Language

ENहिગુ
Scripture Library

Vamana Purana · Chapter 11

11.1

iti śrīvāmanapurāṇe daśamo 'dhyāyaḥ
nārada uvāca /
yadetad bhavatā proktaṃ sukeśinakaro 'mbarāt /
pātito bhuvi sūryoṇa tatkadā kutra kutra ca

11.2

sukeśīti ca kaścāsau kena dattaḥ puro 'sya ca /
kimarthaṃ pātito bhūmyāmākāśād bhāskareṇa hi

11.3

pulastya uvāca/ /
śṛṇuṣvāvahito bhūtvā kathāmetāṃ purātanīm /
yathoktavān svayaṃbhūrmāṃ kathyamānāṃ mayānagha

11.4

āsīnniśācarapatirvidyutkeśīti viśrutaḥ /
tasya putro guṇajyeṣṭhaḥ sukeśirabhavattataḥ

11.5

tasya tuṣṭastatheśānaḥ puramākāśacāriṇam /
prādādajeyatvamapi śatrubhiścāpyavadhyatām

11.6

sa cāpi śaṅkarāt prāpya varaṃ gaganagaṃ puram /
reme niśācaraiḥ sārddhū sadā dharmapathi sthitaḥ

11.7

sa kadācid gato 'raṇyaṃ māgadhaṃ rākṣaseśvaraḥ /
tatrāśramāṃstu dadṛśo ṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām

11.8

maharṣin sa tadā dṛṣṭvā praṇipatyābhivādya ca/ pratyuvāca ṛṣīn sarvān kṛtāsanaparigrahaḥ

11.9

sukeśiruvāca /
praṣṭumicchāmi bhavataḥ saṃśayo 'yaṃ hṛdi sthitaḥ /
kathayantu bhavanto me na cauvājñāpayāmyaham

11.10

kiṃsvicchreyaḥ pare loke kimu ceha dvijottamāḥ /
kena pūjyastathā satsu kenāsau sukhamedhate

11.11

pulastya uvāca/ /
itthaṃ sukeśivacanaṃ niśamya paramarṣayaḥ /
procurvimṛsya śreyor'thamiha loke paratra ca

11.12

ṛṣa ūcuḥ /
śrūyatāṃ kathayiṣyāmastava rākṣasapuṅgava /
yaddhi śreyo bhaved vīra iha cāmutra cāvyayam

11.13

śreyo dharmaḥ pare loke iha ca kṣaṇadācara /
tasmin samāśritaḥ satsu pūjyastena sukhī bhavet

11.14

sukeśiruvāca /
kiṃlakṣaṇo bhaved dharmaḥ kimācaraṇasatkriyaḥ /
yamāśritya na sīdanti devādyāstu taducyatām

11.15

ṛṣaya ūcuḥ /
devānāṃ paramo dharmaḥ sadā yajñādikāḥ kriyāḥ /
svādhyāyavedavettṛtvaṃ viṣṇupūjāratiḥ smṛtā

11.16

daityānāṃ bāhuśalitvaṃ mātsaryaṃ yuddhasatkriyā /
vedanaṃ nītiśāstrāṇāṃ harabhaktirudāhṛtā

11.17

siddhānāmudito dharmo yogayuktiranuttamā /
svādhyāyaṃ brahmavijñānaṃ bhaktirdvābhyāmapi sthirā

11.18

utkṛṣṭopāsanaṃ jñeyaṃ nṛtyavādyeṣu veditā /
sarasvatyāṃ sthirā bhaktirgāndharvo dharma ucyate

11.19

vidyādharatvamatulaṃ vijñānaṃ pauruṣe matiḥ /
vidyādharāṇāṃ dharmo 'yaṃ bhavānyāṃ bhaktireva ca

11.20

gandharvavidyāveditvaṃ bhaktirbhānau tathā sthirā /
kauśalyaṃ sarvaśilpānāṃ dharmaḥ kiṃpuruṣaḥ smṛtaḥ

11.21

brahmacaryamamānitvaṃ yogābhyāsaratirdṛḍhā /
sarvatra kāmacāritavaṃ dharmo 'yaṃ paitṛkaḥ smṛtaḥ

11.22

brahmacaryaṃ yatāśitvaṃ japyaṃ jñānaṃ ca rākṣasa /
niyamāddharmaveditvamārtho dharmaḥ pracakṣyate

11.23

svādhyāyaṃ brahmacaryaṃ ca dānaṃ yajanameva ca /
akārpaṇyamanāyāsaṃ dayāhiṃsā kṣamā damaḥ

11.24

jitendriyatvaṃ śaucaṃ ca māṅgalyaṃ bhaktiracyute /
śaṅkare bhāskare devyāṃ dharmo 'yaṃ mānavaḥ smṛtaḥ

11.25

dhanādhipatyaṃ bhogāni svādhyāyaṃ śakararcanam /
ahaṅkāramaśauṇḍīryaṃ dharmo 'yaṃ guhyakeṣviti

11.26

paradārāvamarśitvaṃ pārakyer'the ca lolupā /
svādhyāyaṃ tryambake bhaktirdharmo 'yaṃ rākṣasaḥ smṛtaḥ

11.27

avivekamathājñānaṃ śaucahānirasatyatā /
piśācānāmayaṃ dharmaḥ sadā cāmiṣagṛdhnutā

11.28

yonayo dvādaśaivaitāstāsu dharmāśca rākṣasa /
brahmaṇā kathitāḥ puṇyā dvādaśaiva gatipradāḥ

11.29

sukeśiruvāca /
bhavadbhiruktā ye dharmāḥ śāśvatā dvādaśāvyayāḥ /
tatra ye mānavā dharmāstān bhūyo vaktumarhatha

