Vamana Purana · Chapter 8
iti śrīvāmanapurāṇe saptamo 'dhyāyaḥ
pulastya uvāca /
śārṅgapāṇinamāyāntaṃ dṛṣṭvāgre dānaveśvaraḥ /
paribhrāmya gadāṃ vegāt mūrdhni sādhyamatāḍayat
tāḍitasyātha gadayā dharmaputrasya nārada /
netrābhyāmapatad vāri vahnivarṣanibhaṃ bhuvi
mūrdhni nārāyaṇasyāpi sā gadā dānavārpitā /
jagāma śatadhā brahmañśailaśṛṅge yathāśaniḥ
tato nivṛtya daityendraḥ samāsthāya rathaṃ drutam /
ādāya kārmukaṃ vīrastūṇad bāṇaṃ samādade
ānamya cāpaṃ vegena gārddhūpatrāñsilīmukhān /
mumoca sādhyāya tadā krodhandhakāritānanaḥ
tānāpatata evāśu bāṇāṃścandrārddhasannibhān /
ciccheda bāṇairaparairnirbibheda ca dānavam
tato nārāyaṇaṃ daityo daityaṃ nārāyaṇaḥ śaraiḥ /
āvidhyetāṃ tadānyonyaṃ marmabhidbhirajihyagaiḥ
tato 'mbare saṃnipāto devānāmabhavanmune /
didṛkṣūṇāṃ tadā yuddhaṃ laghu citraṃ ca suṣṭhu ca
tataḥ surāṇāṃ dundubhyas tvavādyanta mahāsvanāḥ /
puṣpavarṣamanaupamyaṃ mumucuḥ sādhyadaityayauḥ
tataḥ paśyatsu deveṣu gaganastheṣu tāvubhau /
ayudhyetāṃ maheṣvāsau prekṣakaprītivarddhanam
babandhatustadākāśaṃ tāvubhau śaravṛṣṭibhiḥ /
diśaśca vidiśaścaiva chādayetāṃ śarotkaraiḥ
tato nārāyaṇaścāpaṃ samākṛṣya mahāmune /
bibheda mārgaṇaistīkṣṇaiḥ prahlādaṃ sarvamarmasu
tathā daityeśvaraḥ kruddhaścāpamānamya vegavān /
bibheda hṛdaye bāhvorvadane ca narottamam
tato 'syato daityapateḥ kārmukaṃ muṣṭibandhanāt /
cicchedaikena bāṇena candrārdhākāravarcasā
apāsyata dhanuśchinnaṃ cāpamādāya cāparam /
adhijyaṃ lāghavāt kṛtvā vavarṣa niśitāñśarān
tānapyasya śarān sādhyaśchittvā bāṇairavārayat /
kārmukaṃ ca kṣurapreṇa ciccheda puruṣottamaḥ
chinnaṃ chinnaṃ dhanurdaityastvanyadanyatsamādade /
samādattaṃ tadā sādhyo mune ciccheda lāghavāt
saṃchinneṣvatha cāpeṣu jagrāha ditijeśvaraḥ /
parighaṃ dāruṇāṃ dīrghaṃ sarvalohamayaṃ dṛḍham
parigṛhyātha parighaṃ bhrāmayāmāsa dānavaḥ /
bhrāmyamāṇaṃ sa ciccheda nārācena mahāmuniḥ
chinne tu parighe śrīmān prahlādo dānaveśvaraḥ /
mudgaraṃ bhrāmya vegena pracikṣepa narāgraje
tamāpatantaṃ balavān mārgaṇairdaśabhirmune /
ciccheda daśadhā sādhyaḥ sa chinno nyapatad bhuvi
mudgare vitathe jāte prāsamāvidhya vegavān /
pracikṣepa narāgryāya taṃ ca ciccheda dharmajaḥ
prāse chinne tato daityaḥ śaktimādāya cikṣipe /
tāṃ ca ciccheda balavān kṣurapreṇa mahātapāḥ
chinneṣu teṣu śastreṣu dānavo 'nyanmahaddhanuḥ /
samādāya tato bāṇairavatastāra nārada
tato nārāyaṇo devo daityanāthaṃ jagadguruḥ /
nārācena jaghānātha hṛdaye suratāpasaḥ
saṃbhinnihṛdayo brahman devenādbhutakarmaṇā /
nipapāta rathopasthe tamapovāha sārathiḥ
sa saṃjñāṃ sucireṇaiva pratilabhya ditīśvaraḥ /
sudṛḍhaṃ cāpamādāya bhūyo yoddhamupāgataḥ
tamāgataṃ saṃnirīkṣya pratyuvāca narāgrajaḥ /
gaccha daityendra yotsyāmaḥ prātastvāhnikamācara
evamukto ditīśastu sādhyenādbhutakarmaṇā /
jagāma naimiṣāraṇyaṃ kriyāṃ cakre tadā'hnikīm
evaṃ yudhyati deve ca prahlādo hyasuro mune /
rātrau cintayate yuddhe kathaṃ jeṣyāmi dāmbhikam
evaṃ nārāyaṇenāsau sahāyudhyata nārada /
divyaṃ varṣasasraṃ tu daityo devaṃ na cājayat
tato varṣasahasrānte hyajite puruṣottame /
pītavāsasamabhyetya dānavo vākyamabravīt
kimarthaṃ devadeveśa sādhyaṃ nārāyaṇaṃ harim /
vijetuṃ nādya śaknomi etanme kāraṇaṃ vada
pītavāsā uvāca /
durjayo 'sau mahābāhustvayā prahlāda dharmajaḥ /
sādhyo vipravaro dhīmān mṛdhe devāsurairapi
prahlāda uvāca /
yadyasau durjayo deva mayā sādhyo raṇājire /
tatkathaṃ yatpratijñātaṃ tadasatyaṃ bhaviṣyati
hīnapratijño deveśa kathaṃ jīveta mādṛśaḥ /
tasmāttavāgrato viṣṇo kariṣye kāyaśodhanam
pulstya uvāca /
ityevamuktvā vacanaṃ devāgre dānaveśvaraḥ /
śiraḥsnātastadā tasthau gṛṇan brahma sanātanam
tato daityapatiṃ viṣṇuṃ pītavāsābravīdvacaḥ /
gaccha jeṣyasi bhaktyā taṃ na yuddhena kathañcana
prahlāda uvāca /
mayā jitaṃ devadeva trailokyamapi suvrata /
jito 'yaṃ tvatprasādena śakraḥ kimuta dharmajaḥ
asau yadyajayo deva trailokyenāpi suvrataḥ /
na sthātuṃ tvatprasādeva śakyaṃ kimu karomyaja
pītavāsā uvāca /
so 'haṃ dānavaśārdūla lokānāṃ hitakāmyayā /
dharmaṃ pravarttāpayituṃ tapaścaryāṃ samāsthitaḥ
tasmādyadicchasi jayaṃ tamārādhaya dānava /
taṃ parājeṣyase bhaktyā tasmācchuśrūṣa dharmajam
pulastya uvāca/ /
ityuktaḥ pītavāsena dānavendro mahātmanā /
abravīdvacanaṃ hṛṣṭaḥ samāhūyāndhakaṃ muneṣa
daityāśca dānavāścaiva paripālyāstvayāndhaka /
mayotsṛṣṭamidaṃ rājyaṃ pratīcchasva mahābhuja
ityevamukto jagrāha rājyaṃ hairaṇyalocaniḥ /
prahlādo 'pi tadāgacchat puṇyaṃ badarikāśramam
dṛṣṭvā nārāyaṇaṃ devaṃ naraṃ ca ditijeśvaraḥ /
kṛtāñjalipuṭo bhūtvā vavande caraṇau tayoḥ
tamuvāca mahātejā vākyaṃ nārāyaṇo 'vyayaḥ /
kimarthaṃ praṇato 'sīha māmajitvā mahāsura
prahlāda uvāca/ /
kastvāṃ jetuṃ prabho śaktaḥ kastvattaḥ puruṣo 'dhikaḥ /
tvaṃ hi nārāyaṇo 'nantaḥ pītavāsā janārdanaḥ
tvaṃ devaḥ puṇḍarīkākṣastvaṃ viṣṇuḥ śārṅgacāpadhṛk /
tvamavyayo maheśānaḥ śāśvataḥ puruṣottamaḥ
tvāṃ yoginaścintayanti cārcayanti manīṣiṇaḥ /
japanti snātakāstvāṃ ca yajanti tvāṃ ca yājñikāḥ
tvamacyuko hṛṣīkeśaścakrapāṇirdharādharaḥ /
mahāmīno hayaśirāstvameva varakacchapaḥ
hiraṇyākṣaripuḥ śrīmān bhagavānatha sūkaraḥ /
matpiturnāśanakaro bhavānapi nṛkesarī
brahma trinetro 'mararāḍ hutāśaḥ pretādhipo nīrapatiḥ samīraḥ /
sūryo mṛgāṅko 'calajaṅgamādyo bhavān vibho nātha khagendraketo
tvaṃ pṛthvī jyotirākāśaṃ jalaṃ bhūtvā sahasraśaḥ /
tvayā vyāptaṃ jagatsarvaṃ kastvāṃ jeṣyati mādhava
bhaktyā yadi hṛṣīkeśa toṣameṣi jagadguro /
nānyathā tvaṃ praśakto 'si jetuṃ sarvagatāvyaya
bhagavānuvāca/ /
parituṣṭo 'smi te daitya stavenānena suvrata /
bhaktyā tvanānyayā cāhaṃ tvayā daitya parājitaḥ
parājitaśca puruṣo daitya daṇḍaṃ prayacchati /
daṇḍārthaṃ te pradāsyāmi varaṃ vṛṇu yamicchasi
prahlāda uvāca /
nārāyaṇa varaṃ yāce yaṃ tvaṃ me dātumarhasi /
tanme pāpaṃ layaṃ yātu śārīraṃ mānasaṃ tathā
vācikaṃ ca jagannātha yattvayā saha yudhyataḥ /
nareṇa yadyapyabhavad varametatprayaccha me
nārāyaṇa uvāca /
evaṃ bhavatu daidyendra pāpaṃ te yātu saṃkṣayam /
dvitīyaṃ prārthaya varaṃ taṃ dadāmi tavāsura
prahlāda uvāca /
yā yā jāyeya me buddhiḥ sā sā viṣṇo tvadāśritā /
devārcane ca niratā tvaccittā tvatparāyaṇā
nārāyaṇa uvāca /
evaṃ bhaviṣyatyasura varamanyaṃ yamicchasi /
taṃ vṛṇīṣva mahābāho pradāsyāmyavicārayan
prahlāda uvāca/ /
sarvameva mayā labdhaṃ tvatprasādādadhokṣaja /
tvatpādapaṅkajābhyāṃ hi khyātirastu sadā mama
evamastvaparaṃ cāstu nityamevākṣayo 'vyayaḥ /
ajaraścāmaraścāpi matprasādād bhaviṣyasi
gacchasva daityaśārdūla svamāvāsaṃ kriyārataḥ /
na karmabandho bhavato maccittsya bhaviṣyati
praśāsayadamūn daityān rājyaṃ pālaya śāśvatam /
svajātisadṛśaṃ daitya kuru dharmamanuttamam
pulastya uvāca /
ityukto lokanāthena prahlādo devamabravīt /
kathaṃ rājyaṃ samādāsye parityaktaṃ jagadguro
tamuvāca jagatsvāmī gaccha tvaṃ nijamāśrayam /
hitopadeṣṭā daityānāṃ dānavānāṃ tathā bhava
nārāyaṇenaivamuktaḥ sa tadā daityanāyakaḥ /
praṇipatya vibhuṃ tuṣṭo jagāma nagaraṃ nijam
dṛṣṭaḥ sabhājitaścāpi dānavairandhakena ca /
nimantritaśca rājyāya na pratyaicchatsa nārada
rājyaṃ parityajya mahāsurendro niyojayan satpathi dānavendrān /
dhyāyan smaran keśavamaprameyaṃ tasthau tadā yogaviśuddhadehaḥ
evaṃ purā nārada dānavendro nārāyaṇenottamapūruṣeṇa /
parājitaścāpi vimucya rājyaṃ tasthau mano dhātari sanniveśya
Original text: Vāmanapurāṇa, 1-69 · Edition: A.S. Gupta, Varanasi : All India Kashiraj Trust 1967 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0