Vallālacarita · Chapter 2.11

iti vallālacarite vyāsapurāṇe svāyambhuvavaṃśakathanaṃ nāma daśamo 'dhyāyaḥ /
[[050]]
ekādaśo 'dhyāyaḥ
siṃhagiriruvāca:
brahmaṇo mānasādatriḥ somastatputratāṃ gataḥ /
tasya vaṃśaṃ pravakṣyāmi yatra jāto 'si pārthiva

vyāsa uvāca:
kṛtvā somo rājasūyaṃ trailokyaṃ dakṣiṇāṃ dadau /
sadasyebhyaśca mukhyebhyo brahmarṣiḥ parantapāḥ

samāptevabhṛthe somaṃ tadrūpālokanepsavaḥ /
kāmavāṇābhitaptāṅgyo navadevyaḥ siṣevire

śinīvālī karddamañca haviṣmantaṃ kratuḥ svayam /
dyutirvibhāvasuṃ tyaktvā puṣṭirdhātāramavyayam

prabhā prabhākaraṃ tyaktvā vasurmārīcikāśyapam /
kīrttirjayantaṃ bharttāraṃ nandīṃ tyaktvā patiṃ dhṛtiḥ /
lakṣmīnārāyaṇaṃ tyaktvā somamevābhajat tadā

somo 'pi kāmayāmāsa svakīyā iva tāstadā /
vṛhaspateḥ sa vai bhāryyāṃ tārāṃ nāma yaśasvinīm

jahāra tarasā somo hyavamatyāṅgiraḥ sutam /
sa yācyamāno devaiśca somo devarṣirbhiḥ saha

āṅgirase tadā tasmai tārāṃ naiva vyavasarjjayat /
sa saṃrabdhastatastasmin devācāryo vṛhaspatiḥ

uśanāstasya jagrāha pārṣṇimāṅgirasastadā /
sa hi śiṣyo mahātejāḥ pituḥ pūrvvo vṛhaspateḥ

tena snehena bhagavān rudrastasya vṛhaspateḥ /
pārṣṇigrāho 'bhavaddevaḥ pragṛhmāyagavaṃ dhanuḥ

tena brahmaśiro nāma paramāstraṃ mahātmanā /
uddiśya daityānutsṛṣṭaṃ yenaiṣāṃ nāśitaṃ yaśaḥ

tatra yuddhamabhūdghoraṃ prakhyātaṃ tārakāmayam /
devānāṃ dānavānāñca lokakṣayakaraṃ mahat

tatra śiṣṭāstu ye devāḥ tuṣitāścaiva pārthivāḥ /
brahmāṇaṃ śaraṇaṃ jagmurādidevaṃ sanātanam

brahmā nivāryośanasaṃ tārāmāṅgirase dadau /
tāmantaḥprasavāṃ dṛṣṭvā garbhaṃ tyajābravīdguruḥ

garbhastyaktaḥ pradīpto 'tha prāhāhaṃ somasambhavaḥ /
evaṃ somādvudhaḥ putraḥ putrastasya purūravāḥ
urvvaśyāṃ jajñire yasya putrāḥ sapta mahātmanaḥ /
gandharvyāṃ sumahātmānaḥ āyurdhīmānamāvasuḥ

viśvāyuścaiva dharmmātmā śrutāyuśca tathāparaḥ /
dṛḍhāyuśca vanāyuśca śatāyuścorvvaśīsutāḥ

svarbhānutanayāyāṃ tu prabhāyāṃ jajñire purā /
[[052]]
siṃhagiriruvāca:
teṣāṃ vaṃśeṣu vallāla mahātmāno mahaujasaḥ /
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrā jātāḥ sahasraśaḥ

vyāsa uvāca:
āyuṣaḥ nahuṣaḥ putro vṛddhaśarmmā tataḥ param /
rambho rajiranenāśca rajeḥ putraśataṃ hyabhūt

rājeyamiti vikhyātaṃ viṣṇudattavaro rajiḥ /
yuddhe devāsure daityānabadhīt surayācitaḥ

utpannā pitṛkanyāyāṃ virajāyāṃ mahaujasaḥ /
nahuṣasya sutāḥ sapta ṣaḍindropamatejasaḥ

yatiryayātiḥ saṃyāti rāyātiḥ pāñciko bhavaḥ /
suyātiḥ ṣaṣṭasteṣāṃ vai yayātiḥ pārthivo 'bhavat

yatistu mokṣamāsthāya brahmabhūto 'bhavanmuniḥ /
teṣāṃ yayātiḥ pañcānāṃ vijitya vasudhāmimām /
devayānīmuśanasaḥ sutāṃ bhāryyāmavāpa saḥ

śarmmiṣṭhāmāsurīṃ caiva tanayāṃ vṛṣaparvvaṇaḥ /
yaduñca turvvasuñcaiva devayānī vyajāyata /
duhyuṃ cānuṃ puruñcaiva śarmmiṣṭhā vārṣaparvvaṇī

yaduḥ puruścābhavatāṃ teṣāṃ vaṃśavivarddhanau /
śṛṇutātha yadostasya vaṃśamadbhutapauruṣam

babhūvustu yadoḥ putrāḥ pañca devasutopamāḥ /
sahasradaḥ payodaśca kroṣṭā nīlo 'ñjikastathā

sahasradasya dāyādāstrayaḥ paramadhārmmikāḥ /
haihayaśca hayaścaiva rājā veṇuhayastathā

haihayasyābhavatpatnī dharmmanetra iti śrutaḥ /
dharmmanetrasya kārttastu sāhañjastasya cātmajaḥ /
sāhañjanī nāma purī tena rājñā niveśitā

sāhañjasya tu dāyādo mahiṣmānnāma pārthivaḥ /
māhīṣmatī nāma purī tena rājñā niveśitā

āsīnmahiṣmataḥ putro bhadraśreṇyaḥ pratāpavān /
vārāṇasyadhipo rājā purāṇe parikīrttitaḥ

bhadraśreṇyasya dāyādo durdamo nāma viśrutaḥ /
durdamasya suto rājā kaṇako nāma viśrutaḥ

kaṇakāt kṛtavīryyastu kṛtāgniḥ karavīrakaḥ /
kṛtaujāśca caturtho 'bhūt kṛtavīryyādathārjjunaḥ

yaḥ sa bāhusahasreṇa saptadvīpeśvaro bhavat /
jigāya pṛthivīmeko rathenādityavarccasā

laṅkeśaṃ mohayitvā tu sabalaṃ rāvaṇaṃ balāt /
asau baddhvā dhanurjyābhi rutsiktaṃ pañcabhiḥ śaraiḥ

nirjjityaiva samānīya māhiṣmatyāṃ babandha tam /
tasya bāhusahasrantu yudhyato bhuvaneśvarāḥ /
yogādyogeśvarasyaiva prādurbhavati māyayā

aho vata mṛdhe vīryyaṃ bhārgavo 'sya yadācchinat /
rājño bāhusahasrantu haimatālavanaṃ yathā

[[054]]
jāmadagnāttadā rāmāt bāhujān kṣatriyān ghnataḥ /
kārttavīryyasya mahiṣī palāyata sudāruṇāt

antarvvatnī tu sā devī suṣuve kauśikāśrame /
putraṃ subhaumanāmānam bālārkamiva sundaram

sa mātrā varddhitaḥ kāle putraḥ sarasijānanaḥ /
kauśikāt pratijagrāha dhanurvedaṃ mahābhujaḥ

brāhmaṇaṃ pitṛhantāraṃ śrutvā mātṛmukhādyuvā /
jagāma brāhmaṇān hantuṃ dikṣu krodhāruṇekṣaṇaḥ

ekaviṃśativārān sa mahīmabrāhmaṇāmimām /
cakārāto na vidyante brāhmaṇā mukhajāḥ kalau

śavarān kaḍhukaivarttān vilokya bhārgavastataḥ /
abrāhmaṇye tadā deśe teṣāṃ sūtramakalpayat

tuṣyanti bhūṣaṇairnāryyo gāvaḥ svacchandacārataḥ /
kuñjarāḥ pāṃśuvarṣeṇa kiṃ tvete paranindayā

jāmadagnyaṃ tato yuddhe jaghānārjjunanandanaḥ /
evaṃ sa brāhmaṇān jitvā subhīmo 'bhūjjayadhvajaḥ

tato viprāḥ sutārthinyaḥ kṣatriyānupatasthire /
jātayo jajñire tāsu kadambapallavādayaḥ

brahmahatyā pāpaviddho nirvṛtiṃ so 'labhannṛpaḥ /
ayaṣṭa vājimedhena yajñaṃ pāpavināśanam

tasya yayoḥ pratikṛtiradyāpyasti śilāmayī /
māhiṣmatīpure ramye narmmadātaṭinītaṭe

kārttavīryyasya tu śataṃ putrāṇām pañca vai parāḥ /
śūrasenaśca śūraśca dhṛṣṭoktaḥ kṛṣṇa eva ca /
jayadhvaja iti khyātaḥ subhaumaśca mahāvalaḥ

jayadhvajāt tālajaṅghaḥ tālajaṅghāt śataṃ sutāḥ /
tālajaṅghā iti khyātāḥ śūrā uttamapauruṣāḥ

teṣāṃ kule 'tivimale hehayānāṃ mahātmanām /
vītihotrāḥ svayaṃ jātāḥ bhojāścāvantayaḥ smṛtāḥ

tauṇḍikeyāśca vikhyātāstālajaṅghāstathaiva ca /
bharatāśca sujātāśca purāṇe kathitā mayā

vṛṣaprabhṛtayo vīrāḥ yādavāḥ puṇyakarmmiṇaḥ /
vṛṣo vaṃśadharastatra tasya putro 'bhavanmadhuḥ

madhoḥ putraśataṃ tvāsīt vṛṣaṇastasya vaṃśakṛt /
vṛṣaṇāt vṛṣṇayaḥ sarvve madhostu mādhavāḥ smṛtāḥ

yādavāśca yadorjātā vahutvānnānukīrttyate /
turvvasoryavanā jātā bhojā druhyoḥ sutāḥ smṛtāḥ /
anormlecchajātayastu purostu pauravāḥ smṛtāḥ