11.30

ṛṣaya ūcuḥ /
śṛṇuṣva manujādīnāṃ dharmāstu kṣaṇadācara /
ye vasanti mahīpṛṣṭhe narā dvīpeṣu saptasu

11.31

yojanānāṃ pramāṇeṇana pañcāśatkoṭirāyatā /
jalopari mahīyaṃ hi naurivāste sarijjale

11.32

tasyopari ca deveśo brahma śaulendramuttamam /
karṇikākāramatyuccaṃ sthāpayāmāsa sattma

11.33

tasyemāṃ nirmame puṇyāṃ prajāṃ devaścaturdiśam /
sthānāni dvīpasaṃjñāni kṛtavāṃśca prajāpatiḥ

11.34

tatra madhye ca kṛtavāñjambūdvīpamiti śrutam /
tallakṣaṃ yojanānāṃ ca pramāṇena nigadyate

11.35

tato jalanidhī raudro bāhyato dviguṇaḥ sthitaḥ /
tasyāpi dviguṇaḥ plakṣo bāhyataḥ saṃpratiṣṭhitaḥ

11.36

tatastvikṣurasodaśca bāhyato valayāsṛtiḥ /
dviguṇaḥ śālmalidvīpo dviguṇo 'sya mahodadheḥ

11.37

surodo dviguṇastasya tasmācca dviguṇaḥ kuśaḥ /
ghṛtodo dviguṇaścaiva kuśadvīpāt prakīrtitaḥ

11.38

ghṛtodād dviguṇaḥ proktaḥ krauñcadvīpo niśācara /
tato 'pi dviguṇaḥ proktaḥ samudro dadhisaṃjñitaḥ

11.39

samudrād dviguṇaḥ śākaḥ śākād dugdhābdhiruttamaḥ /
dviguṇaḥ saṃsthito yatra śeṣaparyaṅkago hariḥ /
ete ca dviguṇāḥ sarve parasparamapi sthitāḥ

11.40

catvāriṃśadimāḥ koṭyo lakṣāśca navatiḥ smṛtāḥ /
yojanānāṃ rākṣasendra pañca cāti suvustṛtāḥ /
jambūdvīpāt samārabhya yāvatkṣīrābdhirantataḥ

11.41

tasmācca puṣkaradvīpaḥ svādūdastadanantaram /
koṭyaścatasro lakṣāṇāṃ dvipañcāśacca rākṣasa

11.42

puṣkaradvīpamāno 'yaṃ tāvadeva tathodadhiḥ /
lakṣamaṇḍakaṭāhena samantādibhipūritam

11.43

evaṃ dvīpāstvime sapta pṛthagdharmāḥ pṛthakkriyāḥ /
gadiṣyāmastava vayaṃ śṛmuṣva tvaṃ niśācara

11.44

plakṣādiṣu narā vīra ye vasanti sanātanāḥ /
śākānteṣu na teṣvasti yugāvasthā kathañcana

11.45

modante devavatteṣāṃ dharmo divya udāhṛtaḥ /
kalpānte pralayasteṣāṃ nigadyeta mahābhuja

11.46

ye janāḥ puṣkaradvīpe vasante raudradarśane /
paiśācamāśritā dharmaṃ karmānte te vināśinaḥ

11.47

sukeśiruvāca /
kimarthaṃ puṣkadvīpo bhavadbhiḥ samudāhṛtaḥ /
durdarśaḥ śaucarahito ghoraḥ karmāntanāśakṛt

11.48

tasmin niśācara dvīpe narakāḥ santi dāruṇāḥ /
rauravādyāstato raudraḥ puṣkaro ghoradarśanaḥ

11.49

sukeśiruvāca /
kiyantyetāni raudrāṇi narakāṇi tapodhanaḥ /
kiyanmātrāṇi mārgeṇa kā ca teṣu svarūpatā

11.50

ṛṣaya ūcuḥ /
śṛṇuṣva rākṣasaśreṣṭha pramāṇaṃ lakṣaṇaṃ tathā /
sarveṣāṃ rauravādīnāṃ saṃkhyā yā tvekaviṃśatiḥ

11.51

dve sahasre yojanānāṃ jvalitāṅgāravistṛte /
rauravo nāma narakaḥ prathamaḥ parikīrttitaḥ

11.52

taptatāmramayī bhūmiradhastādvāhnitāpitā /
dvitīyo dvigustasmānmahāraurava ucyate

11.53

tato 'pi dviḥsthitaścānyastamisro narakaḥ smṛtaḥ /
andhatāmisrako nāma caturtho dvigumaḥ paraḥ

11.54

tatastu kālacakreti pañcamaḥ parigīyate /
apratiṣṭhaṃ ca narakaṃ ghaṭīyantraṃ ca saptamam

11.55

asipatravanaṃ cānyatsahasrāṇi dvisaptatiḥ /
yojanānāṃ parikhyātamaṣṭamaṃ narakottamam

11.56

namakaṃ taptakumbhaṃ ca daśamaṃ kūṭaśālmaliḥ /
karapatrastathaivoktastathānyaḥ śvānabhojanaḥ

11.57

saṃdaṃśo lohapiṇḍaśca karambhasikatā tathā /
ghorā kṣāranadī cānyā tathānyaḥ kṛmibhojanaḥ /
tathāṣṭādaśamī proktā ghorā vaitaraṇī nadī

11.58

tathāparaḥ śoṇitapūyabhojanaḥ kṣurāgradhāro niśitaśca cakrakaḥ /
saṃśoṣaṇo nāma tathāpyanantaḥ proktāstavaite narakāḥ sukeśin

Original text: Vāmanapurāṇa, 1-69 · Edition: A.S. Gupta, Varanasi : All India Kashiraj Trust 1967 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc