Varaha Purana · Chapter 116
atha sukhaduḥkhanirūpaṇam//
śrīvarāha uvāca //
mayā proktavidhānena yastu karmāṇi kārayet //
tacchṛṇuṣva mahābhāge yo sāphalyamāpnuyāt
ekacittaḥ samāsthāya ahaṅkāravivarjjitaḥ //
maccittasaṃhato nityaṃ kṣānto dāṃto jitendriyaḥ
phalamūlāni śākāni dvādaśyāṃ vā kadācana//
payovrataṃ ca tatkāle punareva nirāmiṣaḥ
ṣaṣṭhyaṣṭamī hyamāvāsyā tūbhayatra caturdaśī //
maithunaṃ nābhiseveta dvādvaśyāṃ ca tathā priye
evaṃ yogavidhānena karma kuryāddṛḍhavrataḥ //
pūtātmā dharmasaṃyukto viṣṇulokaṃ tu gacchati
na glānirna jarā tasya na moho roga eva ca //
bhujāṣṭādaśa jāyante dhanvī khaḍgī śarī gadī
teṣāṃ vyuṣṭiṃ pravakṣyāmi mama karmasamutthitām //
ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi ṣaṣṭivarṣaśatāni ca
mamārcanavidhiṃ kṛtvā mama loke mahīyate //
duḥkhamevaṃ pravakṣyāmi tacchṛṇuṣva vasundhare
ucitenopacāreṇa duḥkhamokṣavināśanam //
ahaṅkārāvṛto nityaṃ naro mohena cāvṛtaḥ
yo māṃ naiva prapadyeta tato duḥkhataraṃ nu kim //
sarvāśī sarvavikretā namaskāravivarjitaḥ
yo na māṃ pratipadyeta tato duḥkhataraṃ nu kim //
prāptakāle vaiśvadeve dṛṣṭvā cātithimāgatam
adattvā tasya yo bhuṃkte tato duḥkhataraṃ nu kim //
sarvānnāni tu siddhāni pākabhedaṃ karoti yaḥ
tasya devā na cāśnanti tato duḥkhataraṃ nu kim //
asantuṣṭastu vaiṣamye paradārābhimarśakaḥ
paropatāpī mandātmā tato duḥkhataraṃ nu kim //
akṛtvā puṣkalaṃ karma gṛhe saṃvasate naraḥ
mṛtyukālavaśaṃ prāptastato duḥkhataraṃ nu kim //
hastyaśvarathayānāni gamyamānāni paśyati
dhāvantyasyāgrataḥ pṛṣṭhe tato duḥkhataraṃ nu kim //
aśnanti piśitaṃ kecitkecicchālisamanvitam
śuṣkānnaṃ kecidaśnanti tato duḥkhataraṃ nu kim //
varavastrāvṛtāṃ śayyāṃ samāsevati bhūṣitām
kecittṛṇeṣu śerante tato duḥkhataraṃ nu kim //
surūpo dṛśyate kaścitpuruṣaścātmakarmabhiḥ
kecidvirūpā dṛśyante tato duḥkhataraṃ nu kim //
vidvān kṛtī guṇajñaśca sarvaśāstraviśāradaḥ
kecinmūkāśca dṛśyante tato duḥkhataraṃ nu kim //
vidyamāne dhane kecitkṛpaṇā bhogavarjitāḥ
daridro jāyate dātā tato duḥkhataraṃ nu kim //
dvibhāryaḥ puruṣo yastu tayorekāṃ praśaṃsati
ekā tu durbhagā tatra tato duḥkhataraṃ nu kim //
brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyastrayo varṇāḥ sumadhyame
pāpakarmaratā hyāsantato duḥkhataraṃ nu kim //
labdhvā tu mānuṣīṃ saṃjñāṃ paṃcabhūta samanvitām
māmeva na prapadyante tato duḥkhataraṃ nu kim //
etatte kathitaṃ bhadre duḥkhakarmaviniścayam
