Vamana Purana · Chapter 35
iti śrīvāmanapurāṇe catustriṃśo 'dhyāyaḥ
brahmovāca /
paradārābhigamanaṃ pāpīyāṃsopasevanam /
pāruṣyaṃ sarvabhūtānāṃ prathamaṃ narakaṃ smṛtam
phalasteyaṃ mahāpāpaṃ phalahīnaṃ tathāṭanam /
chedanaṃ vṛkṣajātīnāṃ dvitīyaṃ narakaṃ smṛtam
varjyādānaṃ tathā duṣṭamavadhyavadhabandhanam /
vivādamarthahetūtthaṃ tṛtīyaṃ narakaṃ smṛtam
bhayadaṃ sarvasattvānāṃ bhavabhūti vināśanam /
bhraṃśanaṃ nijadharmāṇāṃ caturthaṃ narakaṃ smṛtam
māraṇaṃ mitrakauṭilyaṃ lithyābhiśapanaṃ ca yat /
miṣṭaukāśanamityuktaṃ pañcamaṃ tu nṛpācanam
yantraḥ phalādiharaṇaṃ yamanaṃ yoganāśanam /
yānayugyasya haraṇaṃ ṣaṣṭhamuktaṃ nṛpācanam
rājabhāgaharaṃ mūḍhaṃ rājajāyāniṣevaṇam /
rājye tvahitakāritvaṃ saptamaṃ nirayaṃ smṛtam
lubdhatvaṃ lolupatvaṃ ca labdhadharmārthanāśanam /
lālāsaṃkīrṇamevoktamaṣṭamaṃ narakaṃ smṛtam
viproṣyaṃ brahmaharaṇaṃ brāhmaṇānāṃ vinindanam /
virodhaṃ bandhubhiścoktaṃ navamaṃ narapācanam
śiṣṭācāravināśaṃ ca śiṣṭadveṣaṃ śiśorvadham /
śāstrasteyaṃ dharmanāśaṃ daśamaṃ parikīrtitam
ṣaḍaṅganidhanaṃ ghoraṃ ṣāṅguṇyapratiṣedhanam /
ekādaśamamevoktaṃ narakaṃ sadbhiruttamam
satsu nityaṃ sadā vairamanācāramasatkriyā /
saṃskāraparihīnatvamidaṃ dvādaśamaṃ smṛtam
hānirdharmārthakāmanāmapavargasya hāraṇam /
saṃbhedaḥ saṃvidāmetat trayodaśamamucyate
kṛpaṇaṃ dharmahīnaṃ ca yad varjyaṃ yacca vahnidam /
catudrdaśamamovoktaṃ narakaṃ tad vigarhitam
ajñānaṃ cāpyamuyatvamaśaucamaśubhāvaham /
smṛtaṃ tat pañcadaśamamastyavacanāni ca
ālasyaṃ vai ṣoḍaśamamākrośaṃ ca viśeṣataḥ /
sarvasya cātatāyitvalamāvāseṣvagnidīpanam
icchā ca paradāreṣu narakāya nigadyate /
īrṣaryābhāvaśca satyeṣu uddhṛttaṃ tu vigarhitam
etaistu pāpaiḥ puruṣaḥ punnamādyairna saṃśayaḥ /
saṃyuktaḥ prīṇayed devaṃ saṃtatyā jagataḥ patim
prītaḥ sṛṣṭyā tu śubhayā sa pāpādyena mucyate /
puṃnāmanarakaṃ ghoraṃ vināśayati sarvataḥ
etasmāt kāraṇāt sādhya sutaḥ putreti gadyate /
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi śeṣapāpasya lakṣaṇam
ṛmaṃ devarṣibhūtānāṃ manuṣyāṇāṃ viśeṣataḥ /
pitṛṇāṃ ca dvijaśreṣṭha sarvarvaṇeṣu caikatā
oṅkārādapi nirvṛttiḥ pāpakāryakṛtaśca yaḥ /
matsyādaśca mahāpāpamagamyāgamanaṃ tathā
ghṛtādivikrayaṃ ghoraṃ caṇḍālādiparigrahaḥ /
svadoṣācchādanaṃ pāpaṃ paradoṣaprakāśanam
matsaritvaṃ vāgduṣṭatvaṃ niṣṭuratvaṃ tathā param /
ṭākitvaṃ tālavāditvaṃ nāmnā vācāpyadharmajam
dāruṇatvamadhārmikyaṃ narakāvahamucyate /
etaiśca pāpaiḥ saṃyuktaḥ prīṇayed yadi śaṅkaram
jñānādhiramaśeṣeṇa śeṣapāpaṃ jayet tataḥ /
śārīraṃ vācikaṃ yat tu mānasaṃ kāyikaṃ tathā
pitṛmātṛkṛtaṃ yacca kṛtaṃ yaccāśritairnaraiḥ /
bhrātṛbhirbāndhavaiścāpi tasmin janmani dharmaja
tatsarvaṃ vilayaṃ yāti sa dharmaḥ sutaśiṣyayoḥ /
viparīte bhavet sādhya viparītaḥ padakramaḥ
tasmāt putraśca śiṣyaśca vidhātavyau vipaścitā /
etadarthamabhidhyāya śiṣyācchreṣṭhataraḥ sutaḥ /
seṣāt tārayate śiṣyaḥ sarvato 'pi hi putrakaḥ
pulastya uvāca /
pitāmahavacaḥ śrutvā sādhyaḥ prāha tapodhanaḥ /
triḥ satyaṃ tava putro 'haṃ deva yogaṃ vadasva me
tamuvāca mahāyogī tvanmātāpirarau yadi /
dāsyete ca tataḥ sūnurdāyādo me 'si putraka
sanatkumāraḥ provāca dāyādaparikalpanā /
yeyaṃ hi bhavatā proktā tāṃ me vyākhyātumarhasi
taduktaṃ sādhyamukhyena vākyaṃ śrutvā pitāmahaḥ /
prāha prahasya bhagavān kśruṇu vatseti nārada
brahmovāca /
aurasaḥ kṣetrajaścaiva dattaḥ kṛtrima eva ca /
guḍhotpanno 'paviddhaśca dāyādā bāndhavāstu ṣaṭ
amīṣu ṣaṭpu putreṣu ṛmapiṇḍadhanakriyāḥ /
gotrasmyaṃ kule vṛttiḥ pratiṣṭha śāśvatī tathā
kānīnaśca sahoḍhaśca krītaḥ paunarbhavastathā /
svayedattaḥ pāraśavaḥ ṣaḍadāyādabandhavāḥ
amībhirṛṇapiṇḍādikathā naiveha vidyate /
nāmadhārakā eveha na gotrakulasaṃmatāḥ
tat tasya vacanaṃ śrutvā brahmaṇaḥ sanakāgrajaḥ /
uvācaiṣāṃ viśeṣaṃ me brahman vyākhyātumahasi
tato 'bravīt surapatirviśeṣaṃ śṛṇu putraka /
auraso yaḥ svayaṃ jātaḥ pratibimbamivātmanaḥ
klībonmatte vyasanini patyau tasyājñayā tu yā /
bhāryā hyanāturā putraṃ janayet kṣetrajastu saḥ
mātāpitṛbhyāṃ yo dattaḥ sa dattaḥ parigīyate /
mitraputraṃ mitradattaṃ kṛtrimaṃ prāhuruttamāḥ
na jñāyate gṛhe kena jātastviti sa gūñakaḥ /
bāhmataḥ svayamānītaḥ so 'paviddhaḥ prakīrtitaḥ
kanyājātastu kānīnaḥ sagarbhoḍhaḥ sahokaḥ /
mūlyairgṛhītaḥ krītaḥ syād dvividhaḥ syāt punarbhavaḥ
dattvaikasya ca yā kanyā hṛtvānyasya pradīyate /
tajjālastanayo jñeyo loke paunarbhavo mune
durbhikṣe vyasane cāpi yenātmā viniveditaḥ /
sa svayandatta ityustathānyaḥ kāraṇāntaraiḥ
brāhmaṇasya sutaḥ śūdrayāṃ jāyate yastu suvrata /
ūḍhāyāṃ vāpyanūḍhāyāṃ sa pāraśava ucyate
etasmāt kāraṇāt putra na svayaṃ dātumarhasi /
svamātmānaṃ gaccha śīghraṃ pitarau samupāhvaya
tataḥsa mātāpitarau sasmāra vacanād vibhoḥ /
tāvājagmaturīśānaṃ draṣṭuṃ vai dampatī mune
dharmo 'hiṃsā ca deveśaṃ praṇipatya nyaṣīdatām /
upaviṣṭau sukhāsīnau sādhyo vacanamabravīt
sanatkumāra uvāca /
yogaṃ jigamiṣustāta vrahmāṇaṃ samacūcudam /
sa coktavān māṃ putrārthe tasmāt tvaṃ dātumarhasi
tāvevamuktau putreṇa yogācāryaṃ pitāmaham /
uktavantau prabho 'yaṃ hi āvayostanayastava
adyaprabhṛtyayaṃ putrastava brahman bhaviṣyati /
ityuktvā jagmatursūrṇa yenaivābyāgatau yathā
pitāmaho 'pi taṃ putraṃ sādhyaṃ saddhinayānvitam /
sanatkumāraṃ provāca yogaṃ dvādaśapatrakam
śikhāsaṃśthaṃ tu oṅkāraṃ meṣo 'sya śirasi sthitaḥ /
māso vaiśākhanāmā ca prathamaṃ patrakaṃ smṛtam
nakāro mukhasaṃstho hi vṛṣastatra prakīrtitaḥ /
jyeṣṭhamāsāśca tatpatraṃ dvitīyaṃ parikīrtitam
mokāro bhujayoryugmaṃ mithunastatra saṃsthitaḥ /
māso āṣāḍhanāmā ca tṛtīyaṃ patrakaṃ smṛtam
bhakāraṃ netrayugalaṃ tatra karkaṭakaḥ sthitaḥ /
māsaḥ śrāvaṇa ityuktaścaturthaṃ patrakaṃ smṛtam
gakāraṃ hṛdayaṃ proktaṃ siṃho vasati tatra ca /
māso bhādrastathā proktaḥ pañcamaṃ patrakaṃ smṛtam
vakāraṃ kavacaṃ vidyāt kanyā tatra pratiṣiṭhatā /
māsaścāśvayujo nāma ṣṣṭhaṃ tat patrakaṃ smṛtam
tekāramastragrāmaṃ ca tulārāśiḥ kṛtāśrayaḥ /
māsaśca kārtiko nāma saptamaṃ patrakaṃ smṛtam
vākāraṃ nābhisaṃyuktaṃ sthitastatra tu vṛścikaḥ /
māso mārgaśiro nāma tvaṣṭamaṃ patrakaṃ smṛtam
sukāraṃ jaghanaṃ proktaṃ tatrasthaśca dhanurdharaḥ /
pauṣati gadito māso navamaṃ parikīrtitam
dekāraścoruyugalaṃ makaro 'pyatra saṃsthitaḥ /
māgho nigadito māsaḥ patrakaṃ daśamaṃ smṛtam
vākāro januyugmaṃ ca kumbhastatrādisaṃsthitaḥ /
patrakaṃ phālgunaṃ proktaṃ tadekādaśamuttamam
pādau yakāro mīno 'pi sa caitre vasate mune /
idaṃ dvādaśamaṃ proktaṃ patraṃ vai keśavasya hi
dvādaśāraṃ tathā cakraṃ ṣaṣṇābhi dviyutaṃ tathā /
trivyūhamekamūrtiśca tathoktaḥ parameśvaraḥ
etat tavoktaṃ devasya rūpaṃ dvādaśapatrakam /
yasmin jñāte muniśreṣṭha na bhūyo maraṇaṃ bhavet
dvitīyamuktaṃ sattvāḍhyaṃ caturvarṇaṃ caturmukham /
caturbāhumudārāṅgaṃ śrīvatsadharamavyayam
tṛtīyastamaso māma śeṣamūrtiḥ sahasrapāt /
sahasravadanaḥ śrīmān prajāpralayakārakaḥ
caturtho rājaso nāma raktavarṇaścaturmukhaḥ /
dvibhujo dhārayan mālaṃ sṛṣṭikṛccādipūruṣaḥ
avyāktāt mabhavantyete trayo vyaktā mahāmune /
ato marīcipramukhāstathānye 'pi sahasraśaḥ
etat tavoktaṃ munivarya rūpaṃ vibhoḥ purāṇaṃ matipuṣṭivardhanam /
cuturbhujaṃ taṃ sa mururdurātmā kṛtāntavākyāt punarāsasāda
tamāgataṃ prāha mune madhughnaḥ prāpto 'si kenāsura kāraṇena /
sa prāha yoddhuṃ saha vai tvayādya taṃ prāha bhūyaḥ suraśatruhantā
yadīha māṃ yoddhumupāgato 'si tat kampeta te hṛdayaṃ kimartham /
jvarāturasyeva muhurmuhurvai tannāsmi yotsye saha kātareṇa / /
35.74 ityevamukto madhusūdanena murustadā sve hṛdaye svahastam /
kathaṃ kva kasyeti muhustathoktvā nipātayāmāsa vipannabuddhiḥ
hariśca cakraṃ mṛdulāghavena mumoca taddhatakamalasya śatroḥ /
ciccheda devāstu gatavyathābhavan devaṃ prasaṃsanti ca padmanābham
etat tavoktaṃ muradaityanāśanaṃ kṛtaṃ hi yuktyā śitacakrapāṇinā /
ataḥ prasiddhiṃ samupājagāma murārirityeva vibhurnṛsiṃhaḥ
Original text: Vāmanapurāṇa, 1-69 · Edition: A.S. Gupta, Varanasi : All India Kashiraj Trust 1967 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0