Vamana Purana · Chapter 7

iti śrīvāmanapurāṇe ṣaṣṭho 'dhyāyaḥ
pulastya uvāca /
tato 'naṅgaṃ vibhurddaṣṭvā brahman nārāyaṇo muniḥ /
prahasyaivaṃ vacaḥ prāha kandarva iha āsyatām

tadakṣubdhatvamīkṣyāsya kāmo vismayamāgataḥ /
vasanto 'pi mahācintāṃ jagāmāśu mahāmune

tataścāpsaraso dṛṣṭvā svāgatenābhipūjya ca /
vasantamāha bhagavānehyehi sthīyatāmiti

tato vihasya bhagavān mañjarīṃ kusumāvṛtām /
ādāya prāksuvarṇāṅgīmūrvorbālāṃ vinirmame

ūrūdbhavāṃ sa kandarpo dṛṣṭvā sarvāṅgasundarīm /
amanyata tadānaṅgaḥ kimiyaṃ sā priyā ratiḥ

tadeva vadanaṃ cāru svakṣibhrūkuṭilālakam /
sunāsāvaṃśādharoṣṭhamālokanaparāyaṇam

tāvevāhārya viralau pīvarau magnacūcukau /
rājete 'syaḥ kucau pīnau sajjanāvi saṃhatau

tadeva tanu cārvaṅgyā valitrayavibhūṣitam /
udaraṃ rājate ślakṣṇaṃ romāvalivibhūṣitam

romāvalīca jaghanād yāntī stanataṭaṃ tviyam /
rājate bhṛṅgamāleva pulināt kamalākaram

jaghanaṃ tvativistīrṇa bhātyasyā raśanāvṛtam /
śrīrodamathane naddhūṃ bhūjaṅgeneva mandaram

kadalīstambhasadṛśairūrdhvamūlairathorubhiḥ /
vibhāti sā sucārvaṅgī padmakiḍhjalkasannibhā

jānunī gūḍhagulphe ca śubhe jaṅghe tvaromaśe /
vibhāto 'syāstathā pādāvalaktakasamatviṣau

iti saṃcintayan kāmastāmaninditalocanām /
kāmāturo 'sau saṃjātaḥ kimutānyo jano mune

mādhavo 'pyurvaśīṃ dṛṣṭvā saṃcintayata nārada /
kiṃsvit kāmanarendrasya rājadhānī svayaṃ sthitā

āyātā śaśino nūnamiyaṃ kāntirniśākṣaye /
raviraśmipratāpārtibhītā śaraṇamāgatā

itthaṃ saṃcitayanneva avaṣṭabhāpsarogaṇam /
tasthau muniriva dhyānamāsthitaḥ sa tu mādhavaḥ

tataḥ sa vismitān sarvān kandarpādīn mahāmune /
dṛṣṭvā provāca vacanaṃ smitaṃ kṛtvā śubhavrataḥ

iyaṃ mamorusaṃbhṛtā kāmāpsarasa mādhava /
nīyatāṃ suralokāya dīyatāṃ vāsavāya ca

ityuktāḥ kampamānāste jagmurgṛhyorvaśīṃ divam /
sahasrākṣāya tāṃ prādād rūpayauvanaśālinīm

ācakṣuścaritaṃ tābhyāṃ dharmajābhyāṃ mahāmune /
devārājāya kāmādyāstato 'bhṛd vismayaḥ paraḥ

etādśaṃ hi caritaṃ khyātimagryāṃ jagāma ha /
pātāleṣu tathā martyai dikṣvaṣṭāsu jagāma ca

ekadā nihate raudro hiraṇyakaśipau mune /
abhiṣiktastadā rājye prahlādau nāma dānavaḥ

tasmiñśāsati daityendre devabrāhmaṇapūjake /
makhāni bhuvi rājāno yajante vidhivattadā

brāhmaṇāśca tapo dharmaṃ tīrthayātrāśca kurvate /
vaiśyāśca paśuvṛttisthāḥ śūdrāḥ śuśrūṣaṇe ratāḥ

cāturvarṇyaṃ tataḥ sve sve āśrame dharmakarmaṇi /
āvarttata tato devā vṛttyā yuktābhavān mune

tatastu cyavano nāma bhārgavendro mahātapāḥ /
jagāma narmadāṃ snātuṃ tīrthaṃ caivākulīśvaram

tatra dṛṣṭvā mahādevaṃ nadīṃ snātumavātarat /
avatīrṇaṃ prajagrāha nāgaḥ kekaralohitaḥ

gṛhītastena nāgena sasmāra manasā harim /
saṃsmṛte puṇḍarīkākṣe nirviṣo 'bhūnmahoragaḥ

nītastenātiraudreṇa pannagena rasātalam /
nirviṣaścāpi tatyāja cyavanaṃ bhujagottamaḥ

saṃtyaktamātro nāgena cyavano bhārgavottamaḥ /
cacāra nāgakanyābhiḥ pūjyacamānaḥ samantataḥ

vicāran praviveśātha dānavānāṃ mahat puram /
saṃpūjyamāno daityendraḥ prahlādo 'tha dadarśa tam

bhṛguputre mahātejāḥ pūjāṃ cakre yathārhataḥ /
saṃpūjitopaviṣṭaśca pṛṣṭaścāgamanaṃ prati

sa covāca mahārāja mahātīrthaṃ mahāphalam /
snātumevāgato 'smyadya draṣṭuñcaivākulīśvaram

nadyāmevāvatīrṇo 'smi gṛhītaścāhinā balān /
samānīto 'smi pātāle dṛṣṭaścātra bhavānapi

etacchrutvā tu vacanaṃ cyavanasya ditīśvaraḥ /
provāca dharmasaṃyuktaṃ sa vākyaṃ vākyakovidaḥ

prahlāda uvāca /
bhagavan kāni tīrthāni pṛthivyāṃ kāni cāmbare /
rasātale ca kāni syuretad vaktuṃ mamārhasi

cyavana uvāca /
pṛthivyāṃ naimiṣaṃ tīrthamantarikṣe ca puṣkaram /
cakratīrthaṃ mahābāho rasātalatale viduḥ

pulastya uvāca /
śrutvā tadbhārgavavaco daityarājo mahāmune /
nemiṣai gantukāmastu dānavānitadabravīt

prahlāda uvāca /
uttiṣṭhadhvaṃ gamiṣyāmaḥ snātuṃ tīrthaṃ hi naimiṣam /
drakṣyāmaḥ puṇḍarīkākṣaṃ pītavāsasamacyutam

pulastya uvāca /
ityuktā dānavendreṇa sarve te daityadānavāḥ /
cakrurudyogamatulaṃ nirjagmuśca rasātalāt

te samabhyetya daiteyā dānavāśca mahābalāḥ /
nemiṣāraṇyamāgatya snānaṃ cakrurmudānvitāḥ

tato ditīśvaraḥ śrīmān mṛgavyāṃ sa cacāra ha /
caran sarasvatīṃ puṇyāṃ dadarśa vimalodakām

tasyādūre mahāśākhaṃ śalavṛkṣaṃ śaraiścitam /
dadarśa bāṇānaparān mukhe lagnān parasparam

tatastānadbhutākārān bāṇān nāgopavītakān /
dṛṣṭvātulaṃ tadā cakre krodhaṃ daityeśvaraḥ kila

sa dadarśa tato 'dūrātkṛṣṇājinadharau munī /
samunnatajaṭābhārau tapasyāsaktamānasau

tayośca pārśvayordivye dhanuṣī lakṣaṇānvite /
śārṅgamāgavaṃ caiva akṣyyau ca maheṣudhī

tau dṛṣṭvāmanyata tadā dāmibikāviti dānavaḥ /
tataḥ provāca vacanaṃ tāvubhau puruṣottamau

kiṃ bhavadbhyāṃ samāraḥdhaṃ dambhaṃ dharmavināśanam /
kva tapaḥ kva jaṭābhāraḥ kva cemau pravarāyudhau

athovāca naro daityaṃ kā te cintā ditīśvara /
sāmarthye sati yaḥ kuryāt tatsaṃpadyeta tasya hi

athovāca ditīśastau kā śaktiryuvayoriha /
mayi tiṣṭhati daityendre dharmasetupravartake

narastaṃ pratyuvācātha āvābhyāṃ śaktirūrjitā /
na kaścicchaknuyād yoddhuṃ naranārāyaṇau yudhi

daityeśvarastastaḥ kruddhaḥ pratijñāmāruroha ca /
yathā kathañcijjeṣyāmi naranārāyaṇau raṇe

ityevamuktvā vacanaṃ mahātmā ditīśvaraḥ sthāpya balaṃ vanānte /
vitatya cāpaṃ guṇamāvikṛṣya taladhvaniṃ ghorataraṃ cakāra

tato narastvājagavaṃ hi cāpamānamya bāṇān subahuñśitāgrān /
mumoca tānapratimaiḥ pṛṣatkaiściccheda daityastapanīyapuṅkhaiḥ

chinnān samīkṣyātha naraḥ pṛṣatkān daityeśvareṇāpratimeva saṃkhye /
kruddhaḥ samānamya mahādhanustato mumoca cānyān vividhān pṛṣatkān

ekaṃ naro dvau ditijeśvaraśca trīn dharmasūnuścaturo ditīśaḥ /
narastu bāṇān pramumoca pañca ṣaḍ dratyanātho niśitān pṛṣatkān

saptarṣimukhyo dvicatuśca daityo narastu ṣaṭ trīṇi ca daityamukhye /
ṣaṭtrīṇi caikaṃ ca ditīśvareṇa muktāni bāṇāni narāya vipra

ekaṃ ca ṣaṭ pañca nareṇa muktāstvaṣṭau śarāḥ sapta ca dānavena /
ṣaṭ sapta cāṣṭau nava ṣaṇnareṇa dvisaptatiṃ daityapatiḥ sasarjja

śataṃ narastrīṇi śatāni daityaḥ ṣaḍ dharmaputro daśa daityarājaḥ /
tato 'pyasaṃkhyeyatarān hi bāṇān mumocatustau subhṛśaṃ hi kopāt

tato naro bāṇagaṇairasakhyairavāstaradbhūmimatho diśaḥ kham /
sa cāpi daityapravaraḥ pṛṣatkaiściccheda vegāt tapanīyapuṅkhaiḥ

tataḥ patattribhirvīrau subhṛśaṃ naradānavau /
yuddhe varāstrairyudhyetāṃ ghorarūpaiḥ parasparam

tatastu daityena varāstrapāṇinā cāpe niyuktaṃ tu pitāmahāstram /
maheśvarāstraṃ puruṣottameva samaṃ samāhatya nipetatustau

brahmastre tu praśamite prahlādaḥ krodhamūrchitaḥ /
gadāṃ pragṛhya tarasā pracaskanda rathottamāt

gadāpāṇiṃ samāyāntaṃ daityaṃ nārāyaṇastadā /
dṛṣṭvātha pṛṣṭhataścakre naraṃ yoddhūmanāḥ svayam

tato dītīśaḥ sagadaḥ samādravat saśārṅgapāṇiṃ tapasāṃ nidhānam /
khyātaṃ purāṇarṣimudāravikramaṃ nārāyaṇaṃ nārada lokapālam