sarvabhūtāhitaṃ pāpaṃ yattvayā paripṛcchitam //
yacca māṃ pṛcchate bhadre śubhaṃ kīdṛśamucyate
tacchṛṇuṣvānavadyāṅgi mama karmaviniścayam //
kṛtvā tu vipulaṃ karma madbhakteṣu nivedayet
yasya buddhirvijāyeta sa duḥkhāyopajāyate //
māṃ pūjayitvā naivedyaṃ viśiṣṭaṃ parikalpya ca
śeṣamannaṃ samaśnāti tataḥ saukhyataraṃ nu kim //
trikālaṃ ye prapadyante mayoktena vasundhare
kṛtvā sāyāhnikaṃ karma tataḥ saukhyataraṃ nu kim //
devatātithimarttyānāṃ tyaktvā cānnaṃ vasundhare
yaścātmā vai samaśnāti tataḥ saukhyataraṃ nu kim //
praviṣṭastvatithiryasya nirāśo yanna gacchati
yena kenaciddattena tataḥ saukhyataraṃ nu kim //
māsi māsyekadivasastvamāvāsyeti yocyate
pitaro yasya tṛpyanti tataḥ saukhyataraṃ nu kim //
bhojaneṣu prapanneṣu yavānnaṃ yaḥ prayacchati
abhinnamukharāgeṇa tataḥ saukhyataraṃ nu kim //
ubhayorapi bhāryāsu yasya buddhirna naśyati
samaṃ paśyati yo devi tataḥ saukhyataraṃ nu kim //
ahiṃsanaṃ tu kurvīta viśuddhenāntarātmanā
ahiṃsoparataḥ śuddhaḥ sa sukhāyopajāyate //
parabhāryāṃ surūpāṃ tu dṛṣṭvā dṛṣṭirna cālyate
yasya cittaṃ na gacchettu tataḥ saukhyataraṃ nu kim //
mauktikādīni ratnāni tathaiva kanakāni ca
loṣṭavatpaśyate yastu tataḥ saukhyataraṃ nu kim //
mudite vāśvanāgendre ubhe sainye pathi sthite
yastu prāṇānpramucyeta tataḥ saukhyataraṃ nu kim//
labdhena cāpyalabdhena kutsitaṃ karma garhayan
yastu jīvati saṃtuṣṭaḥ sa sukhāyopapadyate //
bhartustu vai vrataṃ strīṇāmevameva vasundhare
yā toṣayati bharttāraṃ tataḥ saukhyataraṃ nu kim //
vidyate vibhavenāpi puruṣo yastu paṇḍitaḥ
nigṛhītendriyaḥ paṃca tataḥ saukhyataraṃ nu kim //
sahate cāvamānaṃ tu vyasane na tu durmanāḥ
yasyedaṃ viditaṃ sarvaṃ tataḥ saukhyataraṃ nu kim //
akāmo vā sakāmo vā mama kṣetre vasuṃdhare
yastu prāṇānpramucyeta tataḥ saukhyataraṃ nu kim //
mātaraṃ pitaraṃ caiva yaḥ sadā pūjayennaraḥ
devateva sadā paśyettataḥ saukhyataraṃ nu kim //
ṛtukāle tu yo gacchenmāsemāse ca maithunam
ananyamānaso bhūtvā tataḥ saukhyataraṃ nu kim//
prayuktaḥ sarvadevānāṃ yo māmevaṃ prapūjayet
tasyāhaṃ na praṇaśyāmi sa ca me na praṇaśyati //
etatte kathitaṃ bhadre śubhanirdeśaniścayaḥ //
sarvalokahitārthāya yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi
iti śrīvarāhapurāṇe sukhaduḥkhanirūpaṇaṃ nāma ṣoḍaśādhikaśatatamo'dhyāyaḥ
Original text: varāhapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0