃcate prāṇān haṃsakuṇḍe varānane

vāruṇaṃ lokamutsṛjya mama loke mahīyate //
tatrāścaryaṃ pravakṣyāmi haṃsakuṇḍe yaśasvini

śuddhāḥ paśyanti manujāḥ pāpakarmā na paśyati //
caturviṃśatidvādaśyāṃ madhyāhne ca divākare

haṃsāścaivātra dṛśyante candrakundasamaprabhāḥ //
haṃsānpaśyati yastatra bhramamāṇānitastataḥ

labhante te parāṃ siddhiṃ dhare nāstyatra saṃśayaḥ //
kadambamiti vikhyātaṃ tasminkṣetre paraṃ mama

vṛṣṇayo yatra vai śuddhāḥ saṃprāptāśca mamālayam //
tatrābhiṣekaṃ kurvīta catuḥkāloṣito naraḥ

modate ṛṣilokeṣu puṇyātmā vai na saṃśayaḥ //
athātra muñcate prāṇānkṛtvā karma suduṣkaram

ṛṣilokaṃ parityajya mama lokaṃ prapadyate //
tatrāścaryaṃ mahābhāge kathyamānaṃ śṛṇuṣva me

kadambātpatate dhārā tatra pūrvaviniḥsṛtā //
sa kadambo mahābhāge māghamāsasya dvādaśī

puṣpāṇi vai prakaṭayatyudayasthe divākare //
ye vā labhante tatpuṣpaṃ mama mārgānusāriṇaḥ

te labhante parāṃ siddhimevametanna saṃśayaḥ //
cakratīrthamiti khyātaṃ tasminkṣetre paraṃ mama

paṃca dhārāḥ patantyatra maṇipūrasamāśritāḥ //
tatrābhiṣekaṃ kurvīta paṃcakāloṣito naraḥ

daśavarṣasahasrāṇi svargaloke sa modate //
athātra muṃcate prāṇām̐llobhamohavivarjitaḥ

sarvānsvargānsamutsṛjya mama lokaṃ sa gacchati//
tatrāścaryaṃ pravakṣyāmi kathyamānaṃ śṛṇuṣva me

anyathaitanna paśyanti mama karmaparāyaṇāḥ //
caturviṃśatidvādaśyāmarddharātre yaśasvini

śrūyate tatra nirghoṣo manaḥkarṇasukhāvahaḥ //
sugandho vahate vāyurbahumālyasamanvitaḥ

durllabhaḥ pāpināṃ caiva sulabhaḥ puṇyakarmiṇām//
tasya cottarapārśvena aśokaśca mahādrumaḥ

puṣpyate so'tha tatrāpi sūrye cābhyudite sati //
ye tatra labhate puṣpaṃ mama mārgānusāriṇaḥ

te labhante parāṃ siddhiṃ evaṃ bhūme na saṃśayaḥ //
asti raivatakaṃ nāma tasmin kṣetre paraṃ mama

sarvalokeṣu vikhyātaṃ yatra vikrīḍitaṃ mayā //
bahugulmalatākīrṇaṃ bahupuṣpaiśca śobhitam

bahuvarṇaśilāpaṅktirguhāścāpi diśo daśa //
vāpyaśca kandarāścaiva devānāmapi durllabhāḥ

tatrābhiṣekaṃ kurvīta ṣaṣṭhakāloṣito naraḥ //
gacchettu somalokaṃ tu kṛtakṛtyo na saṃśayaḥ

athātra muṃcate prāṇānmama karmasu niṣṭhitaḥ //
somalokaṃ samutsṛjya mama lokaṃ prapadyate

tatrāścaryaṃ mahābhāge kathyamānaṃ mayā śṛṇu //
paśyanti manujāḥ sarve dharmakāmā na saṃśayaḥ

patanti sarvavṛkṣāṇāṃ patrāṇi subahūnyapi //
ekaṃ cāpi na dṛśyeta prasannaṃ yāti tajjalam

sa ca pūrveṇa pārśvena śobhate vai mahādrumaḥ //
aparo mama pārśvena devānāmapi durllabhaḥ

paṃcakrośasuvistāraḥ śobhate vai mahādrumaḥ //
padmaiścaivotpalaiśchannaṃ sugandhikusumaiḥ saha

bahumatsyajalākīrṇaṃ sarvatastu phalānvitam//
śilātalāguhācchannaṃ sugandhikusumaiḥ saha

tatrābhiṣekaṃ kurvīta aṣṭabhaktoṣito naraḥ //
modate nandane divye apsarobhiḥ samanvite

atrāścaryaṃ mahābhāge kathyamānaṃ mayā śṛṇu //
paśyanti manujāḥ sarve dharmakāmā na saṃśayaḥ

madhyāhne ca punaḥ pūrṇaścārddharātre samo vahet//
varddhate kṣīyate caiva yathaiva ca mahodadhiḥ

tasya paścimapārśve tu bilvaścaiva mahādrumaḥ //
caturviṃśatidvādaśyāṃ sa puṣyati ca niṣkalam

paśyettu śubhakarmā ca pāpakarmā na paśyati //
dṛśyate ca mahābhāge astamete divākare

yastatra labhate puṣpaṃ mama mārgānusārakaḥ //
sa labheta parāṃ siddhimevaṃ bhūme na saṃśayaḥ

viṣṇusaṃkramaṇaṃ nāma tasminkṣetre pare mama //
viddho'smi yatra vyādhena svamūrttiṃ cāsthitaḥ punaḥ

tatra kuṃḍaṃ mahābhāge maṇipūragirā śrutam //
dhārā caikā patatyatra lābhālābhavivarjitaḥ

sūryalokaṃ samutsṛjya mama loke mahīyate //
tatrāścaryaṃ pravakṣyāmi viṣṇuṃ śatrugaṇeśvaram

pāpināṃ yastu durdarśaḥ sudṛśyaḥ puṇyacāriṇām //
tasya dakṣiṇapārśvena aśvattho vai mahādrumaḥ

caturviṃśatidvādaśyāṃ madhyāhne tu divākare //
phalate sa yathānyāyaṃ sarvabhāgavatapriyam

uccaścaiva viśālaśca manojñaścaiva śītalaḥ //
ye labhaṃte phalaṃ tatra mama mārgānusāriṇaḥ

te labhante parāṃ siddhimevametanna saṃśayaḥ //
tasmin kṣetre mahābhāge tiṣṭhāmi cottarāmukhaḥ

sarvabhāgavataprītiṃ samudrataṭamāśritaḥ //
ahaṃ rāmeṇa sahitaḥ sā cāpyekādaśī śubhā

trayastatraiva tiṣṭhāmo dvārakāyāṃ yaśasvini //
tasmin kṣetre mahābhāge trayo modāmahe vayam

triṃśadyojanavistāraḥ sarvatastu diśo daśa //
tatra gatvā varārohe ye māṃ drakṣyanti bhaktitaḥ

adīrgheṇaiva kālena prāpnuvaṃti parāṃ gatim //
ākhyānānāṃ mahākhyānaṃ śāntīnāṃ śāntiruttamā

dharmāṇāṃ paramo dharmo dyutīnāṃ paramā dyutiḥ //
lābhānāṃ paramo lābhaḥ kriyāṇāṃ paramā kriyā

śrutīnāṃ paramaṃ śreṣṭhaṃ tapasā ca paraṃ tapaḥ //
etanmaraṇakāle'pi mā kadācittu vismaret

yadīcchetparamāṃ siddhiṃ mama lokaṃ sa gacchati //
ya etatpaṭhate bhadre kalyamutthāya mānavaḥ

sakulyāstāritāstena sapta sapta ca sapta ca//
etatte kathitaṃ bhadre dvārakāyāḥ suniścayam

ucitenopacāreṇa kimanyatparipṛcchati

iti śrīvarāhapurāṇe bhagavacchāstre dvārakāmāhātmyaṃ nāmaikonapaṃcāśadadhikaśatatamo'dhyāyaḥ