Vamana Purana · Chapter 10
itī śrīvāmanapurāṇe navamo 'dhyāyaḥ
pulastya uvāca /
tataḥ pravṛtte saṃgrāme bhīrūṇāṃ bhayavardhane /
sahasrakṣo mahācāpamādāya vyasṛjaccharān
andhako 'pi mahāvegaṃ dhanurākṛṣya bhāsvaram /
purandarāya cikṣepa śarān barhiṇavāsasaḥ
tāvanyonyaṃ sutīkṣṇāgraiḥ śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ /
rukmapuṅkhairmahāvegairājaghnaturubhāvapi
cacaḥ kruddhūḥ śatamakhaḥ kuliśaṃ bhrāmya pāṇinā /
cikṣepa daityarājāya taṃ dadarśa tathāndhakaḥ
ājaghāna ca bāṇaughairastraiḥ sa nārada /
tān bhasmasāttadā cakre nagāniva hutāśanaḥ
tato 'tiveginaṃ vajraṃ dṛṣṭvā balavatāṃ varaḥ /
samāplutya rathāttasthau bhuvi bāhu sahāyavān
rathaṃ sārathinā sārdhaṃ sāśvadhvajasakūbam /
bhasma kṛtvātha kuliśamandhakaṃ samupāyayau
tamāpatantaṃ vegena muṣṭināhatya bhūtale /
pātayāmāsa balavān jagarja ca tadāndhakaḥ
taṃ garjamānaṃ vīkṣyātha vāsavaḥ sāyakairdṛḍham /
vavarṣa tān vārayan sa samabhyāyācchatakratum
ājaghāna talenebhaṃ kumbhamadhye padā kare /
jānunā ca samāhatya viṣāṇaṃ prababhañja ca / /
10.10 vāmamuṣṭyā tathā pārśvaṃ samāhatyāndhakastvaran /
gajendraṃ pātayāmāsa prahārairjarjarīkṛtam
gajendrāt patamānācca avaplutya śatakratuḥ /
pāṇinā vajramādāya praviveśāmarāvatīm
paraṅmukhe sahasrākṣe tadā daivatabalaṃ mahat /
pātayāmā dratyendraḥ pādamuṣṭitalādibhiḥ
tato vaivasvato daṇḍaṃ paribhrāmya dvijottama /
samabhyadhāvat prahlādaṃ hantukāmaḥ surottamaḥ
tamāpatantaṃ bāṇaighairvavarṣaṃ ravinandanam /
hiraṇyakaśipoḥ putraś cāpamānamya vegavān
tāṃ bāṇavṛṣṭimatulāṃ daṇḍenāhatya bhāskariḥ /
śātayitvā pracikṣepa daṇḍaṃ lokabhayaṅkaram
sa vāyupathamāsthāya dharmarājakare sthitaḥ /
jajvāla kālagninibho yadvad dagdhuṃ jagattrayam
jājvalyamānāmāyāntaṃ daṇḍaṃ dṛṣṭvā diteḥ sutāḥ /
prākrośanti hataḥ kaṣṭaṃ prahlādo 'yaṃ yamena hi
tamākranditamākarṇya hiraṇyākṣasuto 'ndhakaḥ /
provāca mā bhaiṣṭaca mayi sthite ko 'yaṃ surādhamaḥ
ityevasuktvā vacanaṃ vegenābisasāra ca/ jagrāha pāṇinā daṇeḍaṃ hasan savyena nārada
tamādāya tato vegād bhrāmayāmāsa cāndhakaḥ /
jagarja ca mahānādaṃ yathā prāvṛṣi toyadaḥ
prahlādaṃ rakṣitaṃ dṛṣṭvā daṇḍād daityeśvareṇa hi /
sādhuvādaṃ dadurhṛṣṭā daityadānavayūthapāḥ
bhrāmayantaṃ mahādaṇḍaṃ dṛṣṭvā bhānusuto mune /
duḥsahaṃ durdharaṃ matvā antardhānamagād yamaḥ
antarhite dharmarāje prahlādo 'pi mahāmune /
dārayāmāsa balavān devasainyaṃ samantataḥ
varuṇaḥ śiśumārastho baddhvā pāśairmahāsurān /
gadayā dārayāmāsa tamabhyāgād virocanaḥ
tomarairvajrasaṃsparśaiḥ śaktibhirmārgaṇairapi /
jaleśaṃ tāḍayāmāsa mudgaraiḥ kaṇapairapi
tatastaṃ gadayābhyetya pātayitvā dharātale /
abhidrutya babandhātha pāśairmattagajaṃ balī
tān pāśāñśatadhā cakre vegācca danujeśvaraḥ /
varuṇaṃ ca samabhyetya madhye jagrāha nārada
tato dantī ca śṛṅgābhyāṃ pracikṣepa tadāvyayaḥ /
mamarda ca tathā padbhyāṃ savāhaṃ salileśvarām
taṃ mardyamānaṃ vīkṣyātha śaśāṅkaḥ śiśirāśumān /
abhyetya tāḍayāmāsa mārgaṇaiḥ kāyadāraṇaiḥ
sa tāḍyamānaḥ śiśirāṃśubāṇairavāpa pīḍāṃ paramāṃ gajendraḥ /
duṣṭaśca vegāt payasāmadhīśaṃ muhurmuhuḥ pādatalairmamarda
sa mṛdyamāno varuṇo gajendraṃ padbhyāṃ sugāḍhaṃ jagṛhe maharṣe /
pādeṣu bhūmiṃ karayoḥ spṛśaṃśca mūrddhānamullālya balānmahātmā
gṛhyāṅgulībhiśca gajasya pucchaṃ kṛtveha bandhaṃ bhujageśvareṇa /
