Vamana Purana · Chapter 37

iti śrīvāmanapurāṇe ṣaṭtriśodhyāyaḥ
nārāda uvāca /
gato 'ndhakastu pātāle kimaceṣṭata dānavaḥ /
śaṅkaro mandarastho 'pi yaccākāra taducyatām

pulāstya uvāca /
pātālastho 'ndhako brahman bādhyate madanāgninā /
saṃtpatavigrahaḥ sarvān dānavānidamabravīt

sa me suhṛtsa me bandhuḥ sa bhrāta sa pitā mama /
yastāmadrisutāṃ śīghnaṃ mamānti kamupānayet

evaṃ bruvati daityende andhake madanāndhake /
meghagambhīranirghoṣaṃ prahalādo vākyamabravīt

yeyaṃ girisutā vīra sā mātā dharmatastava /
pitā trinayano devaḥ śrūyatāmatra kāraṇam

tava pitrā hyaputrema dharmanityena dānava /
ārādhito mahādevaḥ putrārthāya purā kila

tasmai trilocananāsīd datto 'ndho 'pyeva dānava /
putrakaḥ putrakāmāsya proktvetyaṃ vacanaṃ vibho

netratrayaṃ hiraṇyākṣa narmārthamumayā mama /
pihitaṃ yogasaṃsthasya tato 'ndhamabhavattamaḥ

tasmācca tamaso jāto bhūto nīlaghanasvanaḥ /
taditaṃ gṛhyatāṃ daitya tavopayikamātmajam

yadā tu lokavidviṣṭaṃ duṣṭaṃ karma kariṣyati /
trailokyajananīṃ cāpi abhīvāñchiṣyate 'dhamaḥ

ghātayiṣyati vā vipraṃ yadā prakṣipta cāsurān /
tadāsya svayamevāhaṃ kariṣye kāyaśodhanam

evamuktvā gataḥ śaṃbhuṃ svasthānaṃ mandarācalam /
tvatpitāpi samabhyāgāt tvāmādāya rasātalam

etena kāraṇenāmbā śaileyī bhavitā tava /
sarvasyāpīha jagato guruḥ śaṃbhuḥ pitā dhruvam

bhavānapi tapoyuktaḥ śāstravettā guṇāplutaḥ /
nedṛśe pāpasaṃkalpe matiṃ kuryād bhavadvidhaḥ

trailokyaprabhuravyakto bhavaḥ sarvairnamaskṛtaḥ /
ajeyastasya bhāryeyaṃ na tvamarhe 'marārdana

na cāpi śaktaḥ prāptuṃ tāṃ bhavāñśailanṛpātmajām /
ajitvā sagaṇaṃ rudraṃ sa ca kāmo 'dya durlabhaḥ

yastaret sāgaraṃ dorbhyā pātayed bhuvi bhāskaram /
merumutpāṭayed vāpi sa jayecchūlapāṇinam

utāhosvidimāḥ śakyāḥ kriyāḥ kartuṃ narerbalāt /
na ca śakyo haro jetuṃ satyaṃ satyaṃ mayoditam

kiṃ tvayā na śrutaṃ daitya yathā daṇḍo mahīpaliḥ /
parastrīkāmavān mūḍhaḥ sarāṣṭro nāśamāptavān

āsīd daṇḍo nāma nṛpaḥ prabhūtabalavāhanaḥ /
sa ca vavre mahātejāḥ paurohityāya bhārgavam

īje ca vividhairyajñairnṛpatiḥ śukrapāvalitaḥ /
sukrasyāsīcca duhitā arajā nāma nāmataḥ

śukraḥ kadācidagamad vṛṣuparvāṇamāsuram /
tenārcitaściraṃ tatra tasthau bhārgavasattmaḥ

arajā svagṛhe vahniṃ śuśruṣantī mahāsura /
atiṣṭhata sucārvaṅgī tato 'byāgānnarādhipaḥ

sa papraccha kva śukroti tamūcuḥ paricārikāḥ /
gataḥ sa bhagavān śukro yājanāya danoḥ sutam

papraccha nṛpatiḥ kā tu tiṣṭhate bhārgavāśrame /
tāstamūcurguroḥ putrī saṃtiṣṭhatyarajā nṛpa

tāmāśrame śukrasutāṃ draṣṭumikṣvākunandanaḥ /
praviveśa mahābāhurdadarśārajasaṃ tataḥ

tāṃ tṛṣṭvā kāmasaṃtaptastatkṣaṇādeva pārthivaḥ /
saṃjāto 'ndhaka daṇḍastu kṛtāntabalacoditaḥ

tato visarjayāmāsa bhṛtyān bhrātṛn suhṛttamān /
śukraśiṣyānapi balī ekākī nṛpa āvrajat

tamāgataṃ śukrasutā pratyutthāya yaśasvinī /
pūjayāmāsa saṃhṛṣṭā bhrātṛbhāvena dānava

tatastāmāha nṛpatirbāle kāmāgnivāriṇā /
māṃ samāhlādayasvādya svapariṣvaṅgavāriṇā

sāpi prāha nṛpaśreṣṭha mā vinīnasa āturaḥ /
pitā mama mahākrodhāt tridaśānapi nirdahet

mūḍhabuddhe bhavān bhrātā mamāsi tvanayāplutaḥ /
bhaginī dharmataste 'haṃ bhavāñśiṣyaḥ piturmama

so 'brovīd bhīru māṃ śukraḥ kālena paridhakṣyati /
kāmāgnirnirdahati māmadyaiva tanumadhyame

sā prāha daṇḍaṃ nṛpātiṃ muhūrta paripālaya /
tameva yācasva guruṃ sa te dāsyatyasaṃśayam

daṇḍo 'bravīt sutanvaṅgi kālakṣepo na me kṣamaḥ /
cyutāvasarakartṛtve vighno jāyeta sundari

tato 'bravīcca virajā nāhaṃ tvāṃ pārthivātmaja /
dātuṃ śaktā svamātmānaṃ svatantrā na hi yoṣitaḥ

kiṃ vā te bahunoktena mā tvaṃ nāśaṃ narādhipa /
gacchasva śukraśāpena sabhṛtyajñātibāndhavaḥ

tato ''bravīnnarapatiḥ sutanu śṛṇu ceṣṭitam /
citrāṅgadāyā yad vṛttaṃ purā devayuge śubhe

viśvakarṇasutā sādhvī nāmnā citrāṅgadābhavat /
rūpayauvanasaṃpannā padmahīneva padminī

sā kadācinmahāraṇyaṃ sakhībhiḥ parivāritā /
jagāma nemiṣaṃ nāma snātuṃ kamalalocanā

sā snātumavatīrṇā ca athābhyāgānnareśvaraḥ /
sudevatanayo dhīmān suratho nāma nāmataḥ /
//
tāṃ dadarśa ca tanvaṅgīṃ śubhāṅgo madanāturaḥ

taṃ dṛṣṭvā sā sakhīrāha vacanaṃ satyasaṃyutam /
asau narādhipasuto madanena sadarthyate

madarthe ca kṣamaṃ me 'sya svapradānaṃ surūpiṇaḥ /
sakhyastāmabruvan bālā na pragalbha'si sundari

asvātantryaṃ tavāstīha pradāne svatmano 'naghe /
pitā tavāsti dharmiṣṭhaḥ sarvaśilpaviśāradaḥ

na te yuktamihātmānaṃ dātuṃ narapateḥ svayam /
etasminnantare rājā surathaḥ satyavāt sudhī

samabhyetyābrabīdenāṃ kandarpaśarapīḍitaḥ /
tvaṃ mugdhe mohayasi māṃ dṛṣṭyaiva madirekṣaṇe

tvaddṛṣṭirapātena smareṇābhyetya tāḍitaḥ /
tanmāṃ kucatale talpe abhiśāyitumarhasi

nocet pradhakṣyate kāmo bhūyo bhūyo 'tidarśanāt /
tataḥ sā cārusarvāṅgī rājño rājīvalocanā

vāryamāṇā sakhībhistu prādādātmānamātmanā /
evaṃ purā tayā tainvyā paritrātaḥ sa bhūpatiḥ

tasmānmāmapi suśroṇi tvaṃ paritrātumarhasi /
arajaskābravīd daṇḍaṃ tasyā yad vṛttamuttaram

kiṃ tvayā na pirajñātaṃ tasmāt te kathayāmyaham /
tadā tayā tu tanvaṅgyā surathasya mahīpateḥ

ātmā pradattaḥ svātantryāt tatastāmaśapat pitā /
yasmād dharmaṃ parityajya strībhāvān mandacetase

ātmā pradattastasmāddhi na vivāho bhaviṣyati /
vivāharahitā naiva sukhaṃ lapsyasi bhartṛtaḥ

na ca putraphalaṃ naiva patinā yogameṣyasi /
utsṛṣṭamātre śāpe tu hyapovāha trayodaśa /
apakṛṣṭe naparapatau sāpi mohamupāgatā

akṛtārthaṃ narapatiṃ yojanāni trayodaśa /
apakṛṣṭe naparapatau sāpi mohamupāgatā

tatastāṃ siṣicuḥ sakhyaḥ sarasvatyā jalena hi /
sā sicyamānā sutarāṃ śiśireṇāpyathāmbhasā

mṛtakalpā mahābāho viśvakarmasutābhavat /
tāṃ mṛtāmiti vijñāya jagmuḥ sakhyastvarānvitāḥ

kāṣṭhānyāhartumaparā vahnimānetumākulāḥ /
sā ca tāsvapi sarvāsu gatāsu vanamuttamam

saṃjñāṃ lebhe sucārvaṅgī diśaścāpyavalokayat /
apaśyantī nāpatiṃ tathā snigdhaṃ sakhījanam

nipapāta sarasvatyāḥ payasi sphuritekṣaṇā /
tāṃ vegāt kāñcanākṣī tu mahānadyāṃ nareśvara

gomatyāṃ paricikṣepa taraṅkuṭile jale /
tayāpi tasyāstadbhāvyaṃ viditvātha viśāṃ pate

mahāvane parikṣiptā siṃhavyāghrabhayākule /
evaṃ tasyāḥ svatantrāyā eṣāvasthā śrutā mayā

tāṃ prāha putri kasyāsi sutā surasutopamā /
kimarthamāgatāsīha nirmanuṣyamṛge vane

tataḥ sā prāha tamṛṣiṃ yathātathyaṃ kṛśodarī /
śrutvārṣiḥ kopamagamadaśapacchilpināṃ vapam

yasmāt svatanujāteyaṃ paradeyāpi pāpinā /
yojitā naiva patinā tasmācchākhāmṛgo 'stu saḥ

ityuktvā sa mahāyogī bhūyaḥ snātvā vidhānataḥ /
upāsya paśvimāṃ sandhyāṃ pūjayāmāsa śaṅkaram

saṃpūjya devadeveśaṃ yathoktavidhinā haram /
uvācāgamyatāṃ subhrūṃ sudatīṃ patilālasām

gacchasva subhage deśaṃ saptagodāvaraṃ śubham /
tatropāsya maheśānaṃ mahāntaṃ hāṭakeśvaram

tatra sthitāyā rambhoru khyātā devavatī śubhā /
āgamiṣyati daityasya putrī kandaramālinaḥ

tathānyā suhyakasutā nandayantīti viśrutā /
añjanasyaiva tatrāpi sameṣyati tapasvinī /
tathāparā vedavatī parjanyaduhitā śubhā

yadā tisraḥ sameṣyanti saptagodāvare jale /
hāṭakākhye mahādeva tadā saṃyogameṣyasi

ityevamuktā muninā bālā citrāṅgadā tadā /
saptagodāvaraṃ tīrthamagamat tvaritā tataḥ

saṃprāpya tatra deveśaṃ pūjayantī trilocanam /
samadhyāste śuciparā phalamūlāśanābhavat

sa carṣirjñānasaṃpannaḥ śrīkaṇṭhāyatane 'likhat /
ślokamekaṃ mahākhyānaṃ tasyāśca priyakāmyayā

na so 'sti kaścit tridaśo 'suro vā yakṣo 'tha martyo rajanīcaro vā /
idaṃ hi duḥkhaṃ mṛgaśāvanetryā nirmārjayed yaḥ svaparākrameṇa

ityevamuktvā sa munirjagāma draṣṭuṃ vibhuṃ puṣkaranāthamīḍyam /
nadīṃ payoṣṇīṃ munivṛndavandyāṃ saṃcintayanneva viśālanetrām