Vairāgyaśatakam · Verses 61-80
kopo maitrāvaruṇeḥ śāpo vā tārkikasya muneḥ /
saṃsmaryate yadi sakṛcchatrorapi māstu śakrapadam
gacchatyamarāvatyāṃ gacchatu caturānanasya vā nagare /
punarāgantavyaṃ yadi puṃsā kiṃ sādhitaṃ bhavati
bhuktā bahavo dārā labdhāḥ putrāśca pautrāśca /
nītaṃ śatamapyāyuḥ satyaṃ vada martumasti manaḥ
viśleṣaṇasvabhāvānpaśyanviṣayānkaroti ko mamatām /
naśyadavasthāpannaṃ kaḥ krīṇīte dhanairaśvam
annābhāve mṛtyuḥ śālibhirannāni śālayo vṛṣṭyā /
vṛṣṭistapaseti vadannamṛtyave tattapaścaratu
kiṃ na nigṛhṇanti manaḥ kiṃ na bhajante janāḥ śivaṃ śaraṇam /
abhisaṃdhibhedamātrānmokṣopāye na badhyante
bhogāya pāmarāṇāṃ yogāya vivekināṃ śarīramidam /
bhogāya ca yogāya ca na kalpate durvidagdhānām
brāhmaṇacaṇḍālā ityāha muniryanmahāpathikān /
bhavamārgamahāpathikānadhikṛtyaiva pravartitaṃ caitat
ekadvāḥ kṣitipatiṣu dvitrā deveṣu pañcaṣā druhiṇe /
etāvanto jagati brahmānandārṇavasya kaṇāḥ
ajñānenāpihite vijñāne karma kiṃ kurute /
vikale cakṣuṣi tamasā vyādāya mukhaṃ kimīkṣeta
atikaluṣamāśunaśvaramāpātasphuraṇamanabhilāṣakaram /
api hṛṣyanti janāḥ kathamavalambya jñānakhadyotam
ayutaṃ niyutaṃ vāpi pradiśantu prākṛtāya bhogāya /
krīṇanti na bilvadalaiḥ kaivalyaṃ pañcaṣairmūḍhāḥ
yāvatkila ceṣṭante tāvatpāśe nibadhyate granthiḥ /
nibhṛtaṃ yadi vartante kālena sraṃsate pāśaḥ
uparundhanti śvāsānmunayo nāśnanti na pibanti /
stūyante sujanaiḥ kiṃ kaṇṭhe kurvanti kanakapāśamime
kāmaṃ janāḥ smayante kailāsavilāsavarṇanāvasare /
sādhanakathanāvasare sācīkurvanti vaktrāṇi
vaṅgāḥ kathamaṅgāḥ kathamityanuyuṅkte vṛthā deśān /
kīdṛkkṛtāntapuramiti ko 'pi na jijñāsate lokaḥ
tyaktavyo mamakārastyaktuṃ yadi śakyate nāsau /
kartavyo mamakāraḥ kiṃ tu sa sarvatra kartavyaḥ
putrā iti dārā iti poṣyānmūrkho janānbrūte /
andhe tamasi nimajjannātmā poṣya iti nāvaiti
yaccintitamadhigarbhaṃ yacca ciraṃ cintitaṃ narake /
viṣayānilasaṃsargānmamṛje tatsarvamekapade
bāhyagatāgataśīlā prāṇasya śvāsalakṣaṇā vṛttiḥ /
karṣati manaso vṛttiṃ kulaṭeva kulastriyaṃ mugdhām
Original text: Vairāgyaśatakam · Edition: Pdt. Durgaprasad and Kasinath Pandurang Parab, Kavyamala [old, cumulative series], vol. 1, 1886 (3rd ed., 1929), pp. 91-99. · Data entry Dhaval Patel · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0