utpāṭya cikṣepa virocanaṃ hi sakuñjaraṃ khe saniyantṛvāham
kṣipto jaleśena virocanastu sakuñjaro bhūmitale papāta /
sāṭṭaṃ sanyatrārgalaharmyabhūmi puraṃ sukeśeriva bhaskareṇa
tato jaleśaḥ sagadaḥ sapāśaḥ sambhyadhāvad ditijaṃ nihantum /
tataḥ samākrandamanuttamaṃ hi muktaṃ tu daityairghanarāvatulyam
hā hā hato 'sau varuṇena vīro virocano dānavasainyapālaḥ /
prahlāda he jambhakujambhakādyā rakṣadhvamabhyetya sahāndhakena
aho mahātmā balavāñjaleśaḥ saṃcūrṇayan daityabhaṭaṃ savāham /
pāśena baddhvā gadayā nihanti yathā paśuṃ vājimakhe mahendraḥ
śrutatvātha śabdaṃ ditijaiḥ samīritaṃ jambhapradhānā ditijeśvarāstataḥ /
samabhyadhāvaṃstvaritā jaleśvaraṃ yathā pataṅgā jvalitaṃ hutāśanam
tānāgatān vai prasamīkṣya devaḥ prāhlādisutsṛjya vitatya pāśam /
gadāṃ samudbhrāmya jaleśvarastu dudrāva tān jambhamukhānarātīn
jambhaṃ ca pāśena tathā nihatya tāraṃ talenāśanisaṃnibhena /
pādena vṛtraṃ tarasā kujambhaṃ nipātayāmāsa balaṃ ca muṣṭyā
tenārditā devavareṇa daityāḥ saṃprādravan dikṣu vimuktaśastrāḥ /
tato 'ndhakaḥ satvarito 'bhyupeyād raṇāya yoddhuṃ jalanāyakena
tamāpatantaṃ gadayā jaghāna pāśena baddhvā paruṇo 'sureśam /
taṃ pāśamāvidhya gadāṃ pragṛhya cikṣepa daityaḥ sa ca jaleśvarāya
tamāpatantaṃ prasamīkṣya pāśaṃ gadāṃ ca dākṣāyaṇinandanastu /
viveśa vegāt payasāṃ nidhānaṃ tato 'ndhako devabalaṃ mamarda
tato hutāśaḥ suraśatrusainyaṃ dadāha roṣāt pavanāvadhūtaḥ /
tamabhyayād dānavaviśvakarmā mayo mahābāhurudagravīryaḥ
tamāpatantaṃ saha śambareṇa samīkṣya vahniḥ pavanena sārdham /
śaktyā mayaṃ śambarametya kaṇṭhe saṃtāḍya jagrāha balānmaharṣe
śaktyā sa kāyāvaraṇe vidārite saṃbhinnadeho nyapatat pṛthivyām /
mayaḥ prajajvāla ca śamvaro 'pi kaṇṭhāvalagne jvalane pradīpte
sa dahyamāno ditijo 'gninātha suvisvaraṃ ghorataraṃ rurāva /
siṃhābhipanno vipine yathaiva matto gajaḥ krandati vedanārttaḥ
taṃ śabdamākarṇya ca śambarasya daityeśvaraḥ krodhaviraktadṛṣṭiḥ /
āḥ kiṃ kimetannanu kena yuddhe jito mayaḥ śambaradānavaśca
tato 'bruvan daityabhaṭā ditīśaṃ pradahyate hyeṣa hutāśanena /
rakṣasva cābhyetya na śakyate 'nyairhutāśano vārayituṃ raṇāgre
itthaṃ sa daityairabhinoditastu hiraṇyacakṣustanayo maharṣe /
udyamya vegāt parighaṃ hutāśaṃ samādravat tiṣṭha tiṣṭha bruvan hi
śrutvāndhakasyāpi vaco 'vyayātmā saṃkruddhacittastvarito hi daityam /
utpāṭya bhūmyāṃ ca viniṣpipeṣa tato 'ndhakaḥ pāvakamāsasāda
samājaghānātha hutāśanaṃ hi varayudhenātha varāṅgamadhye /
samāhato 'gniḥ parimucya śambaraṃ tathāndhakaṃ sa tvarito 'bhyadhāvat
tamāpatantaṃ parigheṇa bhūyaḥ samāhananmūrdhni tadāndhako 'pi /
sa tāḍito 'gnirditijeśvareṇa bhayāt pradudrāva raṇājirādvi
tato 'ndhako mārutacandrabhāskarān sādhyān sarudrāśvivasūn mahoragān /
yān yāñśareṇa spṛśate parākramī parāṅmukhāṃstānkṛtavān raṇājirāt
tato vijityāmarasainyasugraṃ sendraṃ sarudraṃ sayamaṃ sasomam /
saṃpūjyamāno danupuṅgavaistu tadāndhako bhūmimupājagāma
āsādya bhūmiṃ karadān narendrān kṛtvā vaśe sthāpya carācaraṃ ca/ jagatsamagraṃ praviveśa dhīmān pātālamagryaṃ puramaśmakāhvam
tatra sthitasyāpi mahāsurasya gandharvavidyādharasiddhasaṃghāḥ /
sahāpsarobhiḥ paricāraṇāya pātālamabhyetya samāvasanta
Original text: Vāmanapurāṇa, 1-69 · Edition: A.S. Gupta, Varanasi : All India Kashiraj Trust 1967 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0