Language

ENहिગુ
Scripture Library

Vallālacarita · Chapter 2.15

2.15.1

iti vallālacarite vyāsapurāṇe strīlakṣaṇādikīrttanaṃ nāma caturdaśo 'dhyāyaḥ /
atha pañcadaśo 'dhyāyaḥ
vyāsa uvāca:
tapaḥ paraṃ kṛtayuge tretāyāṃ jñānamucyate /
dvāpare yajñamevāhurdānamekaṃ kalauyuge

2.15.2

dānadharmmāt paro dharmmo bhūtānāṃ neha vidyate /
svargāyurbhūtikāmena deyaṃ pāpopaśāntaye

2.15.3

na dānādadhikaṃ kiñciddṛśyate bhuvanatraye /
dānena prāpyate svargaḥ śrī dānenaiva labhyate

2.15.4

dānena śatruñjayati vyādhirdānena naśyati /
dānena labhyate vidyā dānena yuvatījanaḥ

2.15.5

dānena bhogānāpnoti dānenāyuśca vindati /
dharmmārthakāmamokṣāṇāṃ sādhanaṃ paramaṃ smṛtam

2.15.6

dadyāt pūrvvamukho dānaṃ ghṇīyāduttarāmukhaḥ /
āyurvvivarddhate dāturgṛhītuḥ kṣīyate na tat

2.15.7

mātuḥ śataguṇaṃ dānaṃ sahasraṃ piturucyate /
anantaṃ duhiturdānaṃ sodarye dattamakṣayam

2.15.8

amanuṣye samaṃ dānaṃ pāpe jñeyaṃ mahāphalam /
varṇasaṅkare dviguṇaṃ śūdre dānaṃ caturguṇam

2.15.9

[[076]]
vaiśye cāṣṭaguṇaṃ kṣatre ṣoḍaśatvaṃ dvijabruve /
vedādhyāye śataguṇamanantaṃ vedabodhake

2.15.10

gurau purohitādau ca dānamakṣayamucyate /
śrīvihīneṣu yaddattantadanantañca yajvani

2.15.11

abhayaṃ sarvadaivatyaṃ bhūmi rvai viṣṇudevatā /
kanyā dāsāstathā dāsī prājāpatyāḥ prakīrttitāḥ

2.15.12

prājāpatyo gajaḥ proktasturago yamadaivataḥ /
tathā caikaśaphāḥ sarvve yāmyaśca mahiṣastathā

2.15.13

uṣṭraśca nairṛto dhenū raudrīchāgonalastathā /
āpyo meṣo hariḥ kroḍaḥ āraṇyāḥ paśavo nilāḥ

2.15.14

jalāśayaṃ vāruṇaṃ syāt vāridhānī ghaṭādayaḥ /
samudrajāni ratnāni hemalauhāni cānalaḥ

2.15.15

prājāpatyāni śasyāni pakvānnamapi pārthivāḥ /
gāndharbba gandhamityāhu rvastraṃ vārhaspataṃ smṛtam

2.15.16

vāyavyāḥ pakṣiṇaḥ sarvve vidyā brāhmī tathāṅgakam /
sārasvataṃ pustakādi viśvakarmmā tu śilpake

2.15.17

vanaspatirdrumādīnāṃ dravyadevā harestanuḥ /
chatraṃ kṛṣṇājinaṃ śayyā ratha āsanameva ca

2.15.18

upānahau tathā yānamaṣṭāvāṅgira īritam /
rathopakaraṇaṃ śastraṃ dhvajādyaṃ sarvvadaivatam

2.15.19

gṛhañca sarvvadaivatyaṃ sarvveṣāṃ viṣṇudevatā /
śivo vā na tato dravyaṃ vyatiriktaṃ yato 'sti hi

2.15.20

śṛṇatāhaṃ pravakṣyāmi mahādānāni ṣoḍaśa

2.15.21

tulāpuruṣa ādyantu hiraṇyagarbhadānakam /
brahmāṇḍaṃ kalpavṛkṣaśca gosahasrañca pañcamam

2.15.22

hiraṇyakāmadhenuśca hiraṇyāśvaśca saptamam /
hiraṇyāśvarathastadvaddhemahastirathastathā

2.15.23

pañcalāṅgalakaṃ tadvaddharādānaṃ mahāphalam /
dvādaśaṃ viṣnucakrañca tataḥ kalpalatātmakam

2.15.24

saptasāgaradānañca ratradhenustathaiva ca /
mahābhūtaghaṭastadvat dānaṃ śubhadine 'rpayet

2.15.25

maṇḍape maṇḍale dānaṃ devān prācyārpayeddvije /
dravyasya nāma gṛhṇīyāt dadāni ca tathā vadet

2.15.26

toyaṃ dadyāttato haste dāne vidhirayaṃ smṛtaḥ /
manasā pātramuddiśya jalaṃ bhūmau vinikṣapet

2.15.27

vidyate sāgarasyānto dānasyānto na vidyate

2.15.28

yathānāma sagotrāya pravarāyāmukāya ca /
vedavedāṅgayuktāya pātrāya sumahātmane

2.15.29

mātāpitrorātmanaśca puṇyayaśobhivṛddhaye /
sarvvapāpopaśāntyarthaṃ svargārthaṃ bhuktimuktaye

2.15.30

yathānāma mahādravyaṃ viṣṇurudrādidaivatam /
etattubhyaṃ sampradade prīyatāṃ me hariḥ śivaḥ

2.15.31

etaddānapratiṣṭhārthaṃ suvarṇaṃ dakṣiṇāṃ dade /
anena dānavākyena sarvvadānāni vai dadet

2.15.32

[[078]]
suvarṇe dīyamāne tu rajataṃ dakṣiṇeṣyate /
anyeṣāmapi dānānāṃ suvarṇaṃ dakṣiṇā smṛtā

2.15.33

suvarṇaṃ rajataṃ tāmraṃ taṇḍulaṃ dhānyameva ca /
nityaśrāddhaṃ devapūjā sarvvametadadakṣiṇam

2.15.34

rajataṃ dakṣiṇā pitrye dharmmakāmārthasādhanam /
suvarṇaṃ rajataṃ tāmraṃ maṇimuktāvasūni ca

2.15.35

sarvvametat mahāprājñe dadāti vasudhāṃ dadat /
pitḥśca pitṛlokasthāndevasthāne ca devatā

2.15.36

santarpayati śāntātmā yo dadāti vasundharām /
kharvvaṭaṃ kheṭakaṃ vāpi grāmaṃ vā śasyaśālinam

2.15.37

nivarttanaśataṃ vāpi tadarddhaṃ vā gṛhādikam /
apyāḍhāvāpamātraṃ vā dattvorvvīṃ phalabhāk bhavet

2.15.38

ikṣubhiḥ santatāṃ bhūmiṃ yavagodhamaśālinīm /
dadāti vedaviduṣe sa na bhūyobhijāyate

2.15.39

phālakṛṣṭāṃ mahīṃ dattvā savṛkṣāṃ śasyaśālinīm /
yāvat sūryyakarālokāstāvat svarge mahīyate

2.15.40

viprāya dadyācca guṇānvitāya
tapobhiyuktāya jitendriyāya /
yāvanmahī tiṣṭhati sāgarāntā
tāvat phalaṃ tasya bhavedanantam

2.15.41

yathā vījāni rohanti prakīrṇāni mahītale /
evaṃ kāmāḥ prarohanti bhūmidānasamārjitāḥ

2.15.42

yathāpsu patitaḥ sadyastailavinduḥ prasarpati /
evaṃ bhūmikṛtaṃ dānaṃ śasye śakṣye prarohati

2.15.43

annadāḥ sukhino nityaṃ vastradaścaiva rūpavān /
sa naraḥ sarvvado bhūpā yo dadāti vasundharām

2.15.44

yathā gaurbharate vatsaṃ kṣīramutsṛjya kṣīriṇī /
evaṃ dattā mahīpālā bhūmirbharati bhūmidam

2.15.45

ādityo varuṇo viṣṇurbrahmā somo hutāśanaḥ /
śūlapāṇiśca bhagavānabhinandati bhūmidam

2.15.46

āsphoṭayanti pitaro varṇayanti pitāmahāḥ /
bhūmidātā kule jātaḥ sa nastrātā bhaviṣyati

2.15.47

bahubhirvasudhā dattā rājabhiḥ sagarādibhiḥ /
yasya yasya yadā bhūmistasya tasya tadā phalam

2.15.48

bhūmiṃ yaḥ pratigṛhṇāti yaśca bhūmiṃ prayacchati /
ubhau tau puṇyakarmmāṇau niyatau svargagāmiṇau

2.15.49

dadyādbhūmiṃ nibandhaṃ vā kṛtvā lekhyañca kārayet /
āgāmibhadranṛpatiparijñānāya pārthivaḥ

2.15.50

paṭe vā tāmrapaṭṭe vā svamudroparicihnitam /
abhilekhyātmano vaṃśānātmānañca mahīpatiḥ

2.15.51

pratigrahaparicchedadānācchedopavarṇanam /
svahastakālasampannaṃ śāsanaṃ kārayet sthiram

2.15.52

suvarṇadānaṃ godānaṃ bhūmidānañca pārthivāḥ /
etat prayacchamānastu sarvvapāpaiḥ pramucyate

2.15.53

[[080]]
agnerapatyaṃ prathamaṃ suvarṇam
bhūrvaiṣṇavī sūryasutāśca gāvaḥ /
yaḥ kāñcanaṃ gāñca mahīñca dadyāt
dattāstrayastena bhavanti lokāḥ

2.15.54

yastaṭākaṃ navaṃ kuryyāt purāṇaṃ vāpi khānayet /
sa sarvvaṃ kulamuddhṛtya svarge loke mahīyate

2.15.55

kṛtvāpi pāpakarmmāṇi yo dadyādannamarthine /
brāhmaṇāya viśeṣeṇa sa pāpena na lipyate

2.15.56

trisaptakulamuddhṛtya kanyādo brahmalokabhāk /
devālayañca pratimāṃ kārayan sarvamāpnuyāt

2.15.57

dāsīdastu dvijendrebhyo hyapsarolokamāpnuyāt /
tasya śiśnendriyaṃ bhūpā nāgnirdahati karhicit

2.15.58

siṃhagiriruvāca:
svālaṅkṛtā vasanabhūṣaṇagandhapuṣpaiḥ kaiśoryyarūpakamanīyavapuḥsubhogyāḥ /
dāsīḥ pradāya bahuśo dvijasattamebhyaḥ śrīlādiśūranṛpatīramate 'psarobhiḥ

Original text: Vallālacarita · Edition: Haraprasāda Śāstrī: Vallāla Caritam, Calcutta : Asiatic Society 1904 (Bibliotheca Indica, 164) · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc