Vamana Purana · Chapter 36
iti śrīvāmanapurāṇe pañcatriṃśo
pulastya uvāca /
tato murāribhavanaṃ samabhyetya surāstataḥ /
ūcurdevaṃ namaskṛtya jagatsaṃkṣubdhikāraṇam
tacchrutvā bhagavān prāha gacchāmo haramandiram /
sa tavtsyati mahājñānī jagatkṣubdhaṃ caracaram
tayoktā vāsudevenana devāḥ śakrapurogamāḥ /
janārdanaṃ puraskṛtya prajāgmurmandaraṃ girim /
na tatra devaṃ na vṛṣaṃ na devīṃ na ca nandinam
śūnyaṃ girimapaśyanta ajñānatimirāvṛtāḥ /
tān mūḍhadṛṣṭīn saṃprokṣya devān viṣṇurmahādyutiḥ
provāca kiṃ na paśyadhvaṃ maheśaṃ purataḥ sthitam /
tamūcurnaiva deveśaṃ paśyāmo girijāpatim
na vidmaḥ kāraṇaṃ tacca yena dṛṣṭirhatā hi naḥ /
tānuvāca jaganmūrtiryūyaṃ devasya sāgasaḥ
pāpiṣṭhā garbhahantāro mṛḍānyāḥ svārthatatparāḥ /
tena jñānaviveko vai hṛto devevana śūlinā
yenāgrataḥ sthitamapi paśyanto 'pi na paśyatha /
tasmāt kāyaviśuddhyarthaṃ devadṛṣṭyarthamādarāt
taptakṛcchrema saṃśuddhāḥ kurudhvaṃ snānamīśvare /
kṣīrasnāne prayuñjīta sārddha kumbhaśataṃ surāḥ
dadhisnāne cutaḥṣaṣṭirdvātriṃśaddhaviṣor'haṇe /
pañcagavyasya śuddhasya kumbhāḥ ṣoḍaśa kīrtitāḥ
maduno 'ṣṭau jalasyoktāḥ sarve te dviguṇāḥ surāḥ /
tato rocanayā devamaṣṭottaraśatena hi
anulimpet kuṅkumena candanena ca bhaktitaḥ /
bilvapatraiḥ sakamalaiḥ dhattūrasuracandanaiḥ
mandāraiḥ pārijātaiśca atimuktaistathār'cayet /
aguruṃ saha kāleyaṃ candanenāpi dhūpayet
japtavyaṃ śatarūdrīyaṃ ṛgvedoktaiḥ padakramaiḥ /
evaṃ kṛte tu deveśaṃ paśyadhvaṃ netareṇa ca
ityuktā vāsudevena devāḥ keśavamabruvan /
vidhānaṃ taptakṛcchrasya kathyatāṃ madhusūdana /
yasmiścirṇe kāyaśuddhirbhavate sārvakālikī
vāsudeva uvāca /
tryahamuṣṇaṃ pibedāpaḥ tryahamuṣṇaṃ payaḥ pivet /
tryahamuṣṇaṃ pibetsarpirvāyubhakṣo dinatrayam
palā dvādaśa toyasya palāṣṭau payasaḥ surāḥ /
ṣaṭpalaṃ sarpiṣaḥ proktaṃ divase divase pibet
pulastya uvāca /
ityevamukte vacane surāḥ kāyaviśuddhaye /
taptakṛcchrarahasyaṃ vai cakruḥ śakrapurogamāḥ
tato vrate surāścīrṇe vimuktāḥ pāpato 'bhavan /
vimuktapāpā deveśaṃ vāsudevamathābruvan
kvāsau vada jagannātha śaṃbhustiṣṭhati keśava /
yaṃ kṣīrādyabhiṣekeṇa snāpayāmo vidhānataḥ
athovāca surānviṣṇureva tiṣṭhati śaṅkaraḥ /
maddehe kiṃ na paśyadhvaṃ yogāścāyaṃ pratiṣṭhitaḥ
tamūcurnaiva paśyāmastvatto vai tripurāntakam /
satyaṃ vada sureśāna maheśānaḥ kva tiṣṭhati
tato 'vyayātmā sa hariḥ svahṛtpaṅkajaśāyinam /
darśayāmāsa devānāṃ murārirliṅgamaiśvaram
tataḥ surāḥ krameṇaiva kṣīrādibhiranantaram /
snāpayāñcakrire liṅgaṃ śāśvataṃ dhruvamavyayam
gorocanayā tvālipya candanena sugandhinā /
bilvapatrāmbujairdevaṃ pūjayāmāsurañjasā
pradhūpyāguruṇā bhaktyā nivedya paramaiṣadhīḥ /
japtvāṣṭaśatanāmānaṃ praṇāmaṃ cakrire tataḥ
ityevaṃ cintayantaśca devāvetau harīśvarau /
kathaṃ yogatvamāpannau sattvāndhatamasodbhavau
surāṇāṃ cintitaṃ jñātvā viśvamūrtibhūdvibhuḥ /
sarvalakṣaṇasaṃyuktaḥ sarvāyudhadharo 'vyayaḥ
sārddhaṃ trinetraṃ kamalāhikuṇḍalaṃ jaṭāguḍākeśakhagarṣabhadhvajam /
samādhavaṃ hārabhujaṅgavakṣasaṃ pītājinācchannakaṭipradeśam
cakrāsihastaṃ halaśārṅgapāṇiṃ pinākaśūlājagavānvitaṃ ca /
kapardakhaṭvāṅgakapālaghaṇṭāsaśaṅkhaṭaṅkāraravaṃ maharṣe
dṛṣṭvaiva devā hariśaṅkaraṃ taṃ namo 'stu te sarvagatāvyayeti /
proktvā praṇāmaṃ kamalāsanādyāścakrurmatiṃ caikatarāṃ niyujya
tānekacittān vijñāya devān devapatirhariḥ /
pragṛhyābhyadravattūrṇaṃ kurukṣetraṃ svamāśramama
tato 'paśyanta deveśaṃ sthāṇubhūtaṃ jale śucim /
dṛṣṭvānamaḥ sthāṇaveti proktvā sarvehyupāviśan
tato 'bravīt surapatirehyehi dīyatāṃ varaḥ /
kṣubdhaṃ jagajjagannātha unmajjasva priyātithe
tatastāṃ madhurāṃ vāṇīṃ śuśrāva vṛṣabhadhvajaḥ /
śrutvottasthau ca vaigena sarvavyāpī nirañjanaḥ
namo 'stu srvadebhyaḥ provāca prahasan haraḥ /
sa cāgataḥ suraiḥ sendraḥ praṇato vinayānvitaiḥ
tamūcurdevatāḥ sarvastyajyatāṃ śaṅkaradratm /
mahāvrataṃ trayo lokāḥ kṣubdhāstvattesāvṛtāḥ
athovāca mahādevo mayā tyakto mahāvrataḥ /
tataḥ surā divaṃ jagmurhṛṣṭāḥ prayatamānasāḥ
tato 'pi kampate pṛthvī sābdhidvīpācalā mune /
tato 'bhicintayadrudraḥ kimarthaṃ kṣubhitā mahī
tataḥ paryacaracchūlī kurukṣetraṃ samantataḥ /
dadarśoghavatītīre uśanasaṃ taponidhim
tato 'bravītsurapatiḥ kimarthaṃ tapyate tapaḥ /
jagatkṣobhakaraṃ vipra tacchīghraṃ kathyatāṃ mama
uśanā uvāca /
tavārādhanakāmārthaṃ tapyate hi mahattapaḥ /
saṃjīvanīṃ śubhāṃ vidyāṃ jñātumicche trilocana
hara uvāca /
tapasā parituṣṭo 'smi sutaptena tapodhana /
tasmāt saṃjīvanīṃvidyāṃ bhavān jñāsyati tattavattaḥ
varaṃ labdhvā tataḥ śukrastapasaḥ saṃnyavarttata /
tathāpi calate pṛthvī sābdhibhūbhṛnnagāvṛtā
tato 'gamanmahādevaḥ saptasārasvataṃ śuciḥ /
dadarśa nṛtyamānaṃ ca ṛṣiṃ maṅkaṇasaṃjñitam
bhāvena poplūyati bālavat sa bhujau prasāryaiva nanartta vegāt /
tasyaiva vegena samāhatā tu cacāla bhūrbhūmidharaiḥ sahaiva
taṃ śaṅgaro 'bhyetya kare nigṛhya provāca vākyaṃ prahasan maharṣe /
kiṃ bhāvito nṛtyasi kena hetunā vadasva māmetya kimatra tuṣṭiḥ
sa brāhmaṇaḥ prāha mamādya tuṣṭiryeneha jātā śṛṇu tad dvijendra /
bahūn gaṇān vai mama tapyatastapaḥ saṃvatsarān kāyaviśoṣaṇārtham
tato 'nupaśyāmi karāt kṣatotthaṃ nirgacchate śākarasaṃ mameha /
tenādya tuṣṭo 'smi bhṛśaṃ dvijendra yenāsmi nṛtyāmi subhāvitātmā
taṃ prāha śaṃbhurdvija paśya mahyaṃ bhasma pravṛtto 'ṅgulito 'tiśuklam /
saṃtāḍanādeva na ca praharṣo mamāsti nṛnaṃ hi bhavān pramattaḥ
śrutvātha vākyaṃ vṛṣabhadhvajasya matvā munirmaṅkaṇako maharṣe /
nṛtyaṃ parityajya suvismito 'tha vavanda pādau vinayāvanamraḥ
tamāha śaṃbhurdvija gaccha lokaṃ taṃ brahmaṇo durgamamavyayasya /
idaṃ ca tīrthaṃ pravaraṃ pṛthivyāṃ pṛthūdakasyāstu samaṃ phalena
sāṃnidhyamatraiva surāsurāṇāṃ gandharvavidyādharakinnarāṇām /
sadāstu dharmasya nidhānamagryaṃ sārasvataṃ pāpamalāpahāri
suprabhā kāñcānākṣī ca suveṇurvimalodakā /
manoharā caughavatī viśālā ca sarasvatī
etāḥ sapta sarasvatyo nivisiṣyanti nityaśaḥ /
somapālaphalaṃ sarvāḥ prayacchanti supuṇyadāḥ
bhavānapi kurukṣetre mūrtiṃ sthāpya garīyasīm /
gamiṣyati mahāpuṇyaṃ brahmalokaṃ sudurgamam
ityevamukto devena śaṅkarema tapodhanaḥ /
mūrtti sthāpya kurukṣetre brahmalokamagād vaśī
gate maṅkaṇake pṛthvī niścalā samajāyata /
athāgānmandaraṃ śaṃbhurnijamāvasathaṃ śuciḥ
etat tavoktaṃ dvija śaṅkarastu gatastadāsīt tapase 'tha śaile /
śūnye 'bhyagād dṛṣṭamatirhi devyā saṃyodhito yena hi kāraṇena
Original text: Vāmanapurāṇa, 1-69 · Edition: A.S. Gupta, Varanasi : All India Kashiraj Trust 1967